Σε τροχιά εσωκομματικών εκλογών εισήλθαν τα τρία κόμματα που έμειναν εκτός της νέας Βουλής. Η ΕΔΕΚ και το Κίνημα Οικολόγων ετοιμάζονται για έκτακτο εκλογικό συνέδριο το φθινόπωρο, ενώ η ΔΗΠΑ θα πραγματοποιήσει τακτικό εκλογικό συνέδριο τον Δεκέμβριο όπου λήγει και η θητεία της νυν ηγεσίας. Τα τρία κόμματα αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρό υπαρξιακό πρόβλημα αφότου απώλεσαν την κρατική χορηγία και τον ρόλο της κοινοβουλευτικής δύναμης. Ωστόσο, αναζητούν τρόπους πολιτικής επιβίωσης και οι προεδρικές εκλογές του 2028 αποτελούν σημαντικό ορόσημο για τη μελλοντική τους πορεία. Θα πρέπει να βρεθούν στο στρατόπεδο του νικητή, ώστε να έχουν συμμετοχή στη νέα κυβέρνηση και παρουσία στο πολιτικό σκηνικό μέχρι τις βουλευτικές εκλογές του 2031.
Ο απόλυτος αριθμός των ψήφων που έλαβαν τα τρία κόμματα στις πρόσφατες εκλογές αγγίζει συνολικά τις 31.056 και θεωρείται κρίσιμος εάν λάβουμε υπόψη ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης εκλέχθηκε Πρόεδρος της Δημοκρατίας το 2023, με διαφορά 15.532 ψήφων από τον Ανδρέα Μαυρογιάννη. Δεν είναι τυχαίο που ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επικοινώνησε με τους αρχηγούς των τριών κομμάτων μετά τις εκλογές, ούτε απίθανο να διοριστούν στελέχη της ΔΗΠΑ, των Οικολόγων και της ΕΔΕΚ στους ημικρατικούς οργανισμούς τον Ιούλιο.
Οι τρεις πολιτικές δυνάμεις θα αποτελέσουν «Μήλον της Έριδος» για τους υποψηφίους των προεδρικών εκλογών του 2028 και ο σίγουρα ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν θα αγνοήσει την ΕΔΕΚ όταν θα προχωρήσει σε ανασχηματισμό. Εξάλλου η υπουργός Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου αποδέχθηκε τον διορισμό στη Μέση Εκπαίδευση τον ερχόμενο Σεπτέμβριο και εάν δεν αντικατασταθεί από στέλεχος της ΕΔΕΚ, τότε το κόμμα των σοσιαλιστών θα βρεθεί εκτός κυβέρνησης.
Το σοκ της ΕΔΕΚ
Η εκλογική ήττα που υπέστη η ΕΔΕΚ στις 24 Μαΐου έχει προκαλέσει σοκ στα στελέχη και τους ψηφοφόρους του κόμματος, το οποίο έμεινε εκτός Βουλής μετά από 56 χρόνια συνεχούς κοινοβουλευτικής παρουσίας. Ιδρύθηκε το 1969 και συμμετείχε σε βουλευτικές εκλογές για πρώτη φορά το 1970. Στις πρόσφατες εκλογές έλαβε ποσοστό 3,3% και 12.099 ψήφους. Το κόμμα έχασε δηλαδή τη μισή του εκλογική δύναμη συγκριτικά με τις βουλευτικές του 2021 όπου έλαβε 24.024 ψήφους και ποσοστό 6,72%.
