Συχνότερα τετ α τετ Χριστοδουλίδη–Έρχιουρμαν, ζητούμενο η πρόοδος

Οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν χθες για σχεδόν τρεις ώρες – ως επί το πλείστον κατ' ιδίαν – στα Κεντρικά Γραφεία των Καλών Υπηρεσιών του ΟΗΕ στη νεκρή ζώνη της Λευκωσίας, συμφωνώντας να συναντώνται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα κατά την προσεχή περίοδο.

Σε σύντομη ανακοίνωσή του, ο ΟΗΕ ανέφερε ότι οι δύο ηγέτες είχαν μιαν «εποικοδομητική» συνάντηση, κατά την οποία επανεξέτασαν την πρόοδο σε σχέση με την πορεία προς τα εμπρός, όπως αυτή καθορίστηκε από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο, τον περασμένο μήνα.

Ο επικεφαλής του ΟΗΕ είχε καταστήσει σαφές, κατά την αποχαιρετιστήρια συνέντευξη Τύπου στη Λευκωσία, ότι οι ηγέτες θα πρέπει να σημειώσουν επαρκή πρόοδο στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), τη μεθοδολογία και την ουσία, προκειμένου να συγκαλέσει νέα συνάντηση «5+1».

Η χθεσινή συνάντηση ήταν η πρώτη μετά την επίσκεψη Γκουτέρες. Παρά τη διάρκειά της και τη «θετική» αποτίμηση του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη, ο «Πολίτης» αντιλαμβάνεται ότι οι δύο πλευρές διατήρησαν τις θέσεις τους στα διαφορετικά ζητήματα που τέθηκαν επί τάπητος, αν και αυτό ενδέχεται να αλλάξει καθώς οι συναντήσεις θα εντατικοποιούνται τις επόμενες εβδομάδες.

Τα θετικά

Οι μόνες συμφωνίες που καταγράφηκαν χθες ήταν η συχνότερη πραγματοποίηση συναντήσεων και η ανακοίνωση σήμερα, Πέμπτη, των μελών της Συντονιστικής Επιτροπής του Συμβουλευτικού Σώματος της Κοινωνίας των Πολιτών – ενός ΜΟΕ που οι ηγέτες είχαν ήδη συμφωνήσει.

Σύμφωνα με τον Χριστοδουλίδη, οι δύο ηγέτες θα συναντηθούν χωριστά με τον Γκουτέρες στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, περί τα τέλη του επόμενου μήνα, προκειμένου να τον ενημερώσουν για οποιαδήποτε πρόοδο έχει σημειωθεί από την αναχώρησή του από το νησί.

Στην πράξη, αυτό δίνει στους ηγέτες τουλάχιστον τρεις ακόμη συναντήσεις για να προωθήσουν τα τρία πεδία στα οποία ο Γενικός Γραμματέας έχει ζητήσει πρόοδο.

Ο Πρόεδρος σημείωσε ότι η προσωπική απεσταλμένη του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, θα επιστρέψει στην Κύπρο την πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου και πιθανότατα θα παρίσταται στις συναντήσεις των ηγετών κατά την παραμονή της στο νησί.

Παρά την απουσία απτής προόδου, ο Χριστοδουλίδης εμφανίστηκε αισιόδοξος. Πηγές ανέφεραν στον «Π» ότι ο Πρόεδρος θεωρεί πως η συνάντηση πήγε καλύτερα από ό,τι αναμενόταν και εξέφρασε προτίμηση οι μελλοντικές συναντήσεις να πραγματοποιούνται σε μορφή τετ-α-τετ.

Κατά την έξοδό του από τα Κεντρικά Γραφεία των Καλών Υπηρεσιών του ΟΗΕ, δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Έχουν αρχίσει οι προετοιμασίες, στη βάση όσων είπε ο Γενικός Γραμματέας. Είμαστε στον σωστό δρόμο».

Επιστρέφοντας στο Προεδρικό Μέγαρο, ο Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι οι δύο ηγέτες είχαν «μια καλή συζήτηση» και ότι θεωρεί τη συνάντηση «θετικό σημάδι».

Συγκλίσεις

Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης σημείωσε ότι οι ηγέτες συζήτησαν τα ΜΟΕ, τη μεθοδολογία και ζητήματα ουσίας. «Και όταν λέω ζητήματα ουσίας, εννοώ τις συγκλίσεις, οι οποίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές», δήλωσε ο Χριστοδουλίδης.

