Αντί προλόγου
Πριν αρκετά χρόνια ένας αστυνομικός – για προσωπικούς και οικογενειακούς λόγους – αποφάσισε να αλλάξει επάγγελμα. Ύστερα από διαγωνισμό, προσλήφθηκε σε μεγάλο οργανισμό. Κάποια στιγμή οι εργοδότες του τον έστειλαν σε αγγλικό πανεπιστήμιο για ένα εντατικό πρόγραμμα διάρκειας ενός μηνός, πάνω σε θέματα ανθρώπινου δυναμικού. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος οι εκπαιδευόμενοι έκαναν και εικονικές προσωπικές συνεντεύξεις προσλήψεων. Όταν ο πρώην αστυνομικός – ως συνεντευκτής - άρχισε να υποβάλλει ερωτήσεις στον «υποψήφιο», ο εκπαιδευτής τον διέκοψε λέγοντάς του: «Stop interrogating and start interviewing» . (Σταμάτα την ανάκριση και ξεκίνα την προσωπική συνέντευξη).
Αυτό είναι ένα απτό παράδειγμα για τα λάθη που παρατηρούνται κατά τη διάρκεια των προσωπικών συνεντεύξεων. Υπάρχουν και πολλά άλλα, που θα δούμε στη συνέχεια.
Εισαγωγή
Η νέα γενιά εργαζομένων έπαψε να θεωρεί την προσωπική συνέντευξη πρόσληψης ως μια διαδικασία η οποία ελέγχεται πλήρως από τον εν δυνάμει εργοδότη. Οι υποψήφιοι τώρα θέλουν η προσωπική συνέντευξη να λαμβάνει τη μορφή του διαλόγου.
Οι ταλαντούχοι υποψήφιοι έχουν πολλές επιλογές, και οι εργοδότες πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι οι έμπειροι υποψήφιοι λαμβάνουν σοβαρά υπόψη το τι διημείφθη κατά τη διάρκεια της προσωπικής συνέντευξης, προκειμένου να αποφασίσουν ποιον εργοδότη θα επιλέξουν.
Δυστυχώς, οι εργοδότες ξοδεύουν τεράστια ποσά για να διαφημίσουν τις κενές τους θέσεις και να προβάλουν τους οργανισμούς τους με στόχο την προσέλκυση ταλαντούχων υποψηφίων, χωρίς όμως να δίνουν την πρέπουσα σημασία και στις προσωπικές συνεντεύξεις. Αποτέλεσμα: οι υποψήφιοι να απορρίπτουν την προσφορά για εργασία, λόγω της κακής εντύπωσης που σχημάτισαν κατά τη διάρκεια της συνέντευξης.
Τα χαρακτηριστικά της κακής προσωπικής συνέντευξης
Είναι σημαντικό για τους εργοδότες να γνωρίζουν τις κόκκινες γραμμές που διέπουν τις προσωπικές συνεντεύξεις πρόσληψης για να προσπαθούν να τις αποφεύγουν. Αυτές περιλαμβάνουν τα εξής:
Έλλειψη προετοιμασίας και οργάνωσης
Δεν χρειάζονται πολλά για να αντιληφθεί ένας υποψήφιος την έλλειψη σεβασμού του συνεντευκτή. Η ελλιπής προετοιμασία εκ μέρους του είναι το πρώτο σημάδι: μη ανάγνωση – πριν τη συνέντευξη - του βιογραφικού τού υποψηφίου, σύγχυση του υποψηφίου με κάποιον άλλον υποψήφιο, υποβολή ερωτήσεων σχετικά με θέματα που ήδη έχουν απαντηθεί στο βιογραφικό κ.λπ.
