Σε όλους μπορεί να τύχει να τους αιφνιδιάσει ο πληθωρισμός από γεγονότα που συμβαίνουν στο εξωτερικό. Αυτό έγινε το 2022 με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Το γεγονός, όμως, πως είσαι το ίδιο απροετοίμαστος για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή τέσσερα χρόνια μετά, λέει πολύ περισσότερα από όσα μπορεί να δικαιολογήσει η γεωγραφία σου. Λέει για την απραξία και την αδυναμία να ιεραρχήσεις τα επείγοντα, αλλά και για τις διαχρονικές παθογένειες που έχεις ως κράτος να ολοκληρώσεις στρατηγικά έργα. Τώρα, η κυβέρνηση τρέχει να σταθεί ξανά μόνο με επιδόματα και προσωρινές μειώσεις στη φορολογία. Ωστόσο, αν είχαμε προχωρήσει έγκαιρα με κάποια -δεν λέμε με όλα- από τα έργα ενεργειακής υποδομής, σήμερα η κατάσταση θα ήταν ριζικά διαφορετική.
Η σύγκριση της αντίδρασης της κυπριακής οικονομίας με την ευρωζώνη κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες των δύο αυτών μεγάλων πολεμικών συγκρούσεων είναι αμείλικτη. Η Ευρώπη φαίνεται να διδάχθηκε από το πρώτο σοκ και να θωρακίστηκε, ενώ η Κύπρος παραμένει ένα ενεργειακά απομονωμένο νησί, έρμαιο των διεθνών τιμών του πετρελαίου και της δικής της αναβλητικότητας.
Το 2022, η έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία βρήκε την ευρωζώνη ήδη επιβαρυμένη, με τον πληθωρισμό τον Φεβρουάριο εκείνου του έτους στο 5,8% και την Κύπρο στο 5,2%. Μέσα σε τέσσερις μήνες, η Ευρώπη βίωσε ένα πρωτοφανές συστημικό σοκ στις εφοδιαστικές αλυσίδες και το φυσικό αέριο, με τον ευρωπαϊκό πληθωρισμό να σκαρφαλώνει στο 8,6% τον Ιούνιο. Η Κύπρος ακολούθησε την ίδια καταστροφική τροχιά, φτάνοντας στο 9,0%. Ήταν η εποχή που η εξάρτηση της Κεντρικής Ευρώπης από τους ρωσικούς αγωγούς φάνταζε ως η αχίλλειος πτέρνα της ηπείρου.
Φέτος, τον Φεβρουάριο, η εικόνα της αφετηρίας ήταν ριζικά διαφορετική. Η ευρωζώνη είχε καταφέρει να τιθασεύσει τις πιέσεις, σταθεροποιώντας τον πληθωρισμό στο 1,9%, ενώ η Κύπρος παρουσίαζε μια υποδειγματική εικόνα σταθερότητας, καταγράφοντας τον χαμηλότερο πληθωρισμό στην ευρωζώνη με μόλις 0,9%. Η ξαφνική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και το προσωρινό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ λειτούργησαν ως το απόλυτο τεστ αντοχής. Και εκεί φάνηκε η γυμνή αλήθεια. Η ευρωζώνη, έχοντας διαφοροποιήσει τις πηγές ενέργειας και επενδύσει σε εναλλακτικά δίκτυα, απορρόφησε τους κραδασμούς. Μετά το αρχικό άλμα της άνοιξης, ο ευρωπαϊκός πληθωρισμός υποχώρησε από το 3,2% τον Μάιο στο 2,8% τον Ιούνιο.
Στην Κύπρο, αντίθετα, γίναμε μάρτυρες ενός βίαιου οικονομικού εκτροχιασμού. Ο πληθωρισμός τετραπλασιάστηκε μέσα σε λίγους μήνες, εκτινασσόμενος από το 0,9% του Φεβρουαρίου στο 4,1% τον Ιούνιο. Ενώ η υπόλοιπη Ευρώπη έβρισκε ξανά την ισορροπία της μετά την εκεχειρία του Απριλίου, το νησί μας συνέχισε να καταγράφει αυξήσεις. Η Κύπρος δεν είναι η χώρα με τον χειρότερο πληθωρισμό στην Ευρωπαϊκή Ένωση -κράτη εκτός νομισματικής ένωσης καταγράφουν υψηλότερους δείκτες- όμως είναι το μέλος της ευρωζώνης με μία από τις πιο βίαιες και απότομες μεταβολές, προσπερνώντας κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο είναι η σύγκριση με άλλα κράτη της ευρωζώνης που μοιράζονται παρόμοια χαρακτηριστικά με εμάς. Χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας, όπως η Μάλτα, επέδειξαν αξιοσημείωτη σταθερότητα. Ακόμη και μεγάλα κράτη όπως η Γερμανία, που το 2022 δέχθηκαν το ισχυρότερο πλήγμα λόγω του φυσικού αερίου, περιόρισαν τον πληθωρισμό τους στο 2,4% τον Ιούνιο. Γιατί; Διότι κινήθηκαν γρήγορα, άλλαξαν το ενεργειακό τους μείγμα και δεν επαναπαύτηκαν.
Η δική μας άνοδος στο 4,1% δεν οφείλεται μόνο στην κακιά μας γεωγραφική μοίρα. Είναι το άμεσο αποτέλεσμα της δικής μας αδράνειας. Η Κύπρος παραμένει απόλυτα εξαρτημένη από το μαζούτ και το πετρέλαιο για την παραγωγή ηλεκτρισμού και τις μεταφορές. Κάθε φορά που ανάβει μία σπίθα στην περιοχή μας, η κυπριακή οικονομία καίγεται πρώτη. Το κόστος των καυσίμων κίνησης, η αλυσίδα των αυξήσεων στον ηλεκτρισμό και η επακόλουθη επιβάρυνση στις τουριστικές υπηρεσίες αποδεικνύουν ότι δεν πήραμε κανένα μάθημα από την κρίση του 2022. Η Ευρώπη προσαρμόστηκε και προχώρησε. Εμείς παραμένουμε θεατές, πληρώνοντας το τίμημα μιας πολιτικής που προτιμά να διαχειρίζεται τις κρίσεις εκ των υστέρων, αντί να τις προλαμβάνει με στρατηγικές υποδομές.
