Σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων και ραγδαίων εξελίξεων στον τομέα της ευρωπαϊκής άμυνας, ο υπουργός Άμυνας, Βασίλης Πάλμας, εξηγεί σε συνέντευξή του στον «Π» τι σημαίνει στην πράξη η συμφωνία SOFA με τη Γαλλία, απαντά για τους σχεδιασμούς της κυβέρνησης για την αξιοποίηση του προγράμματος SAFE και αναφέρεται στην ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων της Εθνικής Φρουράς (ΕΦ). Παράλληλα, τοποθετείται για την ανάπτυξη της κυπριακής αμυντικής βιομηχανίας, τη συμμετοχή των γυναικών στην ΕΦ, αλλά και για τις πολιτικές εξελίξεις που αφορούν τη ΔΗΠΑ και τον ευρύτερο χώρο του Κέντρου.
Τι περιλαμβάνει η συμφωνία συνεργασίας SOFA με τη Γαλλία που υπογράψατε πρόσφατα; Ποια θα είναι τα οφέλη για την ΚΔ; Και πώς απαντάτε σε όσους εκφράζουν ανησυχίες για ξένη στρατιωτική παρουσία στο νησί;
Σίγουρα η συνεργασία με μία από τις πιο ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις της Ευρώπης ενισχύει την επιχειρησιακή ετοιμότητα της ΕΦ. Ταυτόχρονα διευρύνονται οι δυνατότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης του προσωπικού μας, και ενισχύεται ο ρόλος της ΚΔ ως παράγοντα σταθερότητας και ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Θέλω να είμαι απολύτως σαφής. Η συμφωνία SOFA δεν συνιστά «λευκή επιταγή» ούτε προβλέπει τη μόνιμη εγκατάσταση ή παρουσία γαλλικών στρατιωτικών δυνάμεων στην ΚΔ. Κάθε δραστηριότητα που ενδεχομένως πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της συμφωνίας θα τελεί υπό τον πλήρη σεβασμό της κυριαρχίας της ΚΔ. Πρόκειται για μία συμφωνία, η οποία καθορίζει με σαφήνεια τους όρους και τις διαδικασίες που διέπουν την παρουσία στρατιωτικού προσωπικού μιας χώρας στο έδαφος μιας άλλης, όταν αυτή πραγματοποιείται στο πλαίσιο συμφωνημένων δραστηριοτήτων συνεργασίας, όπως για παράδειγμα κοινές ασκήσεις, εκπαιδευτικές δραστηριότητες, ανταλλαγές προσωπικού και τεχνογνωσίας, επιμορφωτικά προγράμματα, ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών, καθώς και παροχή αμοιβαίας υλικοτεχνικής υποστήριξης. Επομένως, η SOFA δεν αφορά μόνιμη γαλλική στρατιωτική παρουσία στην Κύπρο, αλλά τη δημιουργία ενός σαφώς καθορισμένου πλαισίου συνεργασίας, το οποίο θα επιτρέπει στις δύο χώρες να αναπτύσσουν αποτελεσματικότερα κοινές δράσεις προς όφελος της ασφάλειας, της σταθερότητας και των στρατηγικών τους συμφερόντων.
Συμφωνία με ESA
Εντός της εβδομάδας θα μεταβείτε στο Παρίσι. Θα υπογράψετε νέες συμφωνίες;
Θα συμμετάσχω στη διεθνή έκθεση EUROSATORY, στην οποία η ΚΔ συμμετέχει με εθνικό περίπτερο, αναδεικνύοντας τις δυνατότητες και τις προοπτικές της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Κατά την παρουσία μου στο Παρίσι, θα υπογράψω τη συμφωνία για την ανταλλαγή και αμοιβαία προστασία διαβαθμισμένων πληροφοριών μεταξύ της ΚΔ και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), η οποία αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας μας με τον οργανισμό σε τομείς στρατηγικής σημασίας. Η συμφωνία θεσπίζει το απαραίτητο πλαίσιο ασφαλείας για την ανταλλαγή και αμοιβαία προστασία διαβαθμισμένων πληροφοριών και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ουσιαστικότερη συμμετοχή της ΚΔ σε προγράμματα του οργανισμού.
