Στα λάθη που έγιναν τόσο από τις εποπτικές αρχές όσο και από τη διακυβέρνηση του Δημήτρη Χριστόφια και τα οποία οδήγησαν στη δεινή οικονομική κατάσταση της Κύπρου τα έτη πριν αποφασιστεί το κούρεμα καταθέσεων το 2013, αναφέρεται ο οικονομολόγος και πρώην υπουργός Οικονομικών, Μιχάλης Σαρρής.
Σε συνέντευξή του στον «Π» με αφορμή τη συμπλήρωση 13 χρόνων από το κούρεμα καταθέσεων, ο κ. Σαρρής κάνει αναδρομή στο τι προηγήθηκε της θλιβερής για την Κύπρο απόφασης και τις διαβουλεύσεις που έγιναν στο Eurogroup αλλά και τη στάση του κυπριακού κοινοβουλίου.
Απαντώντας στο ερώτημα πώς οδηγηθήκαμε στο κούρεμα καταθέσεων, ανέφερε ότι «κάποιοι την έχουν αποκαλέσει σαν μια τέλεια καταιγίδα. Υπό την έννοια ότι, ό,τι μπορούσε να πάει λάθος, πήγε».
Όπως εξηγεί, «μετά από την είσοδό μας στην Ευρωζώνη, αρχίσαμε να απολαμβάνουμε τα πολύ σημαντικά οφέλη. Δυστυχώς, όμως, αγνοήσαμε και τους κινδύνους. Το τραπεζικό σύστημα στην Κύπρο, οι καταθέσεις και τα δάνεια εκτοξεύθηκαν. Δηλαδή, σε μία δεκαετία, από το 2000 μέχρι το 2010, πολλαπλασιάστηκαν οι καταθέσεις, κυρίως από ξένους οι οποίοι περιμένοντας ότι θα μπαίναμε στο ευρώ και θα υπήρχε πλήρης εμπιστοσύνη, έφεραν τα λεφτά τους στην Κύπρο»...
Μετά το 2008 χάσαμε το δρόμο
«Μετά το 2008, που συνέπεσε δυστυχώς και με την παγκόσμια οικονομική κρίση, η Κύπρος έχασε τον δρόμο της και δημοσιονομικά», σημειώνει, αναφέροντας ότι η κυβέρνηση Τάσσου Παπαδόπουλου φεύγοντας από την εξουσία το 2008, «αφήσαμε ένα πολύ υγιές πλεόνασμα και μειώσαμε το χρέος, με το δείκτη χρέους από 70% να μειώνεται κάτω από 50%». Πέραν της παγκόσμιας κρίσης, ο κ. Σαρρής επιρρίπτει ευθύνες για τη δημοσιονομική διολίσθηση στην πολιτική που ακολούθησε η τότε κυβέρνηση Δημήτρη Χριστόφια. «Υπήρχε και η παγκόσμια κρίση, αλλά πρέπει να προσαρμόζεις και τη δική σου πολιτική», εξήγησε.
Στο πλαίσιο της συνέντευξης, αναφέρει ότι εάν η κυβέρνηση Χριστόφια λάμβανε νωρίτερα μέτρα, θα είχαμε ένα πολύ πιο ήπιο πρόγραμμα στήριξης το 2011, ακόμα και μέχρι τα μέσα του 2012, αναφέροντας ακόμη ότι δεν υπήρχε συνεργασία της τότε κυβέρνησης με τους θεσμούς της Ευρώπης. «Δεν υπήρχε μια ανοιχτή και ειλικρινής συνεργασία», λέει χαρακτηριστικά.
Το ρωσικό δάνειο
Επίσης, σημειώνει, το ρωσικό δάνειο των €2,5 δισ. «δυστυχώς δούλεψε σαν ένας λόγος για τον οποίο δεν πήραμε μέτρα». Κληθείς να απαντήσει γιατί τρέχαμε πίσω από τους Ρώσους για δανεισμό, απάντησε ότι «είχαμε αναπτύξει μια ειδική σχέση με τους Ρώσους, βεβαίως ιδεολογικά και το κυβερνών κόμμα παρόλο που η Ρωσία του σήμερα δεν έχει καμία σχέση με το κομμουνιστικό καθεστώς με το οποίο το ΑΚΕΛ είχε τις καλύτερες σχέσεις. Όμως λόγω του παρελθόντος, είχε πολύ καλή σχέση με τη Ρωσία. Στη χώρα είχαμε ήδη από τότε πολλούς Ρώσους οι οποίοι επέλεγαν να περάσουν τα λεφτά τους μέσω της Κύπρου είτε να τα καταθέσουν στην Κύπρο. Αξιοποιήσαμε αυτή τη σχέση», επισημαίνει.
