Μπορούμε άραγε να μιλούμε για αύξηση δαπανών υγείας ώστε να τεκμηριώσουμε ότι επενδύουμε και αναβαθμίζουμε την ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών υγείας; Όχι ! Γιατί αυτό που πραγματικά συμβαίνει στο ΓΕΣΥ είναι, εξαιτίας στρεβλώσεων, τεράστια ποσά να πηγαίνουν π.χ σε κάποιους γιατρούς με αμοιβές έως και €60 χιλιάδες τον μήνα και εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ σε νευρολύσεις, εικονικές εξετάσεις ή εικονικές επισκέψεις; Η ωμή πραγματικότητα είναι ότι ο πολίτης περιμένει μήνες για μια απλή επέμβαση ή εξέταση και, σε άλλες περιπτώσεις, ώρες ολόκληρες στα τμήματα πρώτων βοηθειών.
Μπορούμε άραγε να πανηγυρίζουμε για αύξηση μισθών όταν η ιδιόκτητη στέγη παραμένει άπιαστο όνειρο για την πλειονότητα των νέων μας; Το ερώτημα δεν είναι αν αυξήθηκε ο κατώτατος μισθός. Είναι πόσο από αυτόν τον μισθό καταπίνεται από ενοίκιο και ακρίβεια. Δεν είναι αν έχουμε ανάπτυξη. Είναι ποιος την βιώνει, πού και με ποιο κόστος.
Η πρόοδος περιλαμβάνει αξιόπιστους θεσμούς. Στον Δείκτη Αντιλήψεων Διαφθοράς της Transparency International για το 2025 βαθμολογούμαστε με 55/100 και κατατασσόμαστε στην 49η θέση παγκοσμίως, μία από τις χαμηλότερες επιδόσεις ευρωπαϊκού κράτους. Η διαφθορά δεν είναι απλώς κόστος. Είναι δηλητήριο που διαβρώνει την εμπιστοσύνη.
Η πρόοδος περιλαμβάνει ακόμη την ικανότητά μας να διαχειριζόμαστε τις μεταναστευτικές πιέσεις χωρίς φοβικά διλήμματα και χωρίς να πανηγυρίζουμε για μερικές εκατοντάδες επαναπατρισμούς. Μια ανάλυση των δεδομένων στον μαθητικό πληθυσμό και στις γεννήσεις θα βοηθούσε πολύ κάποιους να κατανοήσουν την εξαιρετικά δυσμενή θέση στην οποία βρισκόμαστε.
Η πραγματική πρόοδος φυσικά περιλαμβάνει και επένδυση στο αύριο, στην έρευνα και την καινοτομία. Παρόλο που εμφανιζόμαστε ως “Innovation Leader” στο Global Innovation Index, στο European Innovation Scoreboard παραμένουμε στην κατηγορία των “Moderate Innovators”, ενώ οι δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη περιορίζονται στο 0,7% του ΑΕΠ. Στην ουσία χτίζουμε μια οικονομία υπηρεσιών του σήμερα και δεν ετοιμάζουμε το ανθρώπινο κεφάλαιο του αύριο.
Η πρόοδος δεν είναι αφηρημένη έννοια. Βιώνεται καθημερινά. Στο σχολείο που δίνει ίσες ευκαιρίες. Στο νοσοκομείο που σέβεται την αξιοπρέπεια του ασθενούς. Στο διαμέρισμα που μια νέα οικογένεια μπορεί να νοικιάσει ή να αγοράσει χωρίς να θυσιάσει το μέλλον της. Στην αίσθηση ότι το κράτος είναι δίκαιο, διαφανές και αποτελεσματικό.
Η πρόοδος περιλαμβάνει ποιότητα παιδείας που διαμορφώνει ελεύθερους και κριτικούς πολίτες. Περιλαμβάνει αξιόπιστους θεσμούς, κοινωνική κινητικότητα και ένα παραγωγικό μοντέλο που στηρίζεται στη γνώση και την καινοτομία, όχι στην εκμετάλλευση φορολογικών αρμπιτράζ ή στρεβλωμένων κινήτρων.
Η διεθνής εμπειρία είναι ξεκάθαρη. Χώρες που πέτυχαν βιώσιμη πρόοδο δεν περιορίστηκαν στην αύξηση του ΑΕΠ. Επένδυσαν συστηματικά στη θεσμική ποιότητα, την εκπαιδευτική αποτελεσματικότητα, την τεχνολογική ικανότητα και την κοινωνική κινητικότητα. Η Εσθονία αξιοποίησε την ψηφιακή διακυβέρνηση για να περιορίσει τη διαφθορά και να αυξήσει την αποδοτικότητα. Η Φινλανδία επένδυσε στην παιδεία ως στρατηγικό κεφάλαιο. Η Ιρλανδία συνέδεσε την ανώτατη εκπαίδευση με την παραγωγική αναδιάρθρωση.
Η απάντηση, επομένως, δεν είναι να απορρίψουμε τους δείκτες. Είναι να τους βάλουμε στη σωστή τους θέση. Πρέπει να μετατρέψουμε την οικονομική ανάπτυξη σε κοινωνική πρόοδο. Η Κύπρος χρειάζεται μια εθνική στρατηγική προόδου. Όχι ένα ακόμη άθροισμα αποσπασματικών πολιτικών, αλλά μια συνεκτική επιλογή που θα συνδέει την παιδεία με τις δεξιότητες του 21ου αιώνα, την έρευνα με την παραγωγή, τη στέγαση με τη δημογραφική και κοινωνική ανθεκτικότητα, το ψηφιακό κράτος με τη διαφάνεια και τη λογοδοσία και το Γενικό Σύστημα Υγείας με υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι αν η Κύπρος αναπτύσσεται. Είναι αν μετασχηματίζεται και ταυτόχρονα προοδεύει. Διότι μια οικονομία μπορεί να αυξάνει το ΑΕΠ της χωρίς να ενισχύει την ανθεκτικότητά της. Μπορεί να προσελκύει κεφάλαια χωρίς να δημιουργεί κοινωνική συνοχή. Μπορεί να παράγει πλούτο χωρίς να καλλιεργεί εμπιστοσύνη.
Το πραγματικό στοίχημα της Κύπρου δεν είναι απλώς να διατηρεί θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Είναι να εξελιχθεί σε μια χώρα με βάθος, εμπιστοσύνη, ανθεκτικότητα και προοπτική. Διότι η πρόοδος δεν είναι αυτόματη συνέπεια της ανάπτυξης. Είναι πολιτική επιλογή και αυτή η επιλογή απαιτεί στρατηγική, θεσμούς, συνέπεια και αποτελεσματικότητα.