Το πρόγραμμα SAFE
Το πρόγραμμα SAFE της ΕΕ αναμένεται να διαθέσει στην Κύπρο σημαντικούς οικονομικούς πόρους για την αμυντική της θωράκιση. Πώς θα αξιοποιηθούν;
Η συμμετοχή μας στο πρόγραμμα αναμένεται να αποτελέσει έναν σημαντικό πυλώνα για την ενίσχυση της αμυντικής της θωράκισης, προσφέροντας τη δυνατότητα υλοποίησης στοχευμένων επενδύσεων σε σημαντικούς τομείς της άμυνας της ΚΔ. Οι βασικές μας προτεραιότητες, όπως αυτές καθορίζονται από τις επιχειρησιακές ανάγκες της ΕΦ, επικεντρώνονται στην αναβάθμιση της επιχειρησιακής ετοιμότητας, στην ενίσχυση των δυνατοτήτων επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης, καθώς και στην απόκτηση και ανάπτυξη σύγχρονων τεχνολογικών συστημάτων που ανταποκρίνονται στις νέες μορφές απειλών. Το τελευταίο διάστημα διεθνώς καταγράφεται ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη και αξιοποίηση τεχνολογιών μη επανδρωμένων συστημάτων (drones) και αντι-drone (counter-UAS) δυνατοτήτων, οι οποίες αποτελούν σήμερα καθοριστικό στοιχείο της σύγχρονης άμυνας και της προστασίας κρίσιμων υποδομών των κρατών. Στο πλαίσιο αυτό, προωθείται η συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας ως ουσιαστικό στοιχείο των σχετικών συνεργασιών που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του SAFE, με στόχο τη μέγιστη δυνατή ενσωμάτωση κυπριακών οντοτήτων στην παραγωγική διαδικασία των υπό προμήθεια συστημάτων, όπου αυτό είναι εφικτό. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται τόσο η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων όσο και η ουσιαστική ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανικής βάσης.
Εξαγωγή αμυντικών προϊόντων
Η κυπριακή αμυντική βιομηχανία είναι σε θέση να εξάγει αμυντικά προϊόντα;
Έχει τη δυνατότητα να αναπτύσσει προϊόντα και τεχνολογίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, διευρύνοντας συνεχώς τις δυνατότητές της. Πλέον, η εγχώρια αμυντική βιομηχανία αντιμετωπίζεται ως αναπόσπαστο στοιχείο της εθνικής ασφάλειας, της οικονομικής ανάπτυξης και της τεχνολογικής προόδου της χώρας. Στρατηγικός μας στόχος είναι η μετάβαση από τον ρόλο του καταναλωτή αμυντικών συστημάτων σε αυτόν του ενεργού εταίρου, συμπαραγωγού και παρόχου καινοτόμων λύσεων στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα. Σήμερα υπάρχουν κυπριακές εταιρείες που εξάγουν ήδη αμυντικά προϊόντα και τεχνολογίες, ενώ αρκετές άλλες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης των προϊόντων τους. Ως ΥΠΑΜ στηρίζουμε έμπρακτα αυτή την προσπάθεια, αξιοποιώντας όλα τα διαθέσιμα εργαλεία και προγράμματα σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να ενισχύσουμε περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα και τη διεθνή παρουσία της κυπριακής αμυντικής βιομηχανίας.