Οι εσωκομματικές ίντριγκες των προηγούμενων ετών και η εσωστρέφεια, οδήγησαν στην εκλογική καταστροφή. Ένα χρόνο πριν την κάλπη παραιτήθηκε ο πρόεδρος της ΕΔΕΚ Μαρίνος Σιζόπουλος, ο οποίος ελέγχεται για υπόθεση διαφθοράς. Το κόμμα των σοσιαλιστών οδηγήθηκε στην κάλπη με μεταβατικό πρόεδρο και εσωτερικές αντιπαλότητες μεταξύ στελεχών. Την προηγούμενη Κυριακή συνήλθε η Κεντρική Επιτροπή για μια πρώτη αποτίμηση του αρνητικού αποτελέσματος και τέθηκαν διάφορες απόψεις οι οποίες θα κωδικοποιηθούν και θα τεθούν προς έγκριση ενώπιον του σώματος σε νέα συνεδρία που είναι προγραμματισμένη για τις 28 Ιουνίου.
Δύο τάσεις
Ο πρόεδρος της παράταξης Νίκος Αναστασίου έθεσε στη διάθεση των μελών της Κεντρικής Επιτροπής την παραίτησή του. Ωστόσο δεν έγινε αποδεκτή, με το επιχείρημα ότι η ευθύνη είναι συλλογική. Παραιτήθηκε, όμως, ο γενικός γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής Λευτέρης Γεωργίου. Τελικά λήφθηκε απόφαση για Καταστατικό και Εκλογικό Συνέδριο. Οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι επικράτησαν δύο τάσεις. Η πρώτη τάση ζητά όπως ηγηθούν του κόμματος άτομα της νεολαίας. Η δεύτερη και πιο συντηρητική τάση θεωρεί ότι είναι νωρίς να αναλάβουν την ηγεσία οι νέοι και πως πρέπει να βρίσκονται στο ηγετικό σχήμα και παλαιότερα στελέχη.
Το αποτέλεσμα της κάλπης έδειξε ότι ο κόσμος της ΕΔΕΚ στράφηκε προς τη νεολαία του κόμματος, στέλνοντας το μήνυμα για ανανέωση. Οι πρώτοι σε σταυρούς προτίμησης υποψήφιοι στη Λευκωσία, την Αμμόχωστο και την Κερύνεια είναι μέλη της νεολαίας. Στη Λευκωσία κατατάχθηκε πρώτη η 27χρονη πρόεδρος της Νεολαίας Σοφία Χριστοδούλου, στην Αμμόχωστο η γραμματέας της Νεολαίας Άντρη Δημητρίου Στέκα και στην Κερύνεια ο Μάριος Λεωνίδου. Μάλιστα στη Λευκωσία ήρθε τρίτος σε σταυρούς προτίμησης ο τέως πρόεδρος της Νεολαίας και αντιπρόεδρος του κόμματος Πάμπος Χριστοδούλου. Εάν, λοιπόν, επικρατήσει η τάση που ζητά να αναλάβει την προεδρία του κόμματος κάποιο άτομο από τη νεολαία, τότε το πιο πιθανόν να θέσει υποψηφιότητα είτε ο Πάμπος Χριστοδούλου είτε η Σοφία Χριστοδούλου.
Πάντως οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι ο νυν πρόεδρος δεν θα επαναδιεκδικήσει το αξίωμα, ενώ φαίνεται να υπάρχει ενδιαφέρον από μέρους του τέως βουλευτή Πάφου Ηλία Μυριάνθους. Υπάρχει το ενδεχόμενο να θέσει υποψηφιότητα και ο δήμαρχος Λευκάρων Σοφοκλής Σοφοκλέους. Ωστόσο, πηγή εντός του κόμματος ανέφερε ότι το αποτέλεσμα της κάλπης δεν ευνοεί ούτε τον Ηλία Μυριάνθους ούτε τον Σοφοκλή Σοφοκλέους. «Σημειώθηκε», όπως είπε, «σοβαρή μείωση των ψήφων στα Πάνω Λεύκαρα και στην Πάφο». Αποδυναμωμένος εξήλθε από την κάλπη και ο Μορφάκης Σολομωνίδης, ο οποίος ήρθε τέταρτος σε σταυρούς προτίμησης στη Λευκωσία. Σε αντίθεση με τον Μάριο Χαννίδη που εξήλθε ενδυναμωμένος, αφού κατατάχθηκε δεύτερος με μεγάλη διαφορά από τον κ. Σολομωνίδη. Αυτά ήταν και τα πρόσωπα που ήταν έτοιμα να διεκδικήσουν την προεδρία το 2025 και είναι άγνωστο μέχρι στιγμής εάν θα θέσουν υποψηφιότητα.
