Η Επιτροπή για την Τήρηση του Κανονισμού της Βουλής, η οποία συνεδρίασε χθες υπό την προεδρία της κ. Αννίτας Δημητρίου, αποφάσισε να προωθήσει προς ψήφιση ενώπιον της Ολομέλειας της Βουλής, υπό μορφή πρότασης νόμου, το σύνολο των αλλαγών που προτείνονται αναφορικά με τον τρόπο λειτουργίας της Βουλής. Στόχος είναι οι αλλαγές που θα εγκριθούν, να τεθούν σε ισχύ με τη νέα σύνθεση της Βουλής, η οποία θα προκύψει από τις εκλογές του ερχόμενου Μαΐου.
Η πρόταση νόμου με τις προτεινόμενες αλλαγές αναμένεται να τεθεί προς ψήφιση στην επόμενη συνεδρία της Ολομέλειας της Βουλής, στις 2 Απριλίου 2026.
Τι αλλάζει
Οι βασικότερες αλλαγές που προτείνονται στην πρόταση νόμου έχουν ως εξής:
1 Εκλογή Προέδρου της Βουλής: Η ισχύουσα διαδικασία εκλογής Προέδρου της Βουλής είναι περίπλοκη και συγχυστική, καθώς προβλέπει έως και τέσσερα στάδια εκλογής, τα οποία, όπως έχει διαπιστωθεί τα τελευταία χρόνια, επιτρέπουν πολιτικά παιχνίδια και πρόσκαιρες συμμαχίες.
Η πρόταση που υιοθετήθηκε χθες από την Επιτροπή για την Τήρηση του Κανονισμού της Βουλής προβλέπει ότι ο Πρόεδρος της Βουλής θα εκλέγεται με απόλυτη πλειοψηφία και, σε περίπτωση μη επίτευξής της, με απλή πλειοψηφία.
Ειδικότερα, η νέα διαδικασία προβλέπει τα εξής: Αμέσως μετά την τελετή διαβεβαίωσης των βουλευτών θα διεξάγεται η εκλογή του Προέδρου της Βουλής. Οι υποψηφιότητες θα υποβάλλονται κατόπιν πρότασης κάθε υποψηφίου από άλλον βουλευτή.
Πρόεδρος της Βουλής θα εκλέγεται ο/η υποψήφιος/α που συγκεντρώνει την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των βουλευτών, μέσω ονομαστικής ψηφοφορίας, δηλαδή τουλάχιστον 29 από τις 56 ψήφους.
Σε περίπτωση που κατά την πρώτη ψηφοφορία κανένας από τους υποψηφίους δεν συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία, διεξάγεται δεύτερος γύρος μεταξύ των δύο επικρατέστερων. Πρόεδρος της Βουλής εκλέγεται ο/η υποψήφιος/α που συγκεντρώνει την απλή πλειοψηφία του συνόλου των βουλευτών, δηλαδή τις περισσότερες ψήφους.
Σε περίπτωση ισοψηφίας, διεξάγεται επαναληπτική ψηφοφορία μεταξύ των δύο υποψηφίων. Στο ενδεχόμενο που κατά την επαναληπτική ψηφοφορία προκύψει και πάλι ισοψηφία, τότε διεξάγεται δημόσια κλήρωση και Πρόεδρος της Βουλής εκλέγεται ο/η υποψήφιος/α που αναδεικνύει η κλήρωση.
2 Ζωντανές μεταδόσεις συνεδριάσεων επιτροπών: Κατά τη συζήτηση αυτεπάγγελτων θεμάτων, καθώς και κατά το στάδιο εξέτασης των σχεδίων νόμου επί της αρχής, δηλαδή των προτάσεων νόμου που κατατίθενται από τους βουλευτές και των νομοσχεδίων που κατατίθενται από την Εκτελεστική Εξουσία, οι συνεδριάσεις των επιτροπών της Βουλής θα μεταδίδονται ζωντανά με ευθύνη της Βουλής. Προβλέπεται, επίσης, ότι η απόφαση για τη ζωντανή μετάδοση, καθώς και η διαδικασία και ο χρόνος αυτής, θα εγκρίνονται από τον Πρόεδρο της Βουλής, κατόπιν εξασφάλισης της συναίνεσης της πλειοψηφίας των βουλευτών-μελών των επιτροπών.
3 Άσκηση καθηκόντων Προέδρου της Βουλής από βουλευτή:Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο Πρόεδρος της Βουλής αναπληρώνει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κατά την απουσία του στο εξωτερικό, τα καθήκοντα του Προέδρου της Βουλής ασκούνται σήμερα από τον γηραιότερο βουλευτή. Η προτεινόμενη αλλαγή προβλέπει ότι η Βουλή θα δύναται, οποτεδήποτε, να ορίζει οποιοδήποτε μέλος της για την άσκηση των καθηκόντων του Προέδρου της Βουλής.
