Ενόψει μιας νέας απόπειρας του γ.γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στο Κυπριακό βρίσκονται οι δύο ηγέτες και οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις. Συγκεκριμένα, ο κ. Γκουτέρες ενημέρωσε όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές ότι έχει πρόθεση να προβεί σε μια προσπάθεια για διαμόρφωση κοινής αντίληψης στη βάση της οποίας να επαναρχίσουν οι συνομιλίες στο Κυπριακό προτού ολοκληρωθεί η θητεία του ως γ.γ. των Ηνωμένων Εθνών. Φαίνεται ότι ο γ.γ. προσπαθεί να καταφέρει τουλάχιστον να κληρονομήσει στον διάδοχο του μια νέα προσπάθεια που θα περιέχει τις συγκλίσεις μέχρι το Κραν Μοντανά και προοπτικές ολοκλήρωσης της διαδικασίας με επιτυχή τρόπο.
Στρατηγική συμφωνία;
Ορισμένοι σχολιαστές εξέλαβαν την πρόθεση του κ. Γκουτέρες ως μια προσπάθεια σύναψης στρατηγικής συμφωνίας στο Κυπριακό, η οποία θα συμπεριλάβει τις συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν μέχρι το Κραν Μοντανά και θα κλειδώσει τη μορφή της λύσης, ώστε να διευκολυνθεί η προσπάθεια επανέναρξης των συνομιλιών κατά τη θητεία του νέου γ.γ. του ΟΗΕ. Ωστόσο, διπλωματική πηγή εξέφρασε αμφιβολίες για το αν πρόκειται για στρατηγική συμφωνία, λέγοντας ότι δεν έχουμε ξεκάθαρη εικόνα για το τι προτίθεται να πράξει ο κ. Γκουτέρες. «Καλύτερη εικόνα», τόνισε, «θα έχουμε όταν θα αρχίσουν οι συζητήσεις περί της νέας προσπάθειας και αυτό αναμένεται να συμβεί τις αμέσως επόμενες εβδομάδες». Εξέφρασε δε την εκτίμηση ότι «ίσως η προσπάθεια επανέναρξης των συνομιλιών να είναι μέσω ενός κοινού ανακοινωθέντος ή μιας δήλωσης του γ.γ. του ΟΗΕ».
Πηγή που έχει γνώση για όσα διημείφθησαν μεταξύ Αντόνιο Γκουτέρες και Προέδρου Χριστοδουλίδη κατά τη συνάντηση που είχαν στις Βρυξέλλες, στις 18 Μαρτίου, ανέφερε στον «Π» ότι ο γ.γ. δεν εξήγησε με ποιον τρόπο θα επιτευχθεί ο στόχος της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων. «Εκείνο που είπε», πρόσθεσε, «είναι ότι πρέπει να διαμορφωθεί μια συναντίληψη, με βάση την οποία να συμφωνήσουν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη για επανεκκίνηση των συνομιλιών στο Κυπριακό». Ξεκαθάρισε δε ότι ο κ. Γκουτέρες συνομίλησε με όλες τις πλευρές για τη νέα απόπειρα και φαίνεται να υπάρχει θετική ανταπόκριση από όσους εμπλέκονται στη διαδικασία.
Τα 4 σημεία του Ερχιουρμάν
Μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας της ε/κ πλευράς δήλωσε στον «Π» ότι η εκτίμηση που υπάρχει είναι ότι η επίτευξη συναντίληψης θα αφορά τη διαφύλαξη όσων έχουν συμφωνηθεί μέχρι το τέλος της προηγούμενης προσπάθειας (Κραν Μοντανά) και την επικέντρωση στα ζητήματα που παραμένουν ανοικτά. Μάλιστα, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να συμπεριληφθεί και το πλαίσιο Γκουτέρες.
Ερωτηθείς, εάν στο πλαίσιο αυτής της νέας προσπάθειας του κ. Γκουτέρες ικανοποιηθούν και οι τέσσερις προϋποθέσεις που έθεσε ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν για επανέναρξη των συνομιλιών, απάντησε ότι μία από αυτές είναι υποβοηθητική. Αυτή δηλαδή που αφορά την επιβεβαίωση των συγκλίσεων και το μη άνοιγμα θεμάτων που έχουν ήδη συμφωνηθεί. Χαρακτήρισε ωστόσο μη υποβοηθητικό ένα άλλο από τα τέσσερα σημεία του Ερχιουρμάν, εκείνο που το οποίο τις εγγυήσεις ως προς το αποτέλεσμα, ακόμη κι αν οι διαπραγματεύσεις οδηγηθούν σε ναυάγιο.
Για τα υπόλοιπα δύο σημεία (εκ των προτέρων αποδοχή της πολιτικής ισότητας από την ε/κ πλευρά, συμπεριλαμβανομένης της εκ περιτροπής προεδρίας, και χρονοδιάγραμμα στη διαδικασία των συνομιλιών), σημείωσε ότι θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν κάτω από μια δημιουργική προσέγγιση. «Για παράδειγμα», είπε, «εάν τα πράγματα προχωρήσουν καλά, τότε το χρονοδιάγραμμα δεν θα αποτελέσει εμπόδιο διότι θα υπάρξει ένα είδος οδικού χάρτη ακόμη και εάν δεν τεθούν στο τραπέζι συγκεκριμένες ημερομηνίες για ολοκλήρωση της διαδικασίας». Πρόσθεσε δε ότι εάν επαναβεβαιωθούν όλες οι συγκλίσεις, τότε θα υπάρξει και κάλυψη ως προς την αποδοχή της πολιτικής ισότητας από μέρους της ε/κ πλευράς.
