Στο μικροσκόπιο οι αντοχές των ευρωπαϊκών τραπεζών απέναντι σε κρίσεις και κυβερνοαπειλές

Header Image

Για την Κύπρο, οι ευρωπαϊκές ανησυχίες συνδέονται και με τη διαχείριση του μεγάλου αποθέματος προβληματικών δανείων που εξακολουθεί να βρίσκεται εκτός τραπεζικού συστήματος

Ένα πιο σύνθετο και απαιτητικό περιβάλλον κινδύνων καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις, η αβεβαιότητα για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας, οι επίμονες πληθωριστικές πιέσεις και η αυξανόμενη απειλή σοβαρών επιχειρησιακών περιστατικών δημιουργούν νέες προκλήσεις για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Παρά τη σημαντική ενίσχυση της ανθεκτικότητας του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος κατά την τελευταία δεκαετία, εξακολουθούν να υπάρχουν κενά στο ευρωπαϊκό πλαίσιο διαχείρισης τραπεζικών κρίσεων, τα οποία καθιστούν αναγκαία την περαιτέρω εμβάθυνση της τραπεζικής ένωσης.

Τις προκλήσεις αυτές αναδεικνύει το Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης  (Single Resolution Board – SRB), στην εξαμηνιαία έκθεσή του προς το Eurogroup. Το ευρωπαϊκό όργανο, με έδρα τις Βρυξέλλες, προειδοποιεί ότι η σύγκλιση χρηματοοικονομικών και γεωπολιτικών κινδύνων, σε συνδυασμό με την πιθανότητα σοβαρών διαταραχών στις τραπεζικές λειτουργίες, δοκιμάζει τις δυνατότητες αντίδρασης τόσο των τραπεζών όσο και των αρμόδιων εποπτικών και εξυγιαντικών αρχών. Συνεπώς, η προετοιμασία για την επόμενη τραπεζική κρίση δεν μπορεί να περιορίζεται στην κεφαλαιακή επάρκεια και τη ρευστότητα. Πρέπει να περιλαμβάνει και την ικανότητα διατήρησης των κρίσιμων λειτουργιών υπό συνθήκες σοβαρής επιχειρησιακής διαταραχής.

Πολλαπλές πηγές κινδύνου

Στο μακροοικονομικό επίπεδο, οι συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, η αβεβαιότητα για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας και οι πληθωριστικές πιέσεις εξακολουθούν να επιβαρύνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο δραστηριοποιούνται οι τράπεζες. Οι αυστηρότερες χρηματοδοτικές συνθήκες και το αυξημένο κόστος δανεισμού ενδέχεται να επηρεάσουν τους ισολογισμούς και τις συνθήκες χρηματοδότησής τους, ενώ η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας μπορεί να επιβαρύνει την ικανότητα νοικοκυριών και επιχειρήσεων να εξυπηρετούν τις δανειακές τους υποχρεώσεις.

Ωστόσο, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε μια κατηγορία κινδύνων που δεν συνδέεται άμεσα με την οικονομική κατάσταση των τραπεζών. Πρόκειται για τους μη χρηματοοικονομικούς κινδύνους. Οι κυβερνοεπιθέσεις, οι διακοπές ηλεκτροδότησης, οι δυσλειτουργίες στις τηλεπικοινωνίες και οι επιθέσεις σε κρίσιμες ψηφιακές υποδομές μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές διαταραχές στην παροχή βασικών τραπεζικών υπηρεσιών.

Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η εκτεταμένη διακοπή ηλεκτροδότησης που επηρέασε την Ιβηρική Χερσόνησο τον Απρίλιο του 2025. Το περιστατικό ανέδειξε πόσο γρήγορα μια βλάβη σε βασικές υποδομές μπορεί να επηρεάσει την οικονομική δραστηριότητα σε μεγάλη κλίμακα, δημιουργώντας δυνητικά κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Η εξάρτηση των τραπεζών από ψηφιακά συστήματα και εξωτερικούς παρόχους κρίσιμων υπηρεσιών αυξάνει την έκθεσή τους σε τέτοιου είδους περιστατικά. Μια σοβαρή κυβερνοεπίθεση μπορεί να διακόψει τις πληρωμές, την πρόσβαση των πελατών στους λογαριασμούς τους και τη λειτουργία άλλων βασικών υπηρεσιών. Επιπλέον, σε συνθήκες κρίσης, η διακοπή των πληροφοριακών συστημάτων μπορεί να δυσχεράνει ακόμη και τη λήψη αποφάσεων από τις αρμόδιες αρχές.