Σύστημα Κένταυρος
Σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι διαδικασίες για απόκτηση του αντι-drone συστήματος Κένταυρος; Πώς αυτό θα αλλάξει τις επιχειρησιακές δυνατότητες της ΕΦ;
Η απόκτηση του Κένταυρος εντάσσεται στο SAFE. Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική αμυντική βιομηχανία έχει ήδη ενεργοποιήσει τη γραμμή παραγωγής, προκειμένου να ανταποκριθεί στις συμφωνηθείσες προδιαγραφές και χρονοδιαγράμματα υλοποίησης του προγράμματος. Με την απόκτηση του συστήματος, ενισχύονται ουσιαστικά οι επιχειρησιακές δυνατότητες της ΕΦ στον τομέα της αντιαεροπορικής άμυνας και της προστασίας κρίσιμων υποδομών, αναβαθμίζοντας το επίπεδο αποτροπής και επιχειρησιακής ετοιμότητας της ΚΔ στον συγκεκριμένο τομέα. Η απόκτηση του Κένταυρος εντάσσεται στη λογική της ενίσχυσης του υφιστάμενου αντιαεροπορικού πλέγματος της ΕΦ. Δεν υποκαθιστά τα υφιστάμενα συστήματα αεράμυνας, αλλά λειτουργεί ως πρόσθετο, τελευταίο επίπεδο προστασίας έναντι σύγχρονων απειλών. Συνολικά, η αξία της προσθήκης του συστήματος αυτού, το οποίο ειρήσθω εν παρόδω έχει δοκιμαστεί επιτυχώς στην επιχείρηση ASPIDES της ΕΕ, έγκειται στο γεγονός ότι συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός ακόμη πιο ολοκληρωμένου πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας και προστασίας κρίσιμων υποδομών της ΚΔ.
Γεωπολιτικές εντάσεις
Σε μια περίοδο κλιμακούμενων περιφερειακών εντάσεων, πώς διασφαλίζεται η αποτρεπτική ισχύς της Κύπρου, χωρίς να εμπλέκεται σε ξένες συγκρούσεις;
Η προσέγγισή μας είναι σταθερά προσανατολισμένη στην ενεργό συμβολή προς την κατεύθυνση της αποκλιμάκωσης εντάσεων, της ενίσχυσης του διαλόγου και της προώθησης συνθηκών ασφάλειας, συνεννόησης και συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή. Σε αυτό το πλαίσιο, συνεχίζουμε να ενισχύουμε τις διμερείς και πολυμερείς συνεργασίες μας με κράτη της περιοχής, με στόχο την εμβάθυνση της περιφερειακής σταθερότητας και την ανάπτυξη πλαισίων ουσιαστικής συνεργασίας σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος. Ταυτόχρονα, προχωρούμε σε ουσιαστική αναβάθμιση της αποτρεπτικής μας ικανότητας, με σκοπό τη διασφάλιση της δυνατότητας αποτελεσματικής προάσπισης των κυριαρχικών της δικαιωμάτων και της εδαφικής ακεραιότητας της ΚΔ.
Γυναίκες στην ΕΦ
Η εθελούσια κατάταξη γυναικών στην ΕΦ δεν θεωρείται επιτυχημένη με τη μία και μοναδική συμμετοχή. Θα διαφοροποιηθούν τα κίνητρα για να αυξηθεί η παρουσία των γυναικών;
Δεν καταφέραμε να επιτύχουμε τους στόχους που είχαμε θέσει, καθώς το ενδιαφέρον για εθελοντική στράτευση γυναικών δεν ήταν το αναμενόμενο. Φυσικά, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι η σχετική πρωτοβουλία που αναλήφθηκε λειτούργησε ως αφετηρία της όλης διαδικασίας, η οποία οδήγησε στη θεσμοθέτηση νομοθετικού πλαισίου. Προγραμματίζεται το επόμενο διάστημα σύσκεψη με τους αρμόδιους φορείς, προκειμένου να τεθούν εισηγήσεις για τη βελτίωση και αναβάθμισή του πλαισίου, όπου αυτό κριθεί αναγκαίο. Παρ' όλα αυτά η διεθνής εμπειρία καταδεικνύει ότι η επιτυχία αντίστοιχων θεσμών απαιτεί χρόνο, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και ευρεία κοινωνική αποδοχή. Σε κάθε περίπτωση, οι βάσεις για να συνεχιστεί η προσπάθεια, με στόχο τη σταδιακή βελτίωση και ενδυνάμωση της συμμετοχής γυναικών στην ΕΦ, έχουν τεθεί.