«Επιμένουμε στη διατήρηση του διαπραγματευτικού κεκτημένου μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της 7ης Ιουλίου, όταν διακόπηκαν οι διαπραγματεύσεις στο Κραν Μοντανά», ανέφερε.

Σύμφωνα με πηγές του «Π», ο ΟΗΕ θα ολοκληρώσει την καταγραφή των συγκλίσεων του παρελθόντος στις αρχές Σεπτεμβρίου – πιθανώς σε συνδυασμό με την άφιξη της Ολγκίν – αν και δεν έχει ακόμη επιτευχθεί οριστική συμφωνία ως προς τον τρόπο προώθησης του σχετικού φακέλου.

Παραμένει να διαφανεί κατά πόσο το «διαπραγματευτικό κεκτημένο» που καταρτίζεται θα περιλαμβάνει, πέραν των συγκλίσεων που επιτεύχθηκαν, και τις θέσεις των δύο πλευρών, όπως αυτές υποβλήθηκαν γραπτώς ή διατυπώθηκαν προφορικά κατά τις τελευταίες ημέρες στο Κραν Μοντανά. Πρόκειται για ζήτημα που θα αποδειχθεί καθοριστικό στην αξιολόγηση του πόσο κοντά βρίσκονται οι δύο πλευρές στη γραμμή τερματισμού, εφόσον και όταν επαναρχίσουν τελικά οι διαπραγματεύσεις.

Η τουρκοκυπριακή άποψη για τις συγκλίσεις διαφέρει σε κάποιο βαθμό, καθώς θεωρούν ότι δεν υπάρχει ανάγκη να καταρτιστεί και να διαμοιραστεί στις δύο πλευρές ένα ενιαίο έγγραφο. Αντ' αυτού, προτιμούν μια «κατ' αρχήν» δέσμευση στις συγκλίσεις του παρελθόντος. Αυτό αφήνει ουσιαστικά ανοικτή την πόρτα για πιθανές αλλαγές που θα μπορούσαν να συμφωνήσουν οι δύο πλευρές ή για την εισαγωγή «νέων ιδεών» που θα γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ τους.

Μεθοδολογία

Στην αποτίμησή του μετά τη συνάντηση, ο Χριστοδουλίδης δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι οι δύο άνδρες συζήτησαν τη μεθοδολογία, περιλαμβανομένων των γνωστών τεσσάρων σημείων που έχει θέσει ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Τουφάν Έρχιουρμαν.

Ο Πρόεδρος αναφέρθηκε στα τέσσερα σημεία, σημειώνοντας ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά αποδέχεται τη θέση του Έρχιουρμαν για τις συγκλίσεις του παρελθόντος, προσθέτοντας ότι αυτό περιλαμβάνει ολόκληρο το διαπραγματευτικό κεκτημένο μέχρι και την τελευταία ώρα στο Κραν Μοντανά.

Ο «Π» αντιλαμβάνεται ότι, δεδομένου πως η ελληνοκυπριακή πλευρά είχε υποβάλει στο Κραν Μοντανά έγγραφο θέσεων με το οποίο αποδεχόταν την εκ περιτροπής προεδρία, αυτό θα μπορούσε επίσης να ικανοποιεί το πρώτο σημείο του Τουρκοκύπριου ηγέτη για τη μεθοδολογία, που αφορά την αποδοχή της πολιτικής ισότητας εξαρχής.

Σε ό,τι αφορά το τρίτο σημείο της μεθοδολογίας, που αφορά τον περιορισμό του χρονικού πλαισίου, ο Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι αυτό εξαρτάται από το «κατά πόσο ξεκινούμε από εκεί που μείναμε και διανύουμε το τελευταίο μίλι» ή από την αρχή.

Σε σχέση με το τελευταίο σημείο, που αφορά τη διασφάλιση ότι δεν θα υπάρξει επιστροφή στο status quo σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών, ο Πρόεδρος δήλωσε ότι αυτό «αφορά προκαθορισμένα αποτελέσματα, τα οποία δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά», καθώς λειτουργούν ως «αντικίνητρο» για την επίτευξη λύσης.

Ο Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι υπέβαλε δικές του προτάσεις για να καταστούν οι διαπραγματεύσεις πιο παραγωγικές μέσω διασταυρούμενης διαπραγμάτευσης, ομαδοποιώντας συναφή θεματικά ζητήματα ανά ζεύγη, αντί να επιχειρείται η αντιμετώπισή τους ξεχωριστά.