Ευρωπαϊκό σύστημα εγγύησης καταθέσεων

Παρά τις προκλήσεις, το SRB αναγνωρίζει ότι έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στην ανθεκτικότητα και στη δυνατότητα εξυγίανσης των ευρωπαϊκών τραπεζών. Όλα τα ιδρύματα που είχαν υποχρέωση να συμμορφωθούν με τους τελικούς στόχους ελάχιστης απαίτησης ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων (MREL) από την 1η Ιανουαρίου 2024, εξακολουθούν να τους καλύπτουν. Παράλληλα, το συνολικό έλλειμμα έναντι των τελικών στόχων για τις τράπεζες που βρίσκονταν ακόμη σε μεταβατική περίοδο περιορίστηκε στο τέλος του 2025 στα 200 εκατ. ευρώ, ποσό μικρότερο από το 0,01% του συνολικού ποσού έκθεσης σε κίνδυνο.

Παρά την πρόοδο, το ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν θεωρείται ολοκληρωμένο. Ένα από τα σημαντικότερα κενά αφορά την απουσία ενός πλήρως ανεπτυγμένου ευρωπαϊκού συστήματος εγγύησης καταθέσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει ένα μοντέλο στο οποίο η αμοιβαιοποίηση της προστασίας για τις μεγαλύτερες τράπεζες θα βασίζεται στην υφιστάμενη αρχιτεκτονική του Ενιαίου Ταμείου Εξυγίανσης, ενώ οι μικρότερες θα εξακολουθούν να καλύπτονται από τα εθνικά συστήματα εγγύησης καταθέσεων, με τη δημιουργία μηχανισμού ρευστότητας μεταξύ των δύο επιπέδων.

Στόχος είναι η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταθετών, ώστε η προστασία των χρημάτων τους να μην εξαρτάται από τη χώρα στην οποία βρίσκεται η τράπεζα ή η θυγατρική της.

Εξίσου σημαντικό ζήτημα είναι η εξασφάλιση επαρκούς ρευστότητας σε περίπτωση εξυγίανσης μιας τράπεζας. Το Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης διαθέτει σήμερα πόρους περίπου 81 δισ. ευρώ. Ωστόσο, σύμφωνα με το SRB, το ποσό αυτό ενδέχεται να μην επαρκεί για την αντιμετώπιση μίας κρίσης σε μία από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές τράπεζες ή σε περίπτωση ταυτόχρονης κατάρρευσης περισσότερων ιδρυμάτων.

Για τον λόγο αυτό, χαρακτηρίζεται επείγουσα προτεραιότητα η επικύρωση της αναθεωρημένης Συνθήκης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), η οποία θα επιτρέψει την ενεργοποίηση πρόσθετης χρηματοδοτικής στήριξης ύψους 68 δισ. ευρώ μέσω του κοινού μηχανισμού ασφαλείας προς το Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης. Μακροπρόθεσμα, το SRB θεωρεί ότι θα πρέπει να εξεταστεί και ένας ευρύτερος δημόσιος μηχανισμός παροχής ρευστότητας, ιδιαίτερα για τις μεγαλύτερες διεθνείς τράπεζες.

Η κυπριακή εκκρεμότητα

Για την Κύπρο, οι ευρωπαϊκές ανησυχίες συνδέονται και με τη διαχείριση του μεγάλου αποθέματος προβληματικών δανείων που εξακολουθεί να βρίσκεται εκτός τραπεζικού συστήματος. Παρά τη σημαντική εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών, η μεταφορά των δανείων σε εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα έχει επιλυθεί. Στο τέλος Ιουνίου 2026, το χαρτοφυλάκιο των εταιρειών εξαγοράς πιστώσεων και των διαχειριστών πιστώσεων ανερχόταν σε 19,3 δισ. ευρώ, με το 94,6% να ταξινομείται ως μη εξυπηρετούμενο. Παράλληλα, η αβεβαιότητα γύρω από τις προτεινόμενες αλλαγές στο πλαίσιο των εκποιήσεων δημιουργεί πρόσθετες ανησυχίες. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει προειδοποιήσει ότι οι αλλαγές που διευρύνουν τις δυνατότητες αμφισβήτησης και καθυστέρησης των διαδικασιών ενδέχεται να επιβραδύνουν την επίλυση των παλαιών μη εξυπηρετούμενων δανείων, να αποδυναμώσουν την κουλτούρα πληρωμών και να επηρεάσουν την πιστωτική επέκταση. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, από την πλευρά της, έχει επίσης επισημάνει τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει η αναστολή εκποιήσεων στη διαχείριση των προβληματικών χαρτοφυλακίων και στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Το SRB συνδέει την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης με την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η απλούστευση των κανόνων και η μείωση των εθνικών εμποδίων θα μπορούσαν να επιτρέψουν στις τράπεζες να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα τη ρευστότητα και τους πόρους τους σε διασυνοριακό επίπεδο. Ωστόσο, η απλούστευση δεν θα πρέπει να αποδυναμώσει τις απαιτήσεις ανθεκτικότητας ούτε να οδηγήσει σε απόκλιση από τα διεθνώς συμφωνημένα πρότυπα.

ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Λογότυπο Altamira

Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.