Από σήμερα, με την πρωινή συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με την προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ) για το Κυπριακό Μαρία Άνχελα Ολγκίν στο Προεδρικό Μέγαρο, ξεκινά μια ιδιαίτερα κρίσιμη εβδομάδα εντατικών επαφών στη Λευκωσία, η οποία θα κορυφωθεί με την παρουσία του ίδιου του Γενικού Γραμματέα των ΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι κατά πόσον η νέα αυτή διπλωματική κινητικότητα θα καταφέρει να φέρει πιο κοντά την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων για την επίλυση του Κυπριακού ή αν θα καταγραφεί ακόμα μία αποτυχημένη προσπάθεια γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ των δύο πλευρών.
Η άφιξη της κ. Ολγκίν στη Λευκωσία ακολουθεί έναν τελευταίο κύκλο επαφών της σε Άγκυρα και Βρυξέλλες, κατά τις οποίες επιχείρησε να διερευνήσει τα περιθώρια σύγκλισης πριν από τις συναντήσεις της εβδομάδας που ξεκινά σήμερα. Σύμφωνα με πληροφορίες, η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ των ΗΕ αναμένεται να ενημερώσει τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη για τις θέσεις που μετέφερε η τουρκική πλευρά μέσω του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος φέρεται να μην απορρίπτει εκ προοιμίου την επιστροφή στον διάλογο, συνδέοντας ωστόσο οποιαδήποτε εξέλιξη με ευρύτερα ζητήματα που αφορούν τις ευρωτουρκικές σχέσεις.
Στο παρασκήνιο των επαφών, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η Άγκυρα εξακολουθεί να θέτει ζητήματα όπως η συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE, η φιλελευθεροποίηση των θεωρήσεων εισόδου για Τούρκους πολίτες και η αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης ΕΕ - Τουρκίας. Πρόκειται για τη στρατηγική της τουρκικής διπλωματίας να εντάξει το Κυπριακό σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διαπραγμάτευσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αποστάσεις από ΗΕ
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, από την πλευρά του, έχει επανειλημμένα υποστηρίξει το τελευταίο διάστημα ότι καταγράφεται αυξημένο ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Κυπριακό και ότι διαμορφώνονται συνθήκες που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν καταλυτικά στην προσπάθεια επανέναρξης των συνομιλιών. Στις δημόσιες τοποθετήσεις του έχει επιμείνει ότι το Κυπριακό αποτελεί ευρωπαϊκό πρόβλημα και ότι η ενεργότερη εμπλοκή της ΕΕ ενισχύει τις προοπτικές προόδου.
Επίσης, σε πρόσφατες δηλώσεις του αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο διεύρυνσης του πλαισίου Γκουτέρες (Guterres Plus) και δημιουργίας νέων παραμέτρων που θα μπορούσαν να διευκολύνουν την επάνοδο των δύο πλευρών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με πηγές κοντά στα Ηνωμένα Έθνη, μια τέτοια προσέγγιση δεν επιβεβαιώνεται από τα μέχρι στιγμής δεδομένα που βρίσκονται ενώπιον του οργανισμού. Οι ίδιες πηγές διαβάζουν τις τοποθετήσεις του κ. Χριστοδουλίδη στο πλαίσιο των εσωτερικών διεργασιών για τις επόμενες προεδρικές εκλογές. Δεν είναι κρυφό στο πολιτικό παρασκήνιο ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κερδίζει πόντους από τη συντήρηση της κινητικότητας στο Κυπριακό.
Τα Ηνωμένα Έθνη, πάντως, κρατούν χαμηλά τον πήχη, χωρίς να αποκλείεται η προσωπική εμπλοκή του κ. Γκουτέρες να οδηγήσει τελικά στη σύγκληση πενταμερούς. Υπάρχουν, όμως δυσκολίες.