Οδοφράγματα
Όλο το προηγούμενο διάστημα οι δύο ηγέτες επέδειξαν αδυναμία στο να πετύχουν σημαντική πρόοδο στο θέμα των ΜΟΕ και να προβούν σε συγκεκριμένες ανακοινώσεις. Αυτός ήταν και ο λόγος που απογοητεύτηκε η προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ στο Κυπριακό Μαρία Άνχελα Ολγκίν, η οποία αποφάσισε να κάνει πίσω και να φύγει από το νησί δίχως να δώσει νέα ημερομηνία επίσκεψης στην Κύπρο.
Το διάνοιγμα έστω και δύο οδοφραγμάτων θα έστελνε αισιόδοξα μηνύματα στους πολίτες και στη διεθνή κοινότητα. Παράλληλα, θα έδινε ώθηση στη διαδικασία και σίγουρα θα διευκόλυνε την προσπάθεια του κ. Γκουτέρες για επανέναρξη των συνομιλιών. Ωστόσο, διπλωματική πηγή στην ε/κ πλευρά ανέφερε στον «Π» ότι όσον αφορά το θέμα των οδοφραγμάτων βρισκόμαστε ακόμη στο ίδιο σημείο. Πρόσθεσε ότι δεν έχει διαμορφωθεί συναντίληψη μεταξύ των δύο πλευρών για το άνοιγμα των οδοφραγμάτων Πυροΐου - Αθηένου - Αγλαντζιάς και Μιας Μηλιάς. Πρόκειται, όπως είπε, για τα δύο οδοφράγματα που οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε συμφωνία. Σημείωσε δε ότι σε τεχνικό επίπεδο έχουν αντιμετωπιστεί όλα τα ζητήματα και υποστήριξε ότι απομένει να αποδεχθεί η τ/κ πλευρά την ενδιάμεση πρόταση που έθεσε στο τραπέζι ο γ.γ. του ΟΗΕ.
Υπενθύμισε ότι η τ/κ πλευρά ζητούσε ο δρόμος να είναι στην κατεχόμενη πλευρά και η ε/κ πλευρά πρότεινε τον παλιό δρόμο εντός της νεκρής ζώνης. Ως εκ τούτου, ο κ. Γκουτέρες πρότεινε στις δύο πλευρές να μοιράσουν τη διαφορά ούτως ώστε η μισή διαδρομή να είναι στα κατεχόμενα και το υπόλοιπο μέρος του οδικού δικτύου να είναι εντός της νεκρής ζώνης.
Περιβάλλον
Οι πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι σημαντική πρόοδος έχει επιτευχθεί στο θέμα του περιβάλλοντος, και συγκεκριμένα στην αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος σε χώρους παλαιών μεταλλείων στη νεκρή ζώνη, κοντά στην περιοχή της Λεύκας. Ενδεχομένως να είναι και το ΜΟΕ που θα ανακοινώσουν οι δύο ηγέτες κατά την επόμενη συνάντηση, στο τέλος Απριλίου, εάν δεν υπάρξει τελικά συναντίληψη στο θέμα των οδοφραγμάτων.
Θρησκευτικές ελευθερίες
Παρά τη συγκρατημένη αισιοδοξία που δημιουργεί η νέα απόπειρα του κ. Γκουτέρες, υπάρχει και μια αρνητική εικόνα πίσω από τις θετικές δηλώσεις που έχει διαμορφωθεί λόγω διάφορων προσκομμάτων στην άσκηση των θρησκευτικών ελευθεριών. Τις προηγούμενες ημέρες υπήρξε σοβαρό πρόβλημα στην προσπάθεια των προσκυνητών από την κατεχόμενη πλευρά να επισκεφτούν το τέμενος Χαλά Σουλτάν στο πλαίσιο των εορτασμών του Ιντ αλ-φιτρ. Η οργανωμένη επίσκεψη δεν πραγματοποιήθηκε και ορισμένοι θεωρούν ότι φέρει μεγάλη ευθύνη η ε/κ πλευρά. Παρότι η ε/κ πλευρά θεωρεί ότι ο Τ/Κ «υπουργός εξωτερικών» Ταχσίν Ερτουγρούλογλου επιχείρησε να δυναμιτίσει το κλίμα χρησιμοποιώντας τους προσκυνητές, φαίνεται ότι θα μπορούσε να αποφευχθεί το ναυάγιο εάν η Κυπριακή Δημοκρατία αντιμετώπιζε το θέμα με πιο ευέλικτο τρόπο. Ως εκ τούτου, το αίτημα της ε/κ πλευράς για επαναφορά της διαδικασίας στο πλαίσιο του Religious Track προκάλεσε μεγάλη καθυστέρηση, με αποτέλεσμα να χαθεί η δυνατότητα του προσκυνήματος κατά την περίοδο των εορτών, ενώ η απαίτηση για σημαντική μείωση του αριθμού των προσκυνητών για λόγους ασφαλείας οδήγησε την προσπάθεια σε ναυάγιο. Το θέμα είναι ότι η ε/κ πλευρά δεν έλαβε υπόψη το γεγονός ότι ερχόταν η περίοδος του Πάσχα και η τ/κ πλευρά θα απέρριπτε τα αιτήματα των Ε/Κ για θρησκευτικές τελετές σε κατεχόμενες εκκλησίες. Ήδη έχουν απορριφθεί αρκετά αιτήματα και έτσι φέτος δεν επετράπη η λειτουργία στον μητροπολιτικό ναό Αγίου Μάμαντος Μόρφου.
