Τις επιπτώσεις της νέας κρίσης στη Μέση Ανατολή στην κυπριακή οικονομία, άρχισαν να μετρούν οι οίκοι αξιολόγησης. Η πρώτη εκτίμηση είναι ότι το εύρος των επιδράσεων, θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της πολεμικής σύρραξης. Την ίδια ώρα, εκτιμούν ότι η ισχυρή δημοσιονομική θέση της χώρας, αποτελεί ισχυρό όπλο για απορρόφηση των όποιων κραδασμών.
Ειδικότερα, υψηλόβαθμοι αναλυτές των οίκων αξιολόγησης Fitch και DBRS με δηλώσεις τους στον «Π» επισημαίνουν ότι ο αναμενόμενος υψηλότερος ρυθμός πληθωρισμού στην ευρωζώνη, δεν αναμένεται να οδηγήσει σε σημαντική επιβράδυνση της ανάπτυξης στην Κύπρο, κάνοντας ωστόσο αναφορά, στις σημαντικές επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει μια παρατεταμένη κρίση στον τουρισμό και τις επενδύσεις. Αρνητικά, συμβάλλει εξίσου, υπογραμμίζουν και η αύξηση της ευρύτερης αβεβαιότητας.
Όπως δήλωσε στον «Π», ο επικεφαλής του οίκου Fitch Ratings για κρατικές αξιολογήσεις, Federico Barriga, η κυπριακή οικονομία αντιμετωπίζει γενικές και πιθανές εγχώριες επιπτώσεις από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
«Ο κοινός κίνδυνος είναι ο υψηλότερος πληθωρισμός στην ευρωζώνη, ο οποίος επηρεάζει μέτρια την ανάπτυξη στην περιοχή», σημειώνει. Όπως επισημαίνει, «η ανάπτυξη στην Κύπρο τα τελευταία δύο χρόνια έχει αποσυνδεθεί κάπως από τις ευρύτερες τάσεις της ευρωζώνης, επομένως αυτός ο κίνδυνος από μόνος του είναι απίθανο να υλοποιηθεί με πολύ χαμηλότερη ανάπτυξη στην Κύπρο».
Ο αντίκτυπος στη χώρα θα μπορούσε να είναι πιο έντονος, τονίζει, ιδίως εάν οι στρατιωτικές επιθέσεις συνεχιστούν κοντά στη χώρα ή την στοχεύσουν άμεσα, σημειώνοντας ότι ο αντίκτυπος θα εξαρτηθεί από το εύρος και την επιμονή των στρατιωτικών κινδύνων.
Τα κανάλια μέσω των οποίων θα μπορούσε να επηρεαστεί η χώρα, εκτιμά, περιλαμβάνουν: δυσμενείς αλλαγές στον τουρισμό, μειωμένες επενδύσεις στον τομέα των υπηρεσιών, (ο οποίος υπήρξε ισχυρός τομέας ανάπτυξης) και αύξηση της αβεβαιότητας μεταξύ καταναλωτών και επενδυτών.
Ο οίκος Fitch Ratings προβλέπει ότι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα παραμείνει γενικά σταθερό σε περίπου 8% του ΑΕΠ την περίοδο 2025-2027, το οποίο θα χρηματοδοτηθεί περισσότερο από τις καθαρές ροές άμεσων ξένων επενδύσεων. Παρ' όλα αυτά, τονίζει, η εξάρτηση από μεγάλους όγκους κεφαλαιακών ροών υπό το φως των γεωπολιτικών κινδύνων και κινδύνων ασφαλείας υπογραμμίζει μια επίμονη εξωτερική ευπάθεια.
Ο τουρισμός
Ο ανώτερος αντιπρόεδρος (Senior Vice President) στο τμήμα Global Sovereign Ratings του καναδικού οίκου αξιολόγησης Morningstar DBRS, Yesenn El-Radhi, δήλωσε στον «Π» ότι «ένα σενάριο παρατεταμένης περιφερειακής αστάθειας στη Μέση Ανατολή θα αποτελέσει κίνδυνο για τις οικονομικές προοπτικές της Κύπρου», τονίζοντας ότι αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τον τουριστικό κλάδο, δεδομένης της γεωγραφικής εγγύτητας του νησιού με τη Μέση Ανατολή.
«Σε περίπτωση που οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή παραμείνουν αυξημένες τους επόμενους μήνες, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των αφίξεων τουριστών κατά την περίοδο αιχμής το καλοκαίρι και ως εκ τούτου, να μειώσει τη δυναμική ανάπτυξης της οικονομίας», επισημαίνει, υποδεικνύοντας ότι ο αυξανόμενος αριθμός αφίξεων τουριστών ήταν ένας σημαντικός μοχλός οικονομικής ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια.
Επιπλέον, εκτιμά, όπως συμβαίνει και με άλλες χώρες εισαγωγής ενέργειας, οι πιθανές υψηλές τιμές εισαγωγής ενέργειας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την ιδιωτική κατανάλωση.
«Μια παρατεταμένη αύξηση των τιμών ενέργειας πιθανότατα θα αποδυνάμωνε την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών», προσθέτει.
Ταυτόχρονα, σημειώνει ότι η Κύπρος βρίσκεται σε ισχυρή δημοσιονομική θέση για να αντιμετωπίσει ένα πιθανό εξωτερικό σοκ. «Τα δημοσιονομικά ισοζύγια κατέγραψαν σημαντικά διαρθρωτικά πλεονάσματα τα τελευταία χρόνια. Επιπλέον, το δημόσιο χρέος έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια και τα ταμειακά αποθέματα της κυβέρνησης παραμένουν μεγάλα».
