Η Κύπρος εξακολουθεί να παράγει μεγάλο μέρος της ηλεκτρικής της ενέργειας καίγοντας μαζούτ και ντίζελ. Σε μια χώρα με σχεδόν 340 ημέρες ηλιοφάνειας τον χρόνο, συνεχίζουμε να βασιζόμαστε σε ένα από τα ακριβότερα και πιο ρυπογόνα μοντέλα ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη. Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό. Είναι οικονομικό. Το οποίο, βέβαια, επωμίζεται ο κάθε ένας από εμάς!
Μόνο το 2024, το κόστος που πλήρωσε η Κύπρος για τα δικαιώματα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από την ηλεκτροπαραγωγή υπολογίζεται σε περίπου €230 εκατ. Διακόσια τριάντα εκατομμύρια ευρώ που δεν κατασκεύασαν ούτε ένα νοσοκομείο, ούτε ένα σχολείο, ούτε μία νέα ενεργειακή υποδομή. Απλώς πληρώθηκαν από τους πολίτες, μέσω του λογαριασμού ρεύματός τους, επειδή συνεχίζουμε να καίμε μαζούτ.
Και αυτό είναι μόνο ένα μέρος του λογαριασμού. Προσθέστε το κόστος αγοράς των καυσίμων, το κόστος συντήρησης παλαιών μονάδων παραγωγής, τα 15 χρόνια καθυστέρησης στην έλευση φυσικού αερίου εξαιτίας του άλυτου Κυπριακού, τις επενδύσεις που έπρεπε να είχαν γίνει εδώ και χρόνια στο δίκτυο, αλλά και τις αποζημιώσεις που καταβάλλονται για τη διαχείριση του σημερινού μοντέλου. Ο πραγματικός λογαριασμός για την κυπριακή κοινωνία ανέρχεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο.
Η πολιτική αδράνεια κοστίζει πολύ ακριβά. Για περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια ακούμε για φυσικό αέριο που «έρχεται», για απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρισμού που «ξεκινά σύντομα», για αποθήκευση ενέργειας που «δρομολογείται» και για μεταρρυθμίσεις που «βρίσκονται σε εξέλιξη». Η παρούσα κυβέρνηση εισήγαγε και το σλόγκαν «φωτοβολταϊκά για όλους», αλλά ακόμη και αυτοί που τα έχουν απαγορεύεται να τα χρησιμοποιούν με τη δικαιολογία ότι δεν μπορεί να αποθηκευτεί η ενέργεια που παράγουν. Στο μεταξύ, οι πολίτες πληρώνουν. Πληρώνουν ακριβότερους λογαριασμούς. Πληρώνουν δικαιώματα ρύπων. Πληρώνουν τις καθυστερήσεις. Πληρώνουν τις απότομες αποκοπές ρεύματος, όχι απλώς μένοντας χωρίς κλιματισμό στους 45 βαθμούς. Αλλά με ζημιές στις ηλεκτρικές τους συσκευές, που πολλές φορές δεν διορθώνονται και χρειάζεται να αντικατασταθούν. Οι πολίτες πληρώνουν τις αποτυχημένες πολιτικές. Και τελικά πληρώνουμε ένα ενεργειακό σύστημα που έχει μάθει να μεταφέρει το κόστος των λαθών του αποκλειστικά στην κοινωνία και στον καθένα από εμάς.
Η ίδια η Ελεγκτική Υπηρεσία αποκάλυψε ότι η ΑΗΚ είχε εξασφαλίσει άδειες για 28 φωτοβολταϊκά πάρκα, συνολικής ισχύος περίπου 172 MW, αλλά λειτουργούσε μόλις πέντε, συνολικής ισχύος περίπου 23 MW! Την ίδια στιγμή, περίπου 420 MW φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων λειτουργούσαν από ιδιώτες. Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να υπάρχουν ιδιωτικές επενδύσεις. Φυσικά και πρέπει. Το ερώτημα είναι γιατί το κράτος δεν αξιοποίησε εγκαίρως τις δικές του δυνατότητες, γιατί επέτρεψε να δημιουργηθούν συνθήκες συγκέντρωσης της αγοράς και γιατί ο τελικός καταναλωτής εξακολουθεί να μην απολαμβάνει το βασικό πλεονέκτημα της ηλιακής ενέργειας με φθηνότερο ηλεκτρικό ρεύμα, το οποίο δεν θα διακόπτεται μέσα στο καμίνι του καλοκαιριού.
