Τις προτεραιότητες που θέτει με την ανάληψη των καθηκόντων του, σκιαγραφεί στον «Π» ο νέος πρόεδρος του δ.σ. του Παγκύπριου Συνδέσμου Ξενοδόχων (ΠΑΣΥΞΕ), Γιάννος Πανταζής.
Στο πλαίσιο της συνέντευξης αναφέρεται στο πλήγμα που υπέστη ο κλάδος από τη γεωπολιτική κρίση και τις προοπτικές για το 2026 και το 2027. Απαντά στο ερώτημα γιατί φέτος, που φαίνεται να είναι μια «κακή» χρονιά, δημιουργείται τόση αναστάτωση στις τάξεις των ξενοδόχων, ενώ δίνει απαντήσεις για την τιμολογιακή πολιτική των ξενοδοχείων και τη στροφή των πολιτών προς τα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Κύριε Πανταζή, ποιες οι προτεραιότητές σας με την ανάληψη των καθηκόντων σας;
Η προσπάθειά μας είναι να έχουμε καθημερινά συνολική εικόνα της αγοράς. Να βλέπουμε τις κρατήσεις, τις αεροπορικές συνδέσεις, τις κινήσεις των ταξιδιωτικών οργανισμών και να αντιδρούμε έγκαιρα.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή, κατά γενική ομολογία ανέτρεψε τα δεδομένα σε μία χρονιά που φάνηκε να ξεκινά με τους καλύτερους οιωνούς. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι σταθερότητα, ψυχραιμία και σωστός συντονισμός. Να πετύχουμε το καλύτερο δυνατό σε σχέση με τη φετινή χρονιά και να διασφαλίσουμε ότι η Κύπρος παραμένει δυνατά μέσα στα προγράμματα των συνεργατών μας.
Στόχος είναι το 2027 να επανέλθουμε στα επίπεδα του 2025. Για να γίνει αυτό, πρέπει να κρατήσουμε το υφιστάμενο πτητικό πρόγραμμα και, όπου υπάρχει δυνατότητα, να το ενισχύσουμε περαιτέρω.
Την ίδια ώρα, πρέπει να ανοίξουμε ακόμη περισσότερο τις αγορές με προοπτική. Η Πολωνία, η Ρουμανία και άλλες αναδυόμενες αγορές μπορούν να δώσουν σημαντική ώθηση στον κυπριακό τουρισμό.
Όμως το μεγάλο στοίχημα παραμένει η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Η Κύπρος δεν μπορεί να σκέφτεται μόνο εποχικά. Μπορεί και πρέπει να γίνει προορισμός ολόχρονης, ή τουλάχιστον δεκάμηνης, τουριστικής δραστηριότητας.
Αυτός είναι ο στόχος που πρέπει να καθοδηγεί τις αποφάσεις μας κάθε μέρα. Και είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στην ετήσια γενική συνέλευση του ΠΑΣΥΞΕ, έθεσε την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου ως βασική προτεραιότητα. Είναι ένας στόχος εθνικής σημασίας για τον τουρισμό, την οικονομία και τις τοπικές κοινωνίες.
Πόσο βαρύ ήταν το «κτύπημα» στον ξενοδοχειακό κλάδο από την κρίση στη Μέση Ανατολή, ποιες οι προοπτικές για φέτος και το 2027;
Δεν θα ήμουν ειλικρινής εάν έλεγα ότι δεν ήταν σημαντικό το πλήγμα που δέχθηκε ο τομέας.
Οι μαζικές ακυρώσεις, κυρίως τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, επηρέασαν αισθητά τη φετινή χρονιά. Και αυτό γιατί μιλάμε για μήνες κρίσιμους για τις κρατήσεις της θερινής περιόδου. Εκεί χάθηκε σημαντική δυναμική.
Η Πολιτεία κινήθηκε έγκαιρα και βοήθησε ουσιαστικά στο να διατηρηθεί μεγάλο μέρος του πτητικού προγράμματος προς την Κύπρο.
Από την πλευρά τους, οι ξενοδόχοι έκαναν το δικό τους καθήκον. Πολλές μονάδες άνοιξαν ήδη από τον Μάρτιο, παρά το ρίσκο και το κόστος, για να στείλουμε ένα καθαρό μήνυμα προς τις αγορές και τους ταξιδιωτικούς οργανισμούς: η Κύπρος είναι εδώ, είναι ασφαλής, είναι αξιόπιστη και παραμένει έτοιμη να φιλοξενήσει.
Αυτό, βέβαια, είχε και κόστος. Οι πληρότητες ήταν σε χαμηλά επίπεδα και αρκετές επιχειρήσεις λειτούργησαν υπό πίεση. Την ίδια ώρα, όμως, ο κλάδος στάθηκε στο ύψος του και στήριξε με επιτυχία και τις ανάγκες της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, φιλοξενώντας αποστολές και συνέδρους.