Μικρή έκθεση τραπεζών
Όσον αφορά τον αντίκτυπο στον τραπεζικό κλάδο, ο διευθυντής στον τομέα των Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων (Financial Institutions) του οίκου Fitch, Pau Labro, επισημαίνει στον «Π» ότι «δεν αναμένουμε καμία σημαντική άμεση επίδραση στις κυπριακές τράπεζες», με ανοιχτό ωστόσο το ενδεχόμενο για ανάγκη αύξησης των προβλέψεων.
«Η αυξημένη αβεβαιότητα, ο ενδεχομένως υψηλότερος πληθωρισμός και η ασθενέστερη ανάπτυξη θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Οι τράπεζες ενδέχεται επίσης να χρειαστεί να αυξήσουν τις πιστωτικές τους προβλέψεις για να αντικατοπτρίσουν τους αυξημένους μακροοικονομικούς κινδύνους», τονίζει. Ωστόσο, σημειώνει, η άμεση έκθεση σε δάνεια στη Μέση Ανατολή είναι μικρή και οι μεγαλύτερες κυπριακές τράπεζες βρίσκονται σε καλή θέση για να απορροφήσουν πιθανές επιπτώσεις λόγω των ισχυρών κεφαλαιακών τους αποθεμάτων, της άφθονης ρευστότητας και της υψηλής ποιότητας των ισολογισμών τους.
Ένας άλλος βασικός παράγοντας που πρέπει να παρακολουθείται, σύμφωνα με τον αξιωματούχο των Fitch, είναι η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ, καθώς τα καθαρά έσοδα από τόκους των κυπριακών τραπεζών έχουν υψηλή θετική ευαισθησία σε υψηλότερα επιτόκια.
Αυξημένη ευαισθησία στην ενέργεια
Η Ελλάδα και η Κύπρος συγκαταλέγονται μεταξύ των ευρωπαϊκών οικονομιών που εμφανίζουν αυξημένη ευαισθησία σε μια ενδεχόμενη παρατεταμένη άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, εξαιτίας της μεγάλης εξάρτησής τους από τα ορυκτά καύσιμα στο ενεργειακό τους μείγμα, υπογραμμίστηκε σε ανάλυση του οίκου αξιολόγησης Scope Ratings, για τις πιστοληπτικές επιπτώσεις της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Παρασκευή το πρώτο τεστ
Σημειώνεται ότι ο οίκος DBRS αναμένεται να αξιολογήσει την κυπριακή οικονομία την ερχόμενη Παρασκευή, 13 Μαρτίου και μια εβδομάδα αργότερα θα ακολουθήσει η αξιολόγηση των Standard & Poor's.
Ο οίκος DBRS προχώρησε τον Σεπτέμβριο του 2025 σε αναβάθμιση της μακροπρόθεσμης αξιολόγησης της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ξένο και τοπικό νόμισμα από A (χαμηλή) σε «A», αλλάζοντας τις προοπτικές από θετικές σε σταθερές. Σύμφωνα με την ανακοίνωση που εξέδωσε ο οίκος, η αναβάθμιση προέκυψε λόγω της απότομης μείωσης του δημόσιου χρέους τα τελευταία χρόνια και την προσδοκία ότι οι δείκτες του δημόσιου χρέους θα συνεχίσουν να βελτιώνονται σημαντικά τα επόμενα χρόνια. Οι αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας θα μπορούσαν να αναβαθμιστούν, τόνισε, εάν η βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και η διαρκής ισχυρή δημοσιονομική απόδοση οδηγήσουν σε περαιτέρω σημαντική μείωση του δείκτη δημόσιου χρέους και υπάρξουν ενδείξεις αυξημένης οικονομικής ανθεκτικότητας και αυξανόμενων επιπέδων παραγωγικότητας της εργασίας.
Αντίθετα, υπέδειξε, οι αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας θα μπορούσαν να υποβαθμιστούν εάν σημειωθεί σημαντική επιδείνωση της πορείας του δημόσιου χρέους, πιθανώς λόγω παρατεταμένης περιόδου ασθενούς ανάπτυξης ή αυξανόμενων δημοσιονομικών πιέσεων ενώ αρνητικά θα επηρεάσει η υλοποίηση μεγάλων ενδεχόμενων υποχρεώσεων, ιδίως από τον σημαντικό εγχώριο τραπεζικό τομέα.
Τον Δεκέμβριο του 2025, ο οίκος Fitch αναθεώρησε τις προοπτικές για τις μακροπρόθεσμες αξιολογήσεις αθέτησης δανείων (IDR) της Κύπρου σε θετικές από σταθερές, ενώ επιβεβαίωσε την αξιολόγηση στο «A-».
Κλειδί η διάρκεια
Η διάρκεια της ενεργειακής αναστάτωσης και της αστάθειας θα καθορίσει τις πιστωτικές επιπτώσεις, επεσήμανε εξάλλου σε πρόσφατό του σημείωμα του ο οίκος αξιολόγησης Moody's, για το παγκόσμιο γεωπολιτικό ρίσκο ένεκα της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Το βασικό σενάριο του οίκου είναι ότι η σύγκρουση είναι σχετικά βραχύβια, πιθανώς θέμα εβδομάδων, αναφέροντας ότι το σοκ στην προσφορά πετρελαίου θα επιδείνωνε και θα διεύρυνε τον πιστωτικό κίνδυνο σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