Μας έχουν κουράσει οι διαφημίσεις για την επιτυχημένη Κυπριακή Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Φτάνει! Κανείς δεν αμφισβητεί ότι αυτή η κυβέρνηση είναι πρώτη στην αυτοπροβολή και στο «χουμίσι» για πράγματα που δεν έχουν κανένα όφελος για τον κάθε πολίτη. Στην επίλυση όμως σοβαρών ζητημάτων που αγγίζουν την ευημερία των πολιτών και της κοινωνίας, που υποτίθεται αφουγκράστηκε ο Νίκος Χριστοδουλίδης, πλήρης ανικανότητα. Δεν σημαίνει ότι επειδή αυτό το πρόβλημα υπάρχει εδώ και χρόνια, η παρούσα κυβέρνηση πρέπει να περιοριστεί στο να πιπιλά την καραμέλα της προηγουμένης διακυβέρνησης. Ναι, φυσικά και το θέμα του ηλεκτρικού ρεύματος αφορά χρόνιες πολιτικές αποτυχίες, ρυθμιστικές στρεβλώσεις, συγκρουόμενα συμφέροντα και αδιαφανή διαχείριση. Τι κάνει όμως η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη με ένα σύστημα που επί χρόνια επέτρεψε σε οργανωμένα συμφέροντα να προστατεύουν τη θέση τους, ενώ το κόστος της αδράνειας μετακυλιόταν στον πολίτη; Κάνει ακριβώς το ίδιο όπως οι προκάτοχοί της και το βαφτίζει αυτό επιτυχημένη προεδρία της χώρας… Δηλαδή, ενισχύει τη διαφθορά, η οποία γεννιέται όταν ένα σύστημα γνωρίζει τι πρέπει να κάνει, αλλά δεν το κάνει, επειδή η ακινησία εξυπηρετεί συγκεκριμένους μηχανισμούς, κατεστημένα και οικονομικά συμφέροντα.
Η ΑΗΚ αποτελεί μέρος αυτής της προβληματικής εξίσωσης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι η μοναδική υπεύθυνη. Για δεκαετίες βρέθηκε στο κέντρο της παραγωγής, της προμήθειας και των δικτύων. Γύρω της οικοδομήθηκε ένα σύστημα ισχυρών συνδικαλιστικών, διοικητικών και πολιτικών εξαρτήσεων, μέσα στο οποίο κάθε αλλαγή παρουσιαζόταν ως απειλή.
Η Κύπρος δεν στερείται πόρων. Έχει ήλιο. Έχει πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κονδύλια. Έχει ανθρώπινο δυναμικό. Έχει τεχνογνωσία. Αυτό που στερείται είναι ένα κράτος ικανό να σχεδιάζει μακροπρόθεσμα, να συγκρούεται με συμφέροντα και να θέτει το δημόσιο συμφέρον πάνω από τις ισορροπίες οργανισμών, κομμάτων, συντεχνιών και ιδιωτικών ομίλων. Το ακριβό ρεύμα δεν είναι ατύχημα. Είναι πολιτικό αποτέλεσμα. Είναι το αποτέλεσμα των έργων που δεν έγιναν, των αδειών που δόθηκαν χωρίς επαρκείς ασφαλιστικές δικλίδες, των υποδομών που καθυστέρησαν, της αγοράς που δεν άνοιξε πραγματικά, των κατεστημένων που παρέμειναν ανέγγιχτα και των κυβερνήσεων που προτίμησαν να διαχειριστούν το πρόβλημα αντί να το λύσουν. Αυτό ακριβώς πράττει και η παρούσα κυβέρνηση, ρίχνοντας το φταίξιμο στους πολίτες που ανάβουν κλιματιστικό στους 45 βαθμούς!