Τον Μάιο και τον Ιούνιο είδαμε κάποια βελτίωση. Όμως εξακολουθούμε να κινούμαστε κάτω από τα επίπεδα του 2025. Ναι μεν σταθεροποιήθηκε η κατάσταση, οι ακυρώσεις έχουν επιστρέψει σε φυσιολογικά επίπεδα και οι κρατήσεις βελτιώνονται, όμως ο ρυθμός παραμένει χαμηλότερος από πέρσι.
Για φέτος, ο ρεαλιστικός στόχος είναι να κλείσουμε τουλάχιστον στα επίπεδα του 2024, με τη βοήθεια και των κρατήσεων της τελευταίας στιγμής.
Για το 2027, ο στόχος πρέπει να είναι πιο φιλόδοξος: να ανακτήσουμε πλήρως τη δυναμική του 2025. Και για να το πετύχουμε, χρειάζεται καθαρό σχέδιο, σταθερές αεροπορικές συνδέσεις, άνοιγμα νέων αγορών και να διασφαλίσουμε ότι θα είναι συνεχής η παρουσία της Κύπρου στις διεθνείς τουριστικές αγορές.
Τα προηγούμενα χρόνια τα ξενοδοχεία κατέγραφαν σημαντικά κέρδη. Γιατί φέτος, που φαίνεται να είναι μια «κακή» χρονιά, δημιουργείται τόση αναστάτωση;
Καταρχάς θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι μία καλή χρονιά για τα ξενοδοχεία δεν είναι καλή μόνο για τον ξενοδοχειακό κλάδο, αλλά για τον τουρισμό και την οικονομία γενικότερα. Πράγματι, το 2024 ήταν μια πολύ καλή χρονιά, ενώ το 2025 ήταν χρονιά-ρεκόρ για τον κυπριακό τουρισμό.
Αυτή είναι η μία πλευρά της εικόνας. Η άλλη πλευρά, είναι ότι ο ξενοδοχειακός κλάδος βγήκε από μιαν εξαιρετικά δύσκολη περίοδο. Στην πανδημία πολλές επιχειρήσεις δεν είχαν ουσιαστικά έσοδα. Κράτησαν προσωπικό, συντήρησαν μονάδες, κάλυψαν υποχρεώσεις και σε πολλές περιπτώσεις στηρίχθηκαν είτε σε ίδια κεφάλαια, είτε σε νέο τραπεζικό δανεισμό.
Άρα τα καλά αποτελέσματα των τελευταίων ετών δεν ήταν απλώς «κέρδη». Στην πραγματικότητα ήταν μια προσπάθεια ανάκαμψης. Μια προσπάθεια να καλυφθούν ζημιές, να αποπληρωθούν υποχρεώσεις και να επανέλθει η σταθερότητα.
Γι’ αυτό και μια κακή χρονιά δεν συνεπάγεται απλώς λιγότερα κέρδη. Μπορεί να επηρεάσει ρευστότητα, επενδύσεις, θέσεις εργασίας και την ίδια την ανταγωνιστικότητα του προϊόντος μας, ειδικά όταν έχει προηγηθεί μία πολύ δύσκολη περίοδος για τον τομέα.
Οι ανησυχίες, συνεπώς, είναι βάσιμες. Και είναι θέμα ευθύνης να παραμένουμε σε εγρήγορση. Ο τουρισμός χρειάζεται σταθερότητα, διορατικότητα και καλά αντανακλαστικά, γιατί πίσω από κάθε ξενοδοχείο υπάρχουν εργαζόμενοι, οικογένειες, προμηθευτές και ολόκληρες τοπικές οικονομίες.
Στο πλαίσιο της ετήσιας γενικής συνέλευσης, ακούσαμε εισηγήσεις για θωράκιση του τουρισμού, όπως είναι η δημιουργία μόνιμης Ομάδας Διαχείρισης Κρίσεων και η θεσμοθέτηση συμβουλευτικού σώματος για τον τουρισμό, ώστε να υπάρχει καλύτερος συντονισμός μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Θα επιδιώξετε συναντήσεις με το Υφυπουργείο Τουρισμού και την κυβέρνηση;
Ναι, θα επιδιώξουμε συναντήσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Πιστεύουμε στην καλή συνεργασία με το Υφυπουργείο Τουρισμού και την κυβέρνηση, αλλά και τη Βουλή.
