Σημαντικές καθυστερήσεις στην υλοποίηση των έργων, νομοθετικές εκκρεμότητες και απώλεια προβλεπόμενων εσόδων για το κράτος καταγράφει η Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας (ΕΕ-ΕΥ 21/2026) σχετικά με τους Χώρους Ελλιμενισμού Σκαφών Αναψυχής (ΧΕ). Σύμφωνα με τα ευρήματα, έξι θαλάσσιοι χώροι που κηρύχθηκαν την περίοδο 2018–2019 παραμένουν δεσμευμένοι από οικονομικούς φορείς χωρίς ουσιαστική πρόοδο στις κατασκευές, ενώ η πλειονότητα των αιτητών δεν καταβάλλει τα ετήσια τέλη διαχείρισης, επικαλούμενη τη μη ενεργοποίηση των τελικών αδειών τους.
Ελεγχόμενοι φορείς είναι το υφυπουργείο Τουρισμού και το υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας.
Τα Δεδομένα
Η στρατηγική για τον ναυτικό τουρισμό προέβλεπε τη δημιουργία Χώρων Ελλιμενισμού Σκαφών Αναψυχής (ΧΕ) μικρής κλίμακας (έως 150 θέσεις και 15.000 τ.μ. θαλάσσιου χώρου), οι οποίοι προωθούνται με ιδιωτική πρωτοβουλία σε ιδιωτική γη, χωρίς οικιστικές αναπτύξεις.
Κατά την περίοδο από τον Ιούνιο του 2018 έως τον Ιανουάριο του 2019, το Υπουργικό Συμβούλιο προχώρησε στην κήρυξη έξι συγκεκριμένων θαλάσσιων χώρων:
Α. Αλαμινός (Λάρνακα): Muskita Holdings Ltd (Καταβλήθηκαν τέλη για τα έτη 2018–2020, έκτοτε εκκρεμεί).
Β, Πέγεια (Πάφος): Leptos Calypso Hotels Public Ltd (Δεν έχουν καταβληθεί τέλη).
Γ. Χα Ποτάμι (Κούκλια): Venus Rock Estates Ltd (Δεν έχουν καταβληθεί τέλη).
Δ/Η. Παχύαμμος (Κάτω Πάφος): Sunset Boulevard / Actinolite Ltd (Τα τέλη καταβλήθηκαν τον Οκτώβριο του 2025 για σκοπούς μεταβίβασης της άδειας).
Ε/Ζ. Σοφτάδες (Κίτι): Alpha Panareti / Agi-Cypre Property 16 Ltd (Τα τέλη καταβλήθηκαν εφάπαξ τον Δεκέμβριο του 2020 για σκοπούς μεταβίβασης).
ΣΤ. Σοφτάδες (Κίτι): M. Afxentiou & A. Stylianou Developers Ltd (Δεν έχουν καταβληθεί τέλη).
Το κύριο ζήτημα εστιάζεται στην υποχρέωση καταβολής του Ετήσιου Τέλους Διαχείρισης (ΕΤΔΧΕ), το οποίο κυμαίνεται από €75.000 έως €262.000 ετησίως ανάλογα με την έκταση. Οι τρεις από τους οικονομικούς φορείς ζήτησαν αναστολή της πληρωμής, υποστηρίζοντας ότι η καταβολή του τέλους πριν από την έκδοση των τελικών πολεοδομικών και οικοδομικών αδειών είναι δυσανάλογη, καθώς δεν μπορούν να ξεκινήσουν τη διαχείριση του χώρου.
Ειδικότερα, οι αιτητές Γ, Δ και ΣΤ ζήτησαν αναστολή της καταβολής του ΕΤΔΧΕ κρίνοντας ότι η καταβολή του πριν την έκδοση όλων των απαιτούμενων αδειών, αποτελεί ιδιαίτερα επαχθές τέλος καθώς και φορολογία καταστρεπτικής και απαγορευτικής φύσης. Σε μία από αυτές, του Δ, τον Οκτώβριο του 2025 καταβλήθηκαν τα απαιτούμενα τέλη προκειμένου να εκδοθεί η άδεια και να μεταβιβαστεί σε άλλον φορέα (Η). Αντίστοιχα, ο αιτητής Ε είχε ήδη προχωρήσει τον Δεκέμβριο του 2020 σε καταβολή των τελών και έκδοση της ΑΔΧΕ προκειμένου να καταστεί εφικτή η μεταβίβασή της σε άλλον φορέα (Ζ). Στην περίπτωση του Α, ο αιτητής προχώρησε στην καταβολή των τελών εξασφαλίζοντας την ΑΔΧΕ, ωστόσο στη συνέχεια υπέβαλε αίτημα για αναστολή καταβολής του ΕΤΔΧΕ μέχρι και την έκδοση όλων των αναγκαίων αδειών, ζητώντας όπως τα ποσά που είχαν ήδη καταβληθεί, πιστωθούν έναντι καταβολών που θα καταστούν οφειλόμενες κατά την πραγματική παραχώρηση του χερσαίου και θαλάσσιου χώρου. Τέλος, ο αιτητής Β δεν προέβη σε καμία σχετική ενέργεια.
Η Νομική Υπηρεσία γνωμοδότησε τον Μάρτιο του 2021 ότι η επιβολή του πλήρους τέλους πριν από τη νόμιμη έναρξη λειτουργίας των χώρων ενδέχεται να εγείρει ζητήματα αντισυνταγματικότητας και παραβίασης της αρχής της αναλογικότητας. Ως λύση, προτάθηκε από την Επιτροπή Αξιολόγησης η ετοιμασία τροποποιητικού νομοσχεδίου για τον καθορισμό ενός διαφοροποιημένου (μειωμένου) ενδιάμεσου τέλους για την περίοδο που μεσολαβεί μέχρι την εξασφάλιση όλων των αδειών. Παρά τη συμφωνία αυτή, το σχετικό νομοσχέδιο παραμένει σε εκκρεμότητα εδώ και τρία έτη.
Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, η υφιστάμενη κατάσταση επιφέρει τις εξής συνέπειες:
Απώλεια κρατικών εσόδων λόγω της μη είσπραξης των καθορισμένων τελών.
Παρατεταμένη δέσμευση δημόσιου θαλάσσιου χώρου, γεγονός που στερεί από το κράτος τη δυνατότητα να αξιοποιήσει τις περιοχές αυτές για άλλους σκοπούς δημοσίου συμφέροντος ή στο πλαίσιο του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού.
Ιδιωτικό οικονομικό όφελος χωρίς αντίκρισμα, καθώς οι άδειες (ΑΔΧΕ) αποκτούν εμπορική αξία και έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί σε επιχειρηματικές συναλλαγές και αναδιαρθρώσεις δανείων, παρά τη στασιμότητα των έργων.
Οι Συστάσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας
Η Έκθεση εισηγείται στο Υφυπουργείο Τουρισμού την άμεση ολοκλήρωση και προώθηση του τροποποιητικού νομοσχεδίου για τη θέσπιση του ενδιάμεσου τέλους. Παράλληλα, προτείνεται η εισαγωγή προνοιών που θα επιτρέπουν στην Αρμόδια Αρχή να εισηγείται στο Υπουργικό Συμβούλιο την αποκήρυξη των Χώρων Ελλιμενισμού ή την ανάκληση των αδειών, σε περιπτώσεις όπου οι φορείς καθυστερούν αδικαιολόγητα να συμμορφωθούν με τα χρονοδιαγράμματα αδειοδότησης και καταβολής των τελών.