Προεδρικές
Το Εκλογικό Συνέδριο αναμένεται να διεξαχθεί τον Νοέμβριο και θα είναι ταυτόχρονα ιδεολογικοπολιτικό. Συνεπώς αναμένεται ότι θα τεθεί θέμα ιδεολογικής επανατοποθέτησης της ΕΔΕΚ στην κεντροαριστερά, αφού υπάρχουν αρκετά στελέχη που θεωρούν ότι η απορρόφηση της Συμμαχίας Πολιτών και η θετική στάση του Μαρίνου Σιζόπουλου απέναντι στην κυβέρνηση Αναστασιάδη οδήγησαν το κόμμα προς τα δεξιά.
Βέβαια το πιο σημαντικό ζήτημα που θα τεθεί στο Συνέδριο αφορά την πολιτική κατεύθυνση του κόμματος ενόψει των προεδρικών εκλογών. Η εκτίμηση που υπήρχε πριν την κάλπη είναι ότι το 60% των μελών της ΕΔΕΚ ήταν υπέρ της συμμετοχής στην κυβέρνηση Χριστοδουλίδη. Αυτή ήταν και η θέση της νεολαίας που φαίνεται ότι θα αναλάβει πιο σημαντικό ρόλο. Ωστόσο, το αποτέλεσμα της κάλπης ενδεχομένως να έχει αλλάξει τους συσχετισμούς δυνάμεων και δεν αποκλείεται να έχει ενισχυθεί η τάση υπέρ της συμπόρευσης της ΕΔΕΚ με προοδευτικές δυνάμεις όπως το ΑΚΕΛ.
Η ήττα της ΔΗΠΑ
Η ΔΗΠΑ ιδρύθηκε το 2018 από στελέχη και μέλη του ΔΗΚΟ που είτε είχαν διαγραφεί είτε αποχώρησαν κυρίως λόγω διαφωνίας με τις αποφάσεις του Νικόλα Παπαδόπουλου στις προεδρικές εκλογές του ίδιου έτους. Στις βουλευτικές εκλογές του 2021 συνενώθηκε με τη Συνεργασία Δημοκρατικών Δυνάμεων (Αλέκος Τρυφωνίδης, Μαρίνος Μουσιούττας, Άγγελος Βότσης, Γιώργος Προκοπίου κ.ά.) και κατάφερε να εισέλθει στη Βουλή, εκλέγοντας τέσσερις βουλευτές. Έλαβε 21.834 ψήφους και ποσοστό 6.10%.
Ωστόσο, υπήρξε μια σοβαρή διαφωνία μεταξύ των δύο πλευρών που συνενώθηκαν λόγω της απόφασης του προέδρου του κόμματος Μάριου Καρογιάν να μην παραχωρήσει την έδρα στον Άγγελο Βότση στην επαρχία Λεμεσού. Η άτυπη συμφωνία δεν υλοποιήθηκε, διότι οι υπόλοιποι τρεις βουλευτές που εκλέχθηκαν ανήκαν στη Συνεργασία Δημοκρατικών Δυνάμεων και τα στελέχη της ΔΗΠΑ άσκησαν αφόρητες πιέσεις στον Μάριο Καρογιάν να κρατήσει την έδρα ώστε να υπάρχει ισορροπία. Τελικά ο Άγγελος Βότσης απομακρύνθηκε και στις εκλογές στήριξε το ΔΗΚΟ. Με το κόμμα του Νικόλα Παπαδόπουλου συμπορεύτηκε και ο τέως βουλευτής Αμμοχώστου Μιχάλης Γιακουμής.