Οι κρίσεις που επηρεάζουν τον τουρισμό δεν μπορούν να περιμένουν. Μπορεί να προκύψουν από τη μια μέρα στην άλλη. Γι’ αυτό χρειάζεται να υπάρχει σε μόνιμη βάση μια Ομάδα Διαχείρισης Κρίσεων. Έτοιμη να διαχειριστεί οτιδήποτε προκύψει και όχι κάθε φορά να ξεκινάμε από την αρχή. Να υπάρχει δομή, πληροφόρηση, ταχύτητα και κοινή γραμμή.
Χρειάζεται να υπάρχει, επίσης, ένα συμβουλευτικό σώμα για τον τουρισμό, όπου δημόσιος και ιδιωτικός τομέας θα κάθονται στο ίδιο τραπέζι, όχι μόνο όταν υπάρχει πρόβλημα, αλλά διαρκώς. Για να λειτουργούμε προληπτικά και όχι να είμαστε διαχειριστές τετελεσμένων γεγονότων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις στις αερομεταφορές. Για την Κύπρο, η αεροπορική συνδεσιμότητα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση επιβίωσης για τον τουρισμό και την οικονομία.
Άρα πρέπει να κινηθούμε έγκαιρα, συντονισμένα και με καθαρές θέσεις. Να διεκδικήσουμε να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες των νησιωτικών κρατών. Η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια να παρακολουθεί τις εξελίξεις εκ των υστέρων. Πρέπει να είναι παρούσα εκεί που λαμβάνονται οι αποφάσεις.
Ποια τα βασικά προβλήματα των ξενοδοχείων σήμερα;
Πρώτον, οι μειωμένες κρατήσεις και η αβεβαιότητα για το 2027. Ο ξενοδοχειακός κλάδος χρειάζεται προνοητικότητα. Δεν μπορεί να λειτουργεί με συνεχείς ανατροπές και χωρίς καθαρή εικόνα για τη ζήτηση, τις πτήσεις και τις αγορές.
Δεύτερον, η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού. Δεν αρκεί να λέμε ότι ο τουρισμός είναι πυλώνας της οικονομίας. Πρέπει να κάνουμε τον τομέα ελκυστικό για τους νέους ανθρώπους. Με εκπαίδευση, προοπτική, επαγγελματική εξέλιξη και πραγματικά κίνητρα.
Τρίτον, το κόστος ενέργειας. Για τα ξενοδοχεία, η ηλεκτρική ενέργεια είναι τεράστιο λειτουργικό κόστος και συγκρινόμενη με ανταγωνιστικές χώρες, όπως Ελλάδα και Ισπανία, οι διαφορές είναι μεγάλες. Δεν μιλάμε για δευτερεύον έξοδο. Επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα, τις τιμές, τις επενδύσεις και την ποιότητα του προϊόντος.
Γι’ αυτό πιστεύω ότι πρέπει να επανεξεταστεί η τιμολογιακή πολιτική για την ξενοδοχειακή βιομηχανία. Η λύση μπορεί να δοθεί με κίνητρα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που να συμπεριλαμβάνουν καινούργια κλιματιστικά, δεξαμενές ζεστού νερού, παράθυρα αλουμινίου, γεωθερμία και μόνωση ταρατσών.
Αν θέλουμε ισχυρό τουρισμό, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα που τον πιέζουν καθημερινά, με συγκεκριμένες λύσεις και μέτρα.
Τιμές και Κύπριοι
Πολλές φορές ακούμε τον κόσμο να διαμαρτύρεται ότι οι τιμές των κυπριακών ξενοδοχείων είναι υψηλές, γι’ αυτό επιλέγουν να ταξιδέψουν εκτός ή ακόμη και να στραφούν σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης. Ποιο το σχόλιό σας;
Διανύουμε μία περίοδο κατά την οποία οι τιμές στα καύσιμα και στα προϊόντα, ως αποτέλεσμα των γεωπολιτικών εξελίξεων, ακολουθούν ανοδική πορεία. Κάθε νοικοκυριό πιέζεται και φυσιολογικά κρίνει και συγκρίνει.
Ο ΠΑΣΥΞΕ ενθαρρύνει σταθερά τα μέλη του να προσφέρουν ελκυστικά πακέτα για την κυπριακή αγορά. Και αυτό ήδη γίνεται. Αρκετά ξενοδοχεία έχουν ανακοινώσει ειδικές προσφορές για Κυπρίους, ιδιαίτερα για περιόδους που υπάρχει διαθεσιμότητα.
Θα έλεγα λοιπόν στον κόσμο να μην μένει μόνο στην πρώτη εικόνα ή σε μια γενική εντύπωση. Να κάνει την έρευνά του, να μπαίνει στις ιστοσελίδες των ξενοδοχείων, να τηλεφωνεί απευθείας, να ρωτά. Υπάρχουν πραγματικά καλές ευκαιρίες.