Πρόσφατα ανακοινώθηκε η λήψη μέτρων για αντιμετώπιση της άνισης μεταχείρισης για γυναίκες υπαξιωματικούς. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η πρότασή σας;
Το ζήτημα βρίσκεται σε πολύ προχωρημένη διαδικασία διαβούλευσης και εξέτασης των προτεινόμενων ρυθμίσεων, με στόχο τη διαμόρφωση μιας κοινώς αποδεκτής λύσης. Εκτιμάται ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα θα υπάρξουν συγκεκριμένα και απτά αποτελέσματα προς επίλυση ενός ζητήματος που εκκρεμεί εδώ και χρόνια.
Η ΔΗΠΑ, οι υπουργοί και η συνένωση του Κέντρου
Προέρχεστε από τη ΔΗΠΑ, ένα κόμμα που δεν κατάφερε να μπει στη Βουλή. Θα παραμείνουν οι υπουργοί του κόμματος στο κυβερνητικό σχήμα;
Αλλάζουν πολλά και είναι αναμενόμενο ότι θα προκύψουν δυσκολίες, τόσο σε πολιτικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο. Έχουμε αντιμετωπίσει και στο παρελθόν δύσκολες συνθήκες και προβλήματα και αντίστοιχα καλούμαστε και σήμερα να ανταποκριθούμε. Η ΔΗΠΑ θα συνεχίσει να έχει ενεργό ρόλο στα πολιτικά πράγματα του τόπου. Οι υπουργοί συνεχίζουν να υπηρετούν την κυβέρνηση για όσο χρονικό διάστημα απολαύουν της εμπιστοσύνης του ΠτΔ.
Ποια θεωρείτε ότι πρέπει να είναι η πολιτική ταυτότητα της ΔΗΠΑ τα επόμενα χρόνια;
Οφείλουμε να διατηρούμε σαφές πολιτικό και ιδεολογικό στίγμα, με μετριοπαθείς και τεκμηριωμένες προσεγγίσεις στα μείζονος σημασίας πολιτικά ζητήματα. Η συνέπεια μεταξύ λόγων και πράξεων αποτελεί θεμελιώδη αρχή της πολιτικής μας παρουσίας και αξιοπιστίας.
Θα σας ενδιέφερε ένας κεντρικός ρόλος στην ηγεσία του κόμματος;
Είμαι πιστά προσηλωμένος στο τιμητικό αξίωμα του υπουργού Άμυνας της κυβέρνησης Νίκου Χριστοδουλίδη και οποιαδήποτε άλλη σκέψη δεν υπάρχει.
Πώς βλέπετε το σενάριο συνεργασίας των δυνάμεων του Κέντρου, πρόταση η οποία προέρχεται από τον πρόεδρο του ΔΗΚΟ;
Οι αποσπασματικές προσεγγίσεις μετά από μία εκλογική αναμέτρηση αναφορικά με την επανένωση του χώρου του Κέντρου, από μόνες τους δεν επαρκούν. Συμφωνώ ότι το ζήτημα αυτό μπορεί να προχωρήσει, μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Εφόσον υπάρχει πραγματική πολιτική βούληση για ουσιαστική επανένωση του χώρου του Κέντρου, απαιτείται μια σοβαρή και δομημένη συζήτηση επί της ουσίας. Θα πρέπει να διαμορφωθεί ένας σαφής οδικός χάρτης, ο οποίος να καθορίζει τις βασικές πολιτικές κατευθύνσεις σε κρίσιμους τομείς, όπως το Κυπριακό, η οικονομία, η παιδεία, η υγεία και ευρύτερα ζητήματα κοινωνικής πολιτικής. Παράλληλα, μέσα από αυτή τη διαδικασία, θα πρέπει σταδιακά να δημιουργηθεί το κατάλληλο πολιτικό έδαφος για την έναρξη μιας ουσιαστικής και ολοκληρωμένης συζήτησης γύρω από το συγκεκριμένο εγχείρημα.