«Η ΕΕ δεν κινείται. Ο Φιντάν είναι πιο σκληρός από ποτέ», σχολίασε χαρακτηριστικά στον «Π» ανώτερη πηγή των Ηνωμένων Εθνών, εκφράζοντας επιφυλακτικότητα ως προς το κατά πόσον έχουν διαφοροποιηθεί ουσιαστικά οι τουρκικές θέσεις ή αν υπάρχει πραγματική κινητικότητα από ευρωπαϊκής πλευράς. Πρόκειται για μια προσέγγιση που έρχεται σε αντίθεση με τις δημόσιες τοποθετήσεις του κ. Χριστοδουλίδη, που βλέπει κινητικότητα ως αποτέλεσμα των ενεργειών της κυβέρνησής του. Ο «Π» αντιλαμβάνεται ότι κατά την οπτική όσων παρακολουθούν τις εξελίξεις από το εξωτερικό υπάρχει μια απόσταση μεταξύ ρητορικής και πράξεων. Ο διεθνής παράγοντας αναμένει κινήσεις και από τον κ. Χριστοδουλίδη, ειδικά στην περίπτωση κατά την οποία η Τουρκία μετακινηθεί από τις θέσεις της.
Από το Προεδρικό, πάντως, και χθες εστάλη το μήνυμα της προσήλωσης προς τον στόχο της επανέναρξης των συνομιλιών.
«Χάρη και στις δικές μας επίμονες πρωτοβουλίες έχει προκληθεί κινητικότητα γύρω από το Κυπριακό και ιδιαίτερη σημασία αποκτά η επικείμενη επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο», είπε χθες ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Αντωνίου σε επιμνημόσυνο λόγο του στην εκδήλωση του Κοινοτικού Συμβουλίου Άσσιας για τις μαύρες επετείους του πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής 1974.
«Καλωσορίζουμε», προσέθεσε, «στην Κύπρο τον επικεφαλής του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών με σαφή πολιτική βούληση για αναζήτηση λύσης στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών, με σεβασμό στο διαπραγματευτικό κεκτημένο, τις αρχές, τις αξίες και το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επενδύουμε στην αποστολή του κ. Γκουτέρες γιατί πρώτοι εμείς, περισσότερο από κάθε άλλο, επιδιώκουμε λύση του Κυπριακού, γιατί εμείς βιώνουμε τις συνέπειες της κατοχής».
Το κλίμα
Οι διαφορετικές αυτές αναγνώσεις αποτυπώνουν και τη βασική αβεβαιότητα που συνοδεύει την παρούσα φάση των διεργασιών. Από τη μία πλευρά, η ελληνοκυπριακή πλευρά επενδύει πολιτικά στο αυξημένο διεθνές ενδιαφέρον και στην κινητικότητα που αναπτύσσει προσωπικά ο Αντόνιο Γκουτέρες. Από την άλλη, διπλωματικές πηγές εμφανίζονται επιφυλακτικές ως προς το κατά πόσον έχουν δημιουργηθεί οι ελάχιστες προϋποθέσεις που απαιτούνται για να μπει ξανά το Κυπριακό σε τροχιά διαπραγμάτευσης. Και αυτό δεν αφορά μόνο τη στάση της Τουρκίας.
Η σημασία της επικείμενης παρουσίας του Γενικού Γραμματέα των ΗΕ στη Λευκωσία έγκειται ακριβώς στο γεγονός ότι ο ίδιος έχει αναλάβει προσωπικά την προσπάθεια διατήρησης του διαλόγου, σε μια περίοδο κατά την οποία η προοπτική ομοσπονδιακής λύσης δέχεται έντονες πιέσεις. Διπλωματικοί κύκλοι θεωρούν ότι η παρούσα πρωτοβουλία ενδέχεται να αποτελεί μία από τις τελευταίες σοβαρές απόπειρες να διαπιστωθεί εάν εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο επιστροφής σε μια διαδικασία που θα στηρίζεται στα ψηφίσματα των ΗΕ και στο συμφωνημένο πλαίσιο λύσης.
O Ερχιουρμάν
Στη λογική των χαμηλών τόνων κινήθηκε, μέσω ανάρτησής του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν. Υποστηρίζει ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά έχει ολοκληρώσει την προετοιμασία της για τη διαδικασία που αρχίζει με την επίσκεψη της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα Μαρία Άνχελα Ολγκίν, επαναλαμβάνοντας ότι δεν πρέπει να καλλιεργούνται υπερβολικές προσδοκίες από την επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες στο νησί.
