Choose4Cyprus: Το εργαλείο βοήθημα των ψηφοφόρων - Πώς τοποθετήθηκαν οι Κύπριοι σε μεγάλα θέματα

Περίπου 25.000 πολίτες επισκέφθηκαν στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές την πλατφόρμα Choose4Cyprus. Από τις 20.000 συμπληρωμένα ερωτηματολόγια που υποβλήθηκαν μετά από εφαρμογή αυστηρών επιστημονικών φίλτρων, επιλέγηκαν περίπου 17.000 απαντήσεις ως κατάλληλες για ανάλυση. 

Ο απολογισμός του Choose4Cyprus μετά τις εκλογές, δεν προσφέρεται μόνο για να μετρηθεί η επιτυχία μιας ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Αποτελεί ταυτόχρονα ένα ιδιαίτερα μεγάλο σύνολο δεδομένων για το πώς τοποθετούνται οι Κύπριοι σε ορισμένα από τα πιο αμφιλεγόμενα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα.

Η δρ Βίκυ Τρίγκα, αναπληρώτρια καθηγήτρια Πολιτικής Επικοινωνίας και κοσμητόρισσα της Σχολής Επικοινωνίας και Μέσων Ενημέρωσης του ΤΕΠΑΚ και δημιουργός του πρότζεκτ, ξεκαθαρίζει εξ αρχής ότι το εργαλείο δεν είναι και δεν επιδιώκει να γίνει δημοσκόπηση. Ο βασικός του ρόλος είναι διαφορετικός: να επιτρέπει στον πολίτη να συγκρίνει τις δικές του θέσεις με εκείνες των κομμάτων και να αντιληφθεί πού πραγματικά υπάρχει πολιτική συνάφεια. Η διάκριση έχει σημασία. Ιδίως επειδή τα στοιχεία που συγκεντρώνονται είναι αρκετά ώστε να γεννούν τον πειρασμό μιας εκλογικής πρόβλεψης.

25.000 επισκέψεις, 17.000 απαντήσεις

Σύμφωνα με τη δρα Τρίγκα, οι επισκέψεις στην πλατφόρμα έφτασαν περίπου τις 25.000, ενώ γύρω στις 20.000 ήταν οι περιπτώσεις χρηστών που συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο. Για την επιστημονική ανάλυση, όμως, ο αριθμός μειώθηκε περίπου στις 17.000. Ο λόγος είναι τα φίλτρα αξιοπιστίας. Απαντήσεις που δίνονταν υπερβολικά γρήγορα, με συνεχόμενα «κλικ», αποκλείονταν ως πιθανώς τυχαίες. Το ίδιο μπορούσε να συμβεί με ερωτηματολόγια στα οποία καταγράφονταν ασυνήθιστα μεγάλοι χρόνοι σε συγκεκριμένες ερωτήσεις, για παράδειγμα επειδή ο χρήστης εγκατέλειψε προσωρινά τη συσκευή του και επέστρεψε αργότερα. Για τις πιο αυστηρές αναλύσεις λαμβάνονταν, επίσης, υπόψη στοιχεία όπως η μέση διάρκεια απάντησης και η συμπλήρωση δημογραφικών χαρακτηριστικών. Το ζητούμενο, εξηγεί, δεν ήταν να υπάρχει απλώς ένας εντυπωσιακός αριθμός συμμετοχών, αλλά ένα σύνολο δεδομένων που να μπορεί να αναλυθεί με αξιοπιστία.

Οι ερωτήσεις πρέπει να διχάζουν

Το Choose4Cyprus περιλάμβανε 24 ερωτήσεις και η επιλογή τους δεν έγινε με βάση το ποιο θέμα βρίσκεται απλώς στην επικαιρότητα. Όπως εξηγεί η δρ Τρίγκα, υπάρχει ένας βασικός κανόνας: η ερώτηση πρέπει να μπορεί να διαχωρίσει πραγματικά τους πολίτες. Για παράδειγμα, η ερώτηση «Πρέπει να καταργηθεί η γραφειοκρατία», δεν έχει ιδιαίτερη αναλυτική αξία, καθώς σχεδόν όλοι θα συμφωνήσουν. Πολύ χρησιμότερες είναι οι ερωτήσεις που περιλαμβάνουν ένα πραγματικό δίλημμα ή ένα πολιτικό κόστος. Για παράδειγμα: περισσότερες δαπάνες για την παιδεία, αλλά με ταυτόχρονη αύξηση της φορολογίας; Τέτοιου είδους trade-offs υποχρεώνουν τον χρήστη να αναλογιστεί όχι απλώς τι θα ήθελε ιδανικά, αλλά τι είναι διατεθειμένος να υποστηρίξει όταν μία επιλογή συνεπάγεται και κόστος, εξηγεί. Κάποιες ερωτήσεις αποτελούν σταθερά σημεία του πολιτικού ανταγωνισμού και επαναλαμβάνονται διαχρονικά, όπως εκείνες που αφορούν την αναδιανομή του πλούτου ή τις ιδιωτικοποιήσεις. Οι υπόλοιπες προκύπτουν μέσα από τη συνεχή παρακολούθηση του δημόσιου διαλόγου, της προεκλογικής εκστρατείας και των θεμάτων που προκαλούν πραγματικές πολιτικές διαφωνίες.