Μονόλογος συνεντευκτή
Όπως έχει αναφερθεί και στην εισαγωγή, η συνέντευξη πρέπει να είναι ένας διάλογος· όχι μονόλογος του συνεντευκτή. Όταν ο τελευταίος μιλά συνεχώς για τον εαυτόν του, για τον οργανισμό ή για άσχετα θέματα, δεν αφήνει τον υποψήφιο να μιλήσει για τον εαυτόν του. Η έλλειψη ισοζυγίου στην αξιοποίηση του χρόνου της συνέντευξης κάνει τον υποψήφιο να αισθάνεται ότι ο συνεντευκτής δεν του δίνει σημασία ή τον υποτιμά. Εξίσου προβληματική είναι και η διεξαγωγή ανάκρισης αντί συνέντευξης (βλ. πρόλογο).
Υποβολή ακατάλληλων ή παράνομων ερωτήσεων
Η υποβολή προσωπικών ή παράνομων ερωτήσεων είναι κόκκινη γραμμή για κάθε υποψήφιο. Σχολιασμός της ηλικίας του, της οικογενειακής του κατάστασης, του οικογενειακού προγραμματισμού του, της υγείας του κ.λπ., κάνουν τον υποψήφιο να αισθάνεται άβολα και να ανησυχεί μήπως στον οργανισμό επικρατούν διακρίσεις. Οι υποψήφιοι γνωρίζουν ότι τέτοιες ερωτήσεις/τέτοια σχόλια πρέπει να αποφεύγονται, και αρχίζουν να προβληματίζονται για τη σοβαρότητα του οργανισμού. Ακόμη και ερωτήσεις που εκ πρώτης όψεως φαίνονται νόμιμες, μπορεί να θεωρηθούν αδιάκριτες ή παράνομες αν είναι πολύ προσωπικές.
Έλλειψη σεβασμού και απαξιωτική συμπεριφορά
Συνεντευκτές που συμπεριφέρονται απαξιωτικά ή σαρκαστικά στους υποψηφίους ή προσπαθούν να τους ποδηγετήσουν, προκαλούν την αδιαφορία των υποψηφίων για την κενή θέση. Το ίδιο αποτέλεσμα έχουν και οι διακοπές των υποψηφίων από τους συνεντευκτές ενώ οι πρώτοι μιλούν, η υποβάθμιση των επιτυχιών τους και η υποτιμητική συμπεριφορά προς τους υποψηφίους. Γενικά, η συμπεριφορά αυτή των συνεντευκτών δημιουργεί μια ανταγωνιστική ατμόσφαιρα, καθόλου επαγγελματική. Ενίοτε οι συνεντευκτές δοκιμάζουν τις αντοχές των υποψηφίων, συμπεριφερόμενοι σκληρά ή εκφοβιστικά προς αυτούς. Παρόλο που η αντοχή είναι σημαντική, η αχρείαστη αγένεια συνήθως προκαλεί ανάλογη αντίδραση των υποψηφίων. .
Ωραιοποίηση της κενής θέσης ή διαστρέβλωση της πραγματικότητάς
Παρόλο που ένας ενθουσιασμός των συνεντευκτών είναι επιβαλλόμενος, αυτός μπορεί να προκαλέσει αντιφάσεις, αν οι συνεντευκτές υπερτονίζουν τα οφέλη, υποβαθμίζουν τις δυσκολίες και γενικά παρουσιάζουν μια μη ρεαλιστική εικόνα για την κενή θέση. Πολλοί υποψήφιοι είναι εκπαιδευμένοι να προσέχουν αυτά που δεν λέγονται κατά τη διάρκεια της συνέντευξης.
Έλλειψη ενημέρωσης για το τι θα ακολουθήσει
Η αβεβαιότητα για το αποτέλεσμα της συνέντευξης προκαλεί στους υποψηφίους απογοήτευση, άγχος και αίσθημα υποτίμησης, ειδικά όταν οι συνεντευκτές δεν απαντούν σε ερωτήσεις των υποψηφίων για τα επόμενα βήματα σχετικά με την πρόσληψη. Αν διαρρεύσει μεγάλο χρονικό διάστημα μετά τη συνέντευξη και οι υποψήφιοι δεν ενημερωθούν για τα αποτελέσματα, ίσως το ενδιαφέρον τους να αποσυρθεί, έστω κι αν αρχικά έδειξαν ενδιαφέρον για τη θέση.