Ανόητες επενδύσεις
Ο κ. Σαρρής αποδίδει ευθύνες και στην ελλιπή εποπτεία, στα αλόγιστα δάνεια, κυρίως στον κατασκευαστικό τομέα, και στις αλόγιστες επενδύσεις των τραπεζών την περίοδο εκείνη, κυρίως σε ελληνικά ομόλογα, την ώρα που όπως σημειώνει, «ο κόσμος μιλούσε ότι η Ελλάδα κινδύνευε να πάει στη δραχμή. Οι τράπεζες», αναφέρει χαρακτηριστικά, «δεν εποπτεύθηκαν σωστά και αφέθησαν ελεύθερες να κάνουν ανόητες επενδύσεις τις οποίες πλήρωσαν ακριβά. Το τραγικό για μας είναι ότι υπήρχαν τα σημάδια του καιρού πολύ νωρίτερα. Δεν τα καταλάβαμε και είχαμε και ευκαιρίες», σημειώνει.
Παράλληλα, ο κ. Σαρρής χαρακτηρίζει λάθος την απόφαση της Βουλής να μην αποδεχθεί τον πρώτο συμβιβασμό για οριζόντιο κούρεμα, 6,75% για καταθέσεις μέχρι €100.000 και 9,9% για καταθέσεις άνω των €100 χιλ. προσθέτοντας ότι την περίοδο εκείνη «η Κύπρος ήταν μόνη της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με μηδέν αξιοπιστία».
Ένιωσα ανεπιθύμητος
Κληθείς να απαντήσει εάν δέχθηκε πιέσεις να παραιτηθεί τον Απρίλιο του 2013, απάντησε ότι μετά το διορισμό της ερευνητικής επιτροπής Πική, ένιωσε ότι έπρεπε να βρεθεί κάποιος που να δημιουργήσει μια απόσταση μεταξύ του κουρέματος και της κυβέρνησης, καθώς ο υπουργός Οικονομικών θα ήταν μέσα σε αυτούς που θα έδινε μαρτυρία και κάποιος έπρεπε να φύγει. «Δεδομένου του ότι εγώ δεν ήμουν παιδί του κόμματος, ήμουν τεχνοκράτης, έγινε το τι έγινε. Αν τα καταφέρναμε στο πρώτο κούρεμα, ίσως να έμενα ακόμα λίγο, αλλά κάποια στιγμή θα έφευγα». Σε δεύτερο ερώτημα αν δέχτηκε πιέσεις, ανέφερε πως «δεν είναι ανάγκη να σου πει κάποιος, καταλαβαίνεις. Ένιωσα ότι η παρουσία μου εκεί δεν ήταν τόσο ευπρόσδεκτη, επιθυμητή», είπε επί λέξει. «Εννοείτε από την κυβέρνηση»; ρωτήθηκε και απάντησε: «Ναι. Το ένιωσα. Δεν είναι ανάγκη να μου το πει κανένας. Καταλαβαίνεις ότι έκλεισε αυτό το κεφάλαιο».
Κουρεμένοι
Στο ερώτημα ποιο μήνυμα θέλει να στείλει σήμερα στους κουρεμένους, 13 χρόνια μετά, απάντησε: «Πιστεύω πρώτα θα τους πούμε ότι φέραμε μια καλή λύση από το πρώτο Eurogroup. Δυστυχώς, οι εκπρόσωποι του λαού, αυτοί που σας εκπροσωπούν, θεώρησαν σοφό να μην τη δεχτούν», σημειώνοντας ακόμη ότι οι ρίζες γι’ αυτήν την κρίση ήταν πολύ προηγουμένως.
«Ήταν κάτι αναπόφευκτο. Δυστυχώς, είναι κρίμα που το πλήρωσαν αυτοί οι λίγοι. Ελπίζω κατά το δυνατόν -και η κυβέρνηση έχει τώρα κάποια δυνατότητα- να μπορέσουν να αποζημιωθούν».
Μήνυμα στις τράπεζες
Στο πλαίσιο της συνέντευξης, ο κ. Σαρρής αναφέρει ότι οι τράπεζες έχουν πετύχει σημαντική πρόοδο με αυστηρή πλέον εποπτεία, επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι θα πρέπει να υπάρξει καλύτερος τρόπος λειτουργίας τους και λιγότερες μη επιτοκιακές χρεώσεις. Το ζήτημα αυτό, σημειώνει, θα έπρεπε να το προσέξει λίγο περισσότερο η Κεντρική Τράπεζα, στέλνοντας μηνύματα με ανεπίσημο τρόπο, όσον αφορά τη συμπεριφορά τους σε αυτόν τον τομέα, καθώς δεν μπορεί να παρέμβει στις επιχειρηματικές δραστηριότητες.
Θέτει εξάλλου το ζήτημα των υψηλών μισθών στις τράπεζες και την ανάγκη να διασυνδεθούν με την παραγωγικότητα, κάτι που όπως εκτιμά, θα βοηθήσει και στην καλύτερη εξυπηρέτηση των πελατών.
Η συνέντευξη του Μιχάλη Σαρρή έγινε στο πλαίσιο του podcast «Ματιά στην Οικονομία». Ακούστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο politis.com.cy