4 Σύσκεψη Αρχηγών και κοινοβουλευτικών εκπροσώπων: Κάθε Πέμπτη πριν από τη συνεδρία της Ολομέλειας της Βουλής πραγματοποιείται σύσκεψη με τη συμμετοχή των αρχηγών των κομμάτων ή των κοινοβουλευτικών εκπροσώπων, υπό την προεδρία της Προέδρου της Βουλής. Στη σύσκεψη συζητούνται διάφορα ζητήματα που αφορούν τη Βουλή, καθώς και η ατζέντα της Ολομέλειας.
Η προτεινόμενη αλλαγή προβλέπει ότι τα μεγάλα κόμματα που συνιστούν κοινοβουλευτικές ομάδες θα εκπροσωπούνται με δύο μέλη στη σύσκεψη των Αρχηγών, ενώ τα μικρότερα κόμματα με έναν εκπρόσωπο.
5 Συνεδρίες επιτροπών: Μια σημαντική αλλαγή που προτείνεται αφορά τον καθορισμό μέγιστης διάρκειας για τις συνεδριάσεις των κοινοβουλευτικών επιτροπών. Συγκεκριμένα, προτείνεται κάθε συνεδρία να μην υπερβαίνει τις δυόμισι ώρες, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων επειγούσης φύσεως, και μόνο κατόπιν έγκρισης του Προέδρου της Βουλής. Η άδεια αυτή θα πρέπει να ζητείται πριν από την κοινοποίηση της ημερήσιας διάταξης της επιτροπής.
Σήμερα δεν υπάρχει κανένας περιορισμός στον χρόνο, με αποτέλεσμα πολλές επιτροπές να συνεδριάζουν για ώρες. Αυτή η κατάσταση προκαλεί και σημαντικό κόστος στη λειτουργία της Δημοκρατίας, καθώς υψηλόβαθμοι λειτουργοί και γενικοί διευθυντές υπουργείων είναι υποχρεωμένοι να βρίσκονται επί ώρες στη Βουλή, συμμετέχοντας ουσιαστικά ως θεατές σε συζητήσεις που συχνά παρατείνονται χωρίς σαφή όρια ή αποτέλεσμα.
Η νέα ρύθμιση στοχεύει στην αποτελεσματικότερη διαχείριση του χρόνου, στη συγκέντρωση των συζητήσεων σε ουσιαστικό περιεχόμενο και στην αποφυγή της αδικαιολόγητης δαπάνης ανθρώπινων και οικονομικών πόρων, ενισχύοντας ταυτόχρονα την παραγωγικότητα και τη διαφάνεια των επιτροπών.
6 Θα εκθέτουν τους υπουργούς: Η Βουλή θα δημοσιοποιεί εβδομαδιαίως στην ιστοσελίδα της τις ερωτήσεις των βουλευτών για τις οποίες δεν έχει ληφθεί εμπρόθεσμη απάντηση από τα αρμόδια υπουργεία. Με τον τρόπο αυτό, θα καθίσταται σαφές ποιοι υπουργοί δεν έχουν απαντήσει εντός της προθεσμίας που προβλέπεται από τον Κανονισμό της Βουλής, δηλαδή εντός 30 ημερών από τη διαβίβαση της ερώτησης.
Η υποβολή ερωτήσεων από τους βουλευτές προς τους καθ’ ύλην αρμόδιους υπουργούς αποτελεί έναν ιδιαίτερα σημαντικό μηχανισμό κοινοβουλευτικού ελέγχου της εκτελεστικής εξουσίας. Τόσο οι ερωτήσεις όσο και οι απαντήσεις τους καταγράφονται και περιλαμβάνονται στο τρίτο κεφάλαιο της ημερήσιας διάταξης των συνεδριάσεων της Ολομέλειας, εξασφαλίζοντας διαφάνεια και λογοδοσία των υπουργών έναντι του σώματος.
7 Σχέδια υπηρεσίας: Οι ευθύνες και τα καθήκοντα κάθε μόνιμης, μη εναλλάξιμης θέσης στη Βουλή θα καθορίζονται με σχέδια υπηρεσίας. Τα σχέδια αυτά θα καταρτίζονται από τον Πρόεδρο της Βουλής με βάση τις αρχές της διαφάνειας, της αμεροληψίας και της αντικειμενικότητας. Η διαδικασία καταρτισμού περιλαμβάνει προηγούμενη διαβούλευση με τους αρχηγούς και εκπροσώπους των κομμάτων. Μέχρι τον καταρτισμό των νέων σχεδίων υπηρεσίας, θα συνεχίσουν να ισχύουν τα υφιστάμενα σχέδια.