ΝΑΤΟ, Ισραήλ, μετανάστευση

Στην τελευταία εκλογική περίοδο υπήρξαν, σύμφωνα με την ανάλυση της ομάδας, ερωτήσεις που «δούλεψαν» εξαιρετικά καλά. Μία από αυτές αφορούσε τη θέση της Κύπρου απέναντι στο ΝΑΤΟ. Το εκλογικό σώμα εμφανίστηκε έντονα διχασμένο, ενώ οι περισσότεροι συμμετέχοντες είχαν σαφή και ισχυρή άποψη. Ανάλογη εικόνα υπήρξε στην ερώτηση για τη στάση που πρέπει να τηρεί η Κυπριακή Δημοκρατία απέναντι στο Ισραήλ. Ιδιαίτερα αποτελεσματικές αποδεικνύονται διαχρονικά και οι ερωτήσεις με άμεσο κοινωνικό αντίκτυπο: η μετανάστευση, η ενσωμάτωση μεταναστών και η πολυπολιτισμικότητα είναι θέματα στα οποία οι πολίτες τείνουν να παίρνουν πιο σαφείς θέσεις. Για τους ερευνητές, μια «καλή» ερώτηση δεν είναι εκείνη στην οποία υπάρχει η σωστή απάντηση. Είναι εκείνη που μπορεί να αποτυπώσει ένα πραγματικό πολιτικό ρήγμα.

Συνάφεια με κόμματα

Μετά τη στάθμιση, αναφέρει η δρ Τρίγκα, τα ποσοστά ΑΚΕΛ και ΔΗΣΥ βρίσκονταν πολύ κοντά στο τελικό αποτέλεσμα, ενώ ΕΔΕΚ και ΔΗΠΑ αποτυπώθηκαν επίσης σωστά. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως του Φειδία Παναγιώτου και του ΑΛΜΑ, η εικόνα που έδινε το εργαλείο ήταν περισσότερο «πληθωριστική». Το Volt, επίσης, παρέμεινε μια οριακή περίπτωση που δεν αποτυπώθηκε τελικά όπως στην κάλπη. Η ίδια, ωστόσο, επιμένει ότι το Choose4Cyprus δεν πρέπει να κρίνεται με όρους εκλογικής πρόβλεψης. «Ο ρόλος μας είναι το πριν», τονίζει.

Συνάφεια με κανένα

Ίσως το πιο ενδιαφέρον εύρημα να βρίσκεται στους χρήστες στους οποίους δεν εμφανίστηκε ισχυρή συνάφεια με κανένα κόμμα.

Η πλατφόρμα μπορούσε να δώσει «κίτρινη» συνάφεια, δηλαδή ασθενή αντιστοίχιση, όταν οι απαντήσεις του χρήστη δεν ταίριαζαν καθαρά με κάποια πολιτική δύναμη. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούσε να υπάρχει χαμηλή συνάφεια με όλους. Και τα κόμματα, πάντως, δεν μπορούσαν να κρυφτούν εύκολα πίσω από το «ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ». Ο αλγόριθμος τα «τιμωρούσε» όταν επέλεγαν συστηματικά τη μεσαία θέση, μειώνοντας τη δυνατότητά τους να εμφανίζουν υψηλή συνάφεια με τους πολίτες.

Για τη δρα Τρίγκα, αυτή είναι και μία εκπαιδευτική λειτουργία του εργαλείου: όποιος διεκδικεί εξουσία πρέπει να εκτίθεται πολιτικά και να δηλώνει καθαρά τις θέσεις του.

Το ίδιο το εκλογικό αποτέλεσμα, εκτιμά, δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι οι πολίτες επέστρεψαν με ενθουσιασμό στα παραδοσιακά κόμματα. Ένα τμήμα τους μπορεί να τα ψηφίζει με μεγάλη επιφύλαξη, περισσότερο από δυσπιστία προς το άγνωστο παρά από πραγματική ταύτιση με το γνωστό. Και ίσως εκεί βρίσκεται η πιο ενδιαφέρουσα ιστορία πίσω από τις 17.000 απαντήσεις: όχι στο ποιο κόμμα «έβγαλε» ο αλγόριθμος, αλλά στο πόσοι πολίτες ανακάλυψαν ότι οι δικές τους απόψεις δεν χωρούν πλέον τόσο εύκολα στις κομματικές ταμπέλες.