Ερωτήσεις υποψηφίων
Οι ερωτήσεις που υποβάλλουν οι υποψήφιοι κατά τη διάρκεια της συνέντευξης είναι εξίσου σημαντικές με τις απαντήσεις τους. Συνεντευκτές που δεν δίνουν σημασία στις ερωτήσεις αυτές ή τις αγνοούν, στέλλουν το μήνυμα ότι ο οργανισμός δεν ενδιαφέρεται για την περιέργεια και τη δέσμευση. Η ζημιά είναι ακόμη μεγαλύτερη όταν οι ερωτήσεις των υποψηφίων είναι προσεγμένες και αφορούν τη δυναμική της ομάδας, την ηγεσία και την ανέλιξη.
Όταν οι συνεντευκτές απαντούν αόριστα ή αρνητικά, οι υποψήφιοι μπορεί να συμπεράνουν ότι οι συνεντευκτές κάτι κρύβουν και να διερωτώνται αν ο οργανισμός είναι ευθυγραμμισμένος με τις αξίες και τους στόχους που διαφημίζει.
Ελλιπής επίγνωση της κουλτούρας ή προκαταλήψεις
Κρυφές προκαταλήψεις μπορεί να βγουν στην επιφάνεια κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, οι οποίες δεν θα περάσουν απαρατήρητες από τους υποψηφίους. Οι προκαταλήψεις αυτές μπορεί να αφορούν το γένος, τη φυλή, την ηλικία, το παρελθόν, την επικοινωνία κ.λπ. Επίσης οι υποψήφιοι δυσανασχετούν όταν οι συνεντευκτές καταλήγουν σε αυθαίρετα συμπεράσματα, χρησιμοποιούν στερεότυπα πρότυπα ή δυσφορούν όταν οι υποψήφιοι διαφωνούν μαζί τους.
Η κατάσταση χειροτερεύει όταν η κουλτούρα του οργανισμού δεν προνοεί για επαγγελματικές πορείες (career paths) , εκπαίδευση και συνθήκες εργασίας.
Εκείνο που αναμένουν οι υποψήφιοι είναι η διαφάνεια και ο σεβασμός στις εμπειρίες τους.
Επίλογος
Οι προσωπικές συνεντεύξεις δεν είναι απλώς ένα εργαλείο επιλογής υποψηφίων·
είναι ταυτόχρονα και μια ευκαιρία διαφήμισης του οργανισμού αφού κατά τη συνέντευξη ο οργανισμός παρουσιάζει τις πραγματικές του αξίες, όπως σεβασμό, διαφάνεια, επαγγελματισμό κ.λπ. Μια αποτυχημένη συνέντευξη περιλαμβάνει ανεπαρκή προετοιμασία των συνεντευκτών, απρεπή συμπεριφορά τους και ακατάλληλες ή παράνομες ερωτήσεις. Η έλλειψη επικοινωνίας μπορεί να καταστρέψει ακόμη και τις καλύτερες προσπάθειες για μια πετυχημένη πρόσληψη.
Η προσωπική συνέντευξη πρέπει να είναι ένας αμφίδρομος διάλογος μεταξύ συνεντευκτών και υποψηφίων και μια ευκαιρία για το κτίσιμο γέφυρας επικοινωνίας μεταξύ τους. Η αποφυγή των παγίδων που αναφέρθηκαν πιο πάνω, όχι μόνο βελτιώνει την εικόνα του οργανισμού στα μάτια των υποψηφίων, άλλα και ενδυναμώνει την ικανότητα του οργανισμού να ελκύει και να δεσμεύει τους ανθρώπους που θα τον οδηγούν στην επιτυχία.
* Fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου | Ιδρυτικού μέλους του Κυπριακού Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών και του Κυπριακού Συνδέσμου Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού.