Η ΔΗΠΑ κατά τις πρόσφατες εκλογές έλαβε μόνο 11.693 ψήφους και ποσοστό 3.1%.Η ψυχολογία της χαμένης ψήφου λόγω των χαμηλών ποσοστών της ΔΗΠΑ στις δημοσκοπήσεις και ο αποκλεισμός του κόμματος από τα ντιμπέιτ των αρχηγών είναι μερικοί από τους λόγους που το κόμμα ηττήθηκε στις εκλογές. Σε αυτό συνέτεινε και η υπουργοποίηση του βουλευτή Μαρίνου Μουσιούττα λίγο πριν την κάλπη, ο οποίος θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά το ψηφοδέλτιο της Λευκωσίας.
Η ήττα των εκλογών έχει προκαλέσει την απογοήτευση και την ανάγκη για ανανέωση. Ο πρόεδρος του κόμματος έθεσε την παραίτησή του ενώπιον των μελών του Πολιτικού Γραφείου, το οποίο συνεδρίασε πρόσφατα και προχώρησε σε μια πρώτη αποτίμηση του αποτελέσματος. Η παραίτηση του Μάριου Καρογιάν δεν έγινε αποδεκτή και αποφασίστηκε η διενέργεια Παγκύπριας Συνδιάσκεψης τον Ιούλιο για τελική αποτίμηση του αποτελέσματος και λήψη αποφάσεων για τα επόμενα βήματα.
Οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι το Πολιτικό Γραφείο αποφάσισε τη διενέργεια τακτικού εκλογικού συνεδρίου τον Δεκέμβριο. Την προεδρία της ΔΗΠΑ θα επαναδιεκδικήσει ο Μάριος Καρογιάν, ο οποίος δεν έχει σοβαρό αντίπαλο. Ο κ. Καρογιάν είναι το μοναδικό στέλεχος του κόμματος που είναι κοινής αποδοχής και υπάρχει ο κίνδυνος της διάσπασης εάν αποχωρήσει. Συνεπώς επικράτησε η άποψη ότι πρέπει να οδηγήσει το κόμμα στις προεδρικές εκλογές.
Νέα πρόσωπα
Οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι δεν θα επαναδιεκδικήσουν θέση στην ηγεσία οι δύο αντιπρόεδροι του κόμματος Μαρίνος Κλεάνθους και Γιώργος Λακκοτρύπης. Ενδεχομένως να δημιουργηθεί θέση αναπληρωτή προέδρου και αναμένεται ότι το πόστο θα διεκδικήσει ο τέως βουλευτής Λευκωσίας Αλέκος Τρυφωνίδης. Το σίγουρο είναι ότι θα καταβληθεί μια προσπάθεια αξιοποίησης των 56 υποψηφίων του κόμματος σε πολιτικά πόστα για ανασυγκρότηση και ανανέωση του κόμματος. Ορισμένοι πιθανόν να εκλεγούν στην ηγεσία και ήδη ακούγονται τα ονόματα της Δέσποινας Παπαδοπούλου που ήρθε πρώτη σε σταυρούς προτίμησης στη Λάρνακα, του Γιώργου Κούμα που κατατάχθηκε δεύτερος, του Λοΐζου Μιχαήλ που ήρθε τέταρτος στη Λεμεσό και του Άρι Χαπεσιάν που ήταν τρίτος στη Λευκωσία.
