H Έλενα Κούσιου είναι γνωστό στέλεχος του Δημοκρατικού Συναγερμού. Ήταν υποψήφια στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές. Σε δήλωσή της ανέφερε ότι προσεγγίστηκε για να συμμετάσχει στην κυβέρνηση Χριστοδουλίδη αλλά δεν αποδέχθηκε λόγω του ότι το κόμμα της βρίσκεται στην αντιπολίτευση. Προχθές ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ασχολήθηκε με το θέμα και δήλωσε ότι δεν έγινε πρόταση στην κ. Κούσιου για να γίνει υπουργός αλλά για να συμμετάσχει υπό άλλη ιδιότητα στο κυβερνητικό σχήμα. Η επιμονή του κ. Νίκου Χριστοδουλίδη να προσεγγίζει στελέχη του Δημοκρατικού Συναγερμού για να συμμετάσχουν στην κυβέρνησή του είτε ως υπουργοί είτε υπό άλλη ιδιότητα φέρνει στην επιφάνεια το θέμα της αποστασίας που προηγήθηκε των τελευταίων προεδρικών εκλογών και συνεχίζει να ταλανίζει σαν μια ανοιχτή πληγή τον ΔΗΣΥ.
Η αποστασία
Το θέμα της αποστασίας δεν αφορά μόνο το κόμμα από το οποίο προέρχονται αποστάτες. Αφορά και ολόκληρο το πολιτικό σύστημα και την κοινωνία. Γιατί έχει να κάνει με το μέγα θέμα της διαφθοράς η οποία μπορεί να προσλάβει άπειρες μορφές. «Αποστασία» σύμφωνα με το λεξικό του Γ. Μπαμπινιώτη, είναι «η εκούσια αποχώρηση μελών ενός κόμματος/πολιτικού σχηματισμού από αυτό (συχνά με προσχώρησή τους σε αντίπαλη παράταξη), με σκοπό την αποδυνάμωσή του και την πολιτική φθορά του». Και «αποστάτης», σύμφωνα με το ίδιο λεξικό, «είναι πρόσωπο που εγκαταλείπει την πολιτική παράταξη στην οποία ανήκει, με σκοπό να πλήξει το κύρος και την ισχύ της». Η προσφορά του Προέδρου Χριστοδουλίδη σ’ ένα γνωστό στέλεχος του Δη.Συ. -του οποίου τα συλλογικά όργανα αποφάσισαν με συντριπτική πλειοψηφία ότι το κόμμα τους τοποθετείται στην αντιπολίτευση- να συμμετάσχει ως ανώτερο στέλεχος στην κυβέρνησή του δεν είναι ολοφάνερη προτροπή στο εν λόγω στέλεχος να αποχωρήσει από την παράταξή του, γεγονός που θα πλήξει το κύρος και την ισχύ της εν λόγω παράταξης; Δεν είναι ολοφάνερη παρακίνηση του εν λόγω στελέχους να «πουλήσει» το κόμμα του και να συμπορευθεί με έναν πολιτικό αντίπαλό του;
Ξανά τα ίδια
Η προσέγγιση της Έλενας Κούσιου να συμμετάσχει στο κυβερνητικό σχήμα Χριστοδουλίδη επιβεβαιώνει ότι θα γίνουμε μάρτυρες στις προσεχείς προεδρικές εκλογές των ιδίων μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν στις προηγούμενες. Τότε πολλοί συναγερμικοί ακολούθησαν τον Χριστοδουλίδη και καταψήφισαν τον ικανότατο υποψήφιο του κόμματός τους για μια σειρά από λόγους που δεν είναι του παρόντος. Πολλοί από αυτούς πίστεψαν στην εικόνα που καλλιέργησε ο Χριστοδουλίδης, του νέου ανθρώπου με ηγετικές ικανότητες. Θεμελιώδες συστατικό στοιχείο του ηγέτη (και της ηγεσίας) είναι ότι οι επιλογές, οι αποφάσεις, οι πράξεις και οι συμπεριφορές του στηρίζονται σε