Η Προσωπική Απεσταλμένη του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν συναντήθηκε χθες με τους δύο ηγέτες ξεχωριστά για δεύτερη φορά κατά τη διάρκεια της τελευταίας της παραμονής στο νησί, διατηρώντας μια ατμόσφαιρα αισιοδοξίας όσον αφορά τις προοπτικές προόδου. Μιλώντας μετά από μια σύντομη συνάντηση με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, η απεσταλμένη είπε ότι είχε «μια πολύ καλή συνάντηση», προσθέτοντας ότι ο επόμενος σταθμός της θα είναι η Άγκυρα και η Αθήνα και στη συνέχεια οι Βρυξέλλες πριν επιστρέψει στο νησί.
Πριν από αυτό, η Ολγκίν συναντήθηκε με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν για μια ώρα, η οποία επίσης περιγράφηκε ως «καλή συνάντηση». Η απεσταλμένη του ΟΗΕ δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Εξακολουθούμε να εργαζόμαστε για τα επόμενα βήματα, ειδικά για το 5+1… συνεχίζουμε να πιέζουμε ώστε να έχουμε μια καλή συνάντηση 5+1 τις επόμενες εβδομάδες».
Η Ολγκίν θα συναντηθεί σήμερα με τα εμπορικά επιμελητήρια και από τις δύο πλευρές πριν αναχωρήσει από την Κύπρο την Κυριακή. Την Δευτέρα θα συναντηθεί στην Άγκυρα με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και την Τετάρτη στην Αθήνα με τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη. Η Απεσταλμένη του Αντόνιο Γκουτέρες θα ξαναέλθει στην Κύπρο σε δύο εβδομάδες αφού προηγουμένως επισκεφθεί για επαφές και τις Βρυξέλλες.
Ο Πρόεδρος παραμένει αισιόδοξος
Μιλώντας μετά τη συνάντηση του με την κ. Ολγκίν, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι παραμένει αισιόδοξος ότι «θα επιτύχουμε τον στόχο μας να συγκληθεί μια διευρυμένη συνάντηση, η οποία θα οδηγήσει στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων». Ανέφερε επίσης ότι συζήτησε τον ρόλο της ΕΕ σε αυτή τη «μεγάλη προσπάθεια» σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, την Πέμπτη και θα το θέσει εκ νέου τόσο στον Κόστα όσο και στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, όταν μεταβεί στις Βρυξέλλες την επόμενη εβδομάδα. Ερωτηθείς για το πλαίσιο των αυξανόμενων εντάσεων, με την πρόσφατη σκληρή ρητορική της Τουρκίας σχετικά με τις αμυντικές συμφωνίες της Κύπρου με ξένους εταίρους, ο κ. Χριστοδουλίδης είπε ότι η απεσταλμένη του ΟΗΕ θα συζητήσει το επικρατούν κλίμα κατά τη διάρκεια της επίσκεψής της στην Άγκυρα. Είπε ότι θα ενημερώσει το Εθνικό Συμβούλιο, το οποίο συνέρχεται για πρώτη φορά με τη νέα του σύνθεση μετά τις βουλευτικές εκλογές τη Δευτέρα 22 Ιουνίου. Δεδομένης ωστόσο της «κρίσιμης συγκυρίας», δεσμεύτηκε να ενημερώσει και τα πρώην μέλη του Συμβουλίου τα κόμματα των οποίων έμειναν πλέον εκτός Βουλής.
Κλίμα αισιοδοξίας
Παρά την απροθυμία πολλών να πιστέψουν σε μια νέα προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού, η επιστροφή της κ. Ολγκίν συνοδεύεται από ένα κλίμα αισιοδοξίας ότι, τουλάχιστον, οι δύο ηγέτες θα έχουν την ευκαιρία να συναντηθούν με τις τρεις εγγυητικές δυνάμεις – υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες – και να πιέσουν για την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών. Δεδομένου του προγράμματος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, αυτό πιθανότατα θα πραγματοποιηθεί στα τέλη Ιουλίου ή στις αρχές Αυγούστου στη Γενεύη. Ο ΟΗΕ φαίνεται να έχει εγκαταλείψει την ιδέα να επιμείνει σε Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης που ενέχουν τον κίνδυνο να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο κοινοτήτων όταν εμπλέκονται σε λεπτομέρειες ή σε τακτικές παιχνιδιού μηδενικού αθροίσματος. Αντ' αυτού, όλες οι προσπάθειες επικεντρώνονται πλέον στο να «ευθυγραμμιστούν τα αστέρια» για μια νέα συνάντηση 5+1 που θα μπορούσε να δώσει το έναυσμα για ειρηνευτικές συνομιλίες. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο κ. Γκουτέρες επιθυμεί όχι μόνο να ξεκινήσουν οι συνομιλίες, αλλά και να ολοκληρωθούν πριν από τη λήξη της θητείας του τον Δεκέμβριο.