Η φετινή χρονιά είναι ιδιαίτερη. Και πιστεύω ότι μπορεί να υπάρξει αμοιβαία στήριξη. Οι ξενοδόχοι να κάνουν την προσπάθειά τους με σωστές τιμές και πακέτα, και οι Κύπριοι με τη σειρά τους να στηρίξουν και τον κυπριακό τουρισμό.
Σας προβληματίζει η στροφή του κόσμου στα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης; Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, ο δειγματοληπτικός έλεγχος σε δημοφιλείς πλατφόρμες όπως Booking.com και Airbnb, δείχνει ότι σημαντικός αριθμός τουριστικών επαύλεων και οργανωμένων διαμερισμάτων, είτε δεν εμφανίζεται στα μητρώα του υφυπουργείου είτε προβάλλεται με ανακριβή στοιχεία άδειας. Θεωρείτε ότι πρέπει να ενισχυθεί το νομοθετικό πλαίσιο;
Μας προβληματίζει ως προς την πτυχή της άνισης μεταχείρισης και όχι επειδή είμαστε ενάντια στη βραχυχρόνια μίσθωση.
Τα ξενοδοχεία λειτουργούν μέσα σε ένα αυστηρό πλαίσιο. Έχουν άδειες, ελέγχους, φορολογικές υποχρεώσεις, προδιαγραφές ασφαλείας, προσωπικό, κόστος συμμόρφωσης. Άρα δεν μπορεί να υπάρχει παράλληλα μια αγορά καταλυμάτων που να λειτουργεί χωρίς τους ίδιους βασικούς κανόνες.
Η έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας αναδεικνύει το ζήτημα. Η νομοθεσία υπάρχει και το ζήτημα είναι η εφαρμογή της. Αν μέσα από αυτή τη διαδικασία διαφανεί ότι το υφιστάμενο πλαίσιο δεν είναι αρκετό, τότε ναι, πρέπει να ενισχυθεί.
Πρέπει να υπάρχουν κανόνες για όλους. Ίδιοι όροι, ίδιες υποχρεώσεις, δίκαιος ανταγωνισμός και προστασία της ποιότητας του τουριστικού προϊόντος της Κύπρου.
Πρόσφατη έκθεση της ελεγκτικής υπηρεσίας έδειξε ότι από τα 728 ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα που ήταν καταγεγραμμένα στις 27 Απριλίου 2026, μόλις το 23% είχε πλήρη άδεια λειτουργίας, ενώ άλλο ένα 22% λειτουργούσε με προσωρινή άδεια. Πως θα λυθεί αυτό το πρόβλημα;
Το πρόβλημα θα λυθεί με δύο τρόπους: συμμόρφωση από τις επιχειρήσεις και απλοποίηση διαδικασιών από το κράτος.
Ως ΠΑΣΥΞΕ, είμαστε σε συνεχή επικοινωνία με τα μέλη μας εδώ και αρκετό καιρό. Τα ενημερώνουμε για τις υποχρεώσεις τους, τα ενθαρρύνουμε να προχωρούν τις διαδικασίες και παρακολουθούμε την πρόοδο.
Στα ξενοδοχεία-μέλη του Συνδέσμου έχει ήδη γίνει σημαντική δουλειά. Υπάρχει πρόοδος στην εξασφάλιση των απαιτούμενων αδειών, αλλά δεν ισχυριζόμαστε ότι το θέμα έχει κλείσει.
Πιστεύω ότι, με τα νέα χρονικά περιθώρια που δίνει η νομοθεσία, περισσότερες επιχειρήσεις θα μπορέσουν να ολοκληρώσουν τη διαδικασία.
Από την άλλη, πρέπει να είμαστε ειλικρινείς. Το σύστημα αδειοδότησης παραμένει πολύπλοκο. Δεν μπορεί μια ξενοδοχειακή επιχείρηση να χρειάζεται να απευθυνθεί σε περίπου δέκα διαφορετικές υπηρεσίες για να ολοκληρώσει την αδειοδότησή της.
Χρειάζεται ένα πραγματικό one stop shop. Μία διαδικασία, ένας συντονισμός, σαφή χρονοδιαγράμματα και λιγότερη γραφειοκρατία.
Η αδειοδότηση είναι σημαντική. Συνδέεται με την ασφάλεια, την ποιότητα και την αξιοπιστία του τουριστικού μας προϊόντος. Αλλά για να πετύχει, πρέπει το πλαίσιο να είναι και αυστηρό και λειτουργικό. Όχι να ταλαιπωρεί, αλλά να οδηγεί γρήγορα και καθαρά στη συμμόρφωση.