Ο ρόλος του Προεδρικού
Η ΔΗΠΑ δεν έχει πλέον παρουσία στη Βουλή, αλλά συμμετέχει στην κυβέρνηση με δύο υπουργούς. Τον Άμυνας, Βασίλη Πάλμα και τον υπουργό Εργασίας Μαρίνο Μουσιούττα. Βέβαια ο αντιπρόεδρος του κόμματος Μαρίνος Κλεάνθους μετά τις εκλογές εξέφρασε δημόσια παράπονο για τη στάση που κράτησαν πρόσωπα από τον περίγυρο του Προέδρου Χριστοδουλίδη στις εκλογές, υποστηρίζοντας ότι ευνόησαν υποψηφίους του ΕΛΑΜ, του ΔΗΣΥ και του ΔΗΚΟ με φόντο τις προεδρικές εκλογές.
Οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι δεν αποτελεί προσωπική άποψη του κ. Κλεάνθους, αλλά μια ανάγνωση πολλών στελεχών. Μάλιστα κομματική πηγή δήλωσε στον «Π» ότι πλέον δεν είναι ίδιες οι σχέσεις του Μάριου Καρογιάν με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη. Ωστόσο, δεν φαίνεται να αποτελεί αιτία αποχώρησης από την κυβέρνηση. Άλλο κομματικό στέλεχος ανέφερε ότι δεν είναι δεδομένη η στήριξη της ΔΗΠΑ στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, εξέφρασε όμως την εκτίμηση ότι είναι μονόδρομος η παραμονή στην κυβέρνηση διότι μετά θα χάσει κάθε πολιτικό ρόλο.
Το σίγουρο είναι ότι η ΔΗΠΑ επιθυμεί να παίξει σημαντικό ρόλο στις επερχόμενες προεδρικές εκλογές και κυρίως να βρεθεί στο στρατόπεδο των νικητών για να εξασφαλίσει πολιτικό οξυγόνο μέχρις τις επόμενες βουλευτικές εκλογές.
Οικολόγοι
Προσπάθεια να αναγεννηθεί μέσα από τις στάχτες του καταβάλλει το Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών, το οποίο έμεινε εκτός Βουλής μετά από 25 χρόνια συνεχούς κοινοβουλευτικής παρουσίας. Η εκλογική ήττα των βουλευτικών εκλογών της 24ης Μαΐου δημιούργησε υπαρξιακό ζήτημα για το Κίνημα και πλέον είναι υπαρκτός ο κίνδυνος να διαλυθεί μια παράταξη που ιδρύθηκε το 1996 για να εκφράσει τον χώρο της πολιτικής οικολογίας στην Κύπρο. Το Κίνημα Οικολόγων έλαβε 7.264 ψήφους και ποσοστό 2%. Έχασε τη μισή του εκλογική δύναμη συγκριτικά με τις βουλευτικές εκλογές του 2021, όπου έλαβε 15.762 ψήφους και ποσοστό 4.41%.
Την περασμένη Κυριακή συνεδρίασε η Κεντρική Επιτροπή, η οποία ενέκρινε το οικονομικό πλάνο λειτουργίας για την επόμενη πενταετία, το οποίο προνοεί τη μείωση του έμμισθου προσωπικού από δέκα σε δύο άτομα και το κλείσιμο των γραφείων του Κινήματος σε όλες τις επαρχίες πλην της Λευκωσίας. Έλαβε επίσης απόφαση για έκτακτο εκλογικό συνέδριο τον Οκτώβριο, καθώς η ηγεσία του κόμματος έθεσε παραίτηση. Παράλληλα, λήφθηκε απόφαση για συγκρότηση ad hoc επιτροπής η οποία θα ετοιμάσει στρατηγικό πλάνο για τη δράση του Κινήματος τα επόμενα πέντε χρόνια. Θα συγκροτηθεί ακόμη μια επιτροπή η οποία θα κωδικοποιήσει τα αίτια της εκλογικής ήττας.
Οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι η Κεντρική Επιτροπή αναγνώρισε ότι τα ψηφοδέλτια του κόμματος ήταν αξιόλογα και πως η εκλογική ήττα οφείλεται σε οργανωτικές αδυναμίες, αφού το Κίνημα δεν κατάφερε να αναπτύξει πυρήνες στα χωριά. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να στοιχίσει ακριβά η απώλεια 5 χιλιάδων ψήφων στη Λευκωσία. Αναγνωρίστηκε επίσης το πρόβλημα που δημιούργησε η εσωστρέφεια των προηγούμενων ετών, με τις παραιτήσεις και τις αποχωρήσεις στελεχών. Υπενθυμίζεται ότι είχε αποχωρήσει η Αλεξάνδρα Ατταλίδου που εκλέχθηκε βουλεύτρια με το Κίνημα στις βουλευτικές εκλογές του 2021. Ακολούθησε η παραίτηση του προέδρου του κόμματος Χαράλαμπου Θεοπέμπτου και οι αποχωρήσεις στελεχών όπως η Έφη Ξάνθου και η Νατάσα Ιωάννου.
Ο Παπαδούρης
Οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι ο αρχηγός του κόμματος Σταύρος Παπαδούρης προβληματίζεται σοβαρά για το κατά πόσον θα επαναδιεκδικήσει την προεδρία. «Όλα θα εξαρτηθούν από το στρατηγικό πλάνο για τα επόμενα χρόνια», δήλωσε κομματική πηγή που γνωρίζει πώς σκέφτεται ο κ. Παπαδούρης. Οι επερχόμενες προεδρικές εκλογές θεωρούνται κρίσιμες για το μέλλον του κόμματος και επικρατεί σε ορισμένους η άποψη ότι πρέπει να γίνουν καταστατικές αλλαγές.
Ως εκ τούτου δεν αποκλείεται να τεθεί θέμα κατάργησης της πρόνοιας του καταστατικού που προβλέπει ότι η απόφαση για στήριξη υποψηφίου Προέδρου της Δημοκρατίας λαμβάνεται μόνο εάν συμφωνεί το 60% της Κεντρικής Επιτροπής. Το υψηλό αυτό ποσοστό δεν επιτρέπει στο Κίνημα να λάβει αποφάσεις και κάθε φορά τα στελέχη επιλέγουν διαφορετικούς υποψηφίους, αποδυναμώνοντας τη διαπραγματευτική θέση του κόμματος.
Αυτή τη φορά το Κίνημα δεν μπορεί να μείνει εκτός συμμαχιών διότι η συμμετοχή στην επόμενη συγκυβέρνηση θα προσφέρει στο κόμμα πολιτικό ρόλο και τον κατάλληλο χρόνο ώστε να επανακάμψει στις επόμενες βουλευτικές εκλογές.
Νέα ηγεσία
Στους Οικολόγους παρατηρείται μια γήρανση σε επίπεδο στελεχών αφού τα ιδρυτικά μέλη δεν κατάφεραν να δημιουργήσουν την επόμενη γενιά στελεχών. Ωστόσο χρειάζεται ανανέωση προσώπων και αυτό θα καταστεί εφικτό μόνο εάν ενεργοποιηθεί το άρθρο 61 που επιτρέπει σε συνεργαζόμενα πρόσωπα που ήταν υποψήφιοι να διεκδικήσουν θέση στην ηγεσία.
Ο κ. Παπαδούρης κατάφερε να στήσει ψηφοδέλτια με συνεργαζόμενα πρόσωπα και υπάρχουν άτομα τα οποία μπορούν να αναλάβουν πρωταγωνιστικό ρόλο όπως ο ακαδημαϊκός Ανδρέας Θεοφάνους, ο ποινικολόγος Ανδρέας Χρίστου, η Βιργινία Χρίστου, ο Γιάννος Οικονόμου, ο Βαλέριος Δανιηλίδης και ο Ζήνωνας Μιχαηλίδης. Φαίνεται ότι θα είναι η επόμενη ηγετική ομάδα που θα πλαισιώσει τον Σταύρο Παπαδούρη εάν αποφασίσει να διεκδικήσει την προεδρία.