Οι πρακτικές πτυχές της προσέγγισης
Καλά ενημερωμένη πηγή ανέφερε στον «Π» ότι οι δύο πλευρές έχουν καλύψει σημαντική απόσταση για να γεφυρώσουν το χάσμα που τις χωρίζει. Η επίλυση των εν απομενόντων ζητημάτων είναι εφικτή, πρόσθεσε. Όσον αφορά τη μεθοδολογία, ο κ.Έρχιουρμαν συνεχίζει να επιμένει στις 4 προϋποθέσεις για την επανέναρξη των συνομιλιών, οι οποίες θα διασφαλίσουν ότι οποιαδήποτε νέα διαδικασία θα είναι διαφορετική από τις προηγούμενες. Θέλει να εξασφαλιστεί η πολιτική ισότητα, ένα σαφές χρονοδιάγραμμα, η αποδοχή των προηγούμενων συγκλίσεων και η προστασία από την επιστροφή στο status quo, σε περίπτωση που οι νέες συνομιλίες καταρρεύσουν. Ενώ παραμένουν διαφορές σε ορισμένα ζητήματα, η πηγή ανέφερε ότι έχουν επίσης αναπτυχθεί κοινές προσεγγίσεις. «Οι προπαρασκευαστικές εργασίες που απαιτούνται για την ανάληψη των επόμενων βημάτων βρίσκονται σε καλό δρόμο», ανέφερε. Όσον αφορά το τέταρτο σημείο του Τουφάν Έρχιουρμαν, προσπαθούν να το αντιμετωπίσουν μέσω της ρύθμισης διαδικαστικών ζητημάτων, πρόσθεσε η ίδια πηγή.
Η συναίνεση της Άγκυρας
Πέρα από τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των δύο κοινοτήτων, ένα άλλο κρίσιμο στοιχείο είναι η εξασφάλιση της συναίνεσης της Άγκυρας για μια ευρύτερη συνάντηση 5+1 με θετικό αποτέλεσμα, σε συνδυασμό με την υποστήριξη της Αθήνας. Καλά ενημερωμένες πηγές ανέφεραν στον «Π» ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια παράλληλη προσπάθεια συντονισμού των εξελίξεων στις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας, η οποία θα συμβάλει στο άνοιγμα της πόρτας για έναν νέο γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών με στόχο μια ομοσπονδιακή λύση.
Ο Γκουτέρες βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Ο Κόστα και η φον ντερ Λάιεν βρίσκονται επίσης σε επικοινωνία με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, θέτοντας μεταξύ άλλων το θέμα της Κύπρου. Ελπίζουν να συναντηθούν με τον Τούρκο ηγέτη στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στις αρχές Ιουλίου. Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γεραπετρίτης συζήτησε, μεταξύ άλλων, το Κυπριακό με τον Τούρκο ομόλογό του την Τετάρτη στη Σόφια.
Η πρόκληση της ομοφωνίας στην ΕΕ
Η επίτευξη ωστόσο, προόδου σε αυτό το θέμα δεν είναι εύκολη υπόθεση. Η Άγκυρα παρακολουθεί με ενδιαφέρον τη δυνατότητα αναβάθμισης της Τελωνειακής Ένωσης, της απελευθέρωσης των θεωρήσεων εισόδου και της συμμετοχής στον μηχανισμό SAFE της ΕΕ. Μένει να δούμε τι μπορεί να προσφέρει η ΕΕ και σε ποιο βαθμό. Στοιχεία της Τελωνειακής Ένωσης μπορούν να αποφασιστούν χωρίς ομοφωνία, αλλά για μια πλήρη αναβάθμιση απαιτείται η συναίνεση και των 27 κρατών μελών. Κατά ειρωνικό τρόπο, η Τουρκία αποκλείει την Κυπριακή Δημοκρατία από την εφαρμογή της υφιστάμενης Τελωνειακής Ένωσης, αν και φαίνεται απίθανο η Λευκωσία να εμποδίσει μια αναβάθμιση που μπορεί να ξαναξεκινήσει τις ειρηνευτικές συνομιλίες. Η απελευθέρωση των θεωρήσεων απαιτεί επίσης ομοφωνία, με ορισμένα κράτη μέλη όπως η Γαλλία να είναι επιφυλακτικά ως προς μια τέτοια εξέλιξη, μας ανέφεραν πηγές. Όσον αφορά τη συμμετοχή στο SAFE, η Αθήνα έχει επίσης εκφράσει δημοσίως την ανησυχία της για τη συμπερίληψη της Τουρκίας στο αμυντικό πρόγραμμα, ενώ αντιμετωπίζει τόσες πολλές προκλήσεις στο Αιγαίο, συμπεριλαμβανομένης μιας νέας προσπάθειας της Άγκυρας να κωδικοποιήσει τη δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» στη νομοθεσία.