Η πρόταση αυτή παραπέμπει σε πρακτική που είχε υιοθετηθεί στο παρελθόν από προηγούμενους ηγέτες κατά τη διάρκεια επίσημων διαπραγματεύσεων.

«Δεν μπορούμε να συζητούμε ζητήματα απομονωμένα», δήλωσε, φέρνοντας ως παράδειγμα τη διασύνδεση εδαφικού και περιουσιακού, καθώς και τη δυνατότητα να συζητηθούν από κοινού η διακυβέρνηση με την ασφάλεια και τις εγγυήσεις, ζητήματα που είναι «καθοριστικής σημασίας».

Τα ΜΟΕ

Σε ό,τι αφορά τα ΜΟΕ, σύμφωνα με ελληνοκυπριακές πηγές, ο ΓΓ του ΟΗΕ ζήτησε από τις δύο πλευρές, πριν από την αναχώρησή του από την Κύπρο, να επικεντρωθούν ειδικά στα οδοφράγματα και την αποναρκοθέτηση. Μέχρι σήμερα δεν έχει επιτευχθεί πρόοδος σε κανένα από τα δύο ζητήματα.

Η ελληνοκυπριακή θέση, την οποία επανέλαβε χθες ο Χριστοδουλίδης, είναι ότι είναι έτοιμη να ανοίξει τα οδοφράγματα στη Μια Μηλιά και στην Αθηένου-Πυρόι-Αγλαντζιά ταυτόχρονα, υιοθετώντας τη συμβιβαστική πρόταση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για τη διαδρομή του δεύτερου σημείου διέλευσης.

Ο Πρόεδρος υποστήριξε ότι οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει στη συνάντηση «5+1» στη Γενεύη, τον Μάρτιο του 2025, να ανοίξουν τέσσερα σημεία διέλευσης, με τα άλλα δύο να είναι τα Κόκκινα και η Λουρουτζίνα-Λύμπια.

Η τουρκοκυπριακή πλευρά υποστηρίζει ότι τα Κόκκινα δεν περιλαμβάνονταν στο αρχικό πακέτο.

Ο Χριστοδουλίδης δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι επανέλαβε προτάσεις για ΜΟΕ που αφορούν τους εγκλωβισμένους, τους αγνοουμένους, τις κοινότητες των Μαρωνιτών και των Αρμενίων, καθώς και τις οδικές πινακίδες στον βορρά, ώστε να περιλαμβάνουν τις αρχικές τοπωνυμίες των γεωγραφικών περιοχών.

Υποστήριξε ότι τα ΜΟΕ θα πρέπει να φέρουν τις δύο πλευρές πιο κοντά σε μια λύση στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου και «δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να κανονικοποιούν την απαράδεκτη σημερινή κατάσταση πραγμάτων».

Το κλίμα

Πριν από τη συνάντηση των ηγετών, ο Πρόεδρος κλήθηκε να σχολιάσει την αυξημένη ένταση που έχει προκληθεί λόγω των τουρκοκυπριακών αντιδράσεων στις προσπάθειες της ελληνοκυπριακής πλευράς να ακυρώσει μουσικά φεστιβάλ και ποδοσφαιρικά καμπ στον βορρά.

Απάντησε ότι πρόκειται για ένα εντελώς διαφορετικό ζήτημα από την προσπάθεια έναρξης συνομιλιών και επίτευξης συμφωνίας, «ώστε κανένα από τα ζητήματα που προκύπτουν ως αποτέλεσμα παράνομων ενεργειών να μην υφίσταται».

Σύμφωνα με τουρκοκυπριακές πηγές, η συνάντηση «επισκιάστηκε από τις πρόσφατες αρνητικές εξελίξεις σε σχέση με τις προσπάθειες οικοδόμησης εμπιστοσύνης». Σημείωσαν ότι, εάν αυτές οι εξελίξεις συνεχιστούν, αυτό θα επηρεάσει «αναπόφευκτα» αρνητικά τις μελλοντικές συναντήσεις.

Μιλώντας μετά τη συνάντηση, ο Χριστοδουλίδης επιβεβαίωσε ότι ο Έρχιουρμαν έθεσε το ζήτημα. «Και απάντησα ότι όλα αυτά είναι πολύ φυσιολογικές εξελίξεις που προκύπτουν από την παράνομη κατάσταση πραγμάτων», ανέφερε.

Για να αποφευχθούν τέτοιες εξελίξεις, πρόσθεσε, οι ηγέτες θα πρέπει να εργαστούν πιο εντατικά και πιο γρήγορα για την επίτευξη λύσης στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου.