Τα επίσημα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ) για το πρώτο τρίμηνο του 2026 αποτυπώνουν την τρέχουσα εικόνα του ιδιωτικού χρέους που βρίσκεται πλέον εκτός του επίσημου τραπεζικού συστήματος, υπό τη διαχείριση των Εταιρειών Εξαγοράς Πιστώσεων (ΕΕΠ).
Το γεγονός ότι το 94,5% του συνολικού συμβατικού υπολοίπου των δανείων αυτών ταξινομείται ως μη εξυπηρετούμενο (ΜΕΔ), επιβεβαιώνει τη συνεχιζόμενη ανάγκη για εξεύρεση αποτελεσματικών λύσεων, καθώς το ζήτημα επηρεάζει άμεσα χιλιάδες φυσικά και νομικά πρόσωπα στην Κύπρο.
Παράλληλα, είναι χρήσιμο να σημειωθεί ότι η μεταφορά και πώληση των ΜΕΔ από τις τράπεζες προς τις ΕΕΠ λειτούργησε ως βαλβίδα αποσυμπίεσης για τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Χωρίς αυτή τη μετακίνηση, το κυπριακό πολιτικό και οικονομικό σύστημα θα βρισκόταν σήμερα αντιμέτωπο με μια εξαιρετικά ασφυκτική κατάσταση. Οι τράπεζες θα παρέμεναν επιβαρυμένες από το βάρος των συσσωρευμένων προβληματικών χορηγήσεων, γεγονός που θα περιόριζε δραματικά τη δυνατότητά τους να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη, να προσφέρουν νέα δάνεια και να στηρίξουν την πραγματική οικονομία, προκαλώντας έντονες πολιτικές και κοινωνικές πιέσεις.
Τα δεδομένα
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΚΤΚ, το συνολικό συμβατικό υπόλοιπο των δανείων υπό διαχείριση από τις ΕΕΠ διαμορφώθηκε στις 31 Μαρτίου 2026 στα €19,607 δισ., καταγράφοντας ελαφρά αύξηση από τα €19,351 δισ. στο τέλος του 2025. Από το σύνολο αυτό, τα €18,527 δισ. αφορούν μη εξυπηρετούμενες χορηγήσεις.
Η κατανομή ανά κατηγορία δανειολήπτη παρουσιάζει την εξής εικόνα:
Νοικοκυριά: Το συμβατικό υπόλοιπο ανήλθε στα €9,667 δισ., εκ των οποίων τα €9,005 δισ. είναι μη εξυπηρετούμενα. Από αυτά, τα €5,134 δισ. αφορούν δάνεια με εξασφάλιση οικιστικά ακίνητα, ενώ τα καταναλωτικά δάνεια ανέρχονται σε €1,857 δισ.
Μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις: Το υπόλοιπο ανήλθε στα €9,236 δισ., με τα ΜΕΔ να αγγίζουν τα €8,833 δισ. Τα δάνεια με εξασφάλιση εμπορικά ακίνητα ανέρχονται σε €2,597 δισ.
Λοιπές χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις: Το συνολικό υπόλοιπο διαμορφώθηκε στα €704 εκατομμύρια, εκ των οποίων τα €689 εκατομμύρια είναι ταξινομημένα ως μη εξυπηρετούμενα.
Το καθαρό λογιστικό υπόλοιπο των δανείων αυτών, όπως αποτυπώνεται στους ισολογισμούς των ΕΕΠ προσαρμοσμένο για αναθεωρήσεις μελλοντικών ταμειακών ροών και απομειώσεων, ανήλθε στα €2,843 δισ. στις 31 Μαρτίου 2026.
Επιπτώσεις
Ο αριθμός των δανειοληπτών που συνδέονται με τις ΕΕΠ έφτασε τις 64.381 κατά την ημερομηνία αναφοράς, καταγράφοντας αύξηση από τις 61.613 που ήταν στα τέλη του προηγούμενου έτους. Η εμπλοκή 9.261 μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων και νομικών προσώπων στο καθεστώς αυτό αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ένα σημαντικό μέρος της εγχώριας επιχειρηματικότητας.
Η οικονομική αυτή στενότητα περιορίζει τις δυνατότητες των συγκεκριμένων επιχειρήσεων να αναπτυχθούν, να επενδύσουν σε νέες τεχνολογίες ή να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας, καθώς αποκλείονται από την πρόσβαση σε νέο τραπεζικό δανεισμό. Η ανάγκη διευθέτησης των παλαιών υποχρεώσεων επιτείνει την αναγκαιότητα ταχείας επίλυσης του προβλήματος, ώστε να αποκατασταθεί η ομαλή ροή ρευστότητας στην αγορά και να επανενταχθούν οι δανειολήπτες αυτοί στην επίσημη οικονομική δραστηριότητα.
Επιπλέον, το απόθεμα ακινήτων στην κατοχή των ΕΕΠ ανήλθε στα 8.014 τεμάχια, με εκτιμώμενη αγοραία αξία στα €968 εκατομμύρια. Η αποτελεσματική και σταδιακή διάθεση αυτών των εξασφαλίσεων στην αγορά αποτελεί κρίσιμη παράμετρο για τη διατήρηση της σταθερότητας στον τομέα των ακινήτων.
Δικαιοσύνη και εκκαθάριση
Μία από τις βασικότερες διαρθρωτικές αδυναμίες που συνδέονται άμεσα με τη δυσκολία εκκαθάρισης των παλαιών χρεών και των μη εξυπηρετούμενων δανείων είναι η εξαιρετικά αργή απονομή της δικαιοσύνης στην Κύπρο. Οι χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες δημιουργούν σοβαρά προσκόμματα τόσο για τις ΕΕΠ, οι οποίες επιχειρούν να ανακτήσουν τις οφειλές μέσω των νομικών οδών, όσο και για τους ίδιους τους δανειολήπτες, οι οποίοι παραμένουν σε καθεστώς αβεβαιότητας για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην έκθεση χώρας για το 2026, επισημαίνει ότι το κυπριακό δικαστικό σύστημα εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές καθυστερήσεις στην περάτωση υποθέσεων, χαμηλά επίπεδα ψηφιοποίησης και δυσκολίες στην εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων. Παρά την ψήφιση μεταρρυθμίσεων για την ίδρυση εξειδικευμένων δικαστηρίων, όπως το Ναυτοδικείο και το Εμπορικό Δικαστήριο, η έναρξη της λειτουργίας τους έχει καθυστερήσει, ενώ η πρόοδος στην πλήρη ψηφιοποίηση των δικαστικών ροών εργασίας (e-justice) παραμένει περιορισμένη.
Οι αδυναμίες αυτές στην επιβολή των αποφάσεων και οι καθυστερήσεις στη δικαστική επίλυση των διαφορών επηρεάζουν αρνητικά την ασφάλεια δικαίου. Ως αποτέλεσμα, η διαδικασία εκκαθάρισης των ΜΕΔ επιβραδύνεται σημαντικά, εμποδίζοντας την ταχεία αναδιάρθρωση χρεών και αποτρέποντας την είσοδο νέων επενδύσεων στη χώρα.
Το πλαίσιο εκποιήσεων
Στο πλαίσιο της αξιολόγησης των μακροοικονομικών μεγεθών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τις ανά χώρα συστάσεις για την Κύπρο υπογραμμίζει τη σημασία της διατήρησης ενός σταθερού και προβλέψιμου θεσμικού πλαισίου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητά ουσιαστικά την αποφυγή μονομερών χαλαρώσεων και την ανάκληση των πρόσφατων τροποποιήσεων που επήλθαν στο πλαίσιο των εκποιήσεων. Σύμφωνα με την ανάλυση, οι συνεχείς αλλαγές και οι αναστολές των διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης υποσκάπτουν την κουλτούρα πληρωμών και δυσχεραίνουν την αποτελεσματική αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους. Η διατήρηση ενός αυστηρού αλλά δίκαιου πλαισίου εκποιήσεων, σε συνδυασμό με στοχευμένα μέτρα προστασίας για τα πραγματικά ευάλωτα νοικοκυριά, κρίνεται απαραίτητη για τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης χρηματοπιστωτικής σταθερότητας της χώρας.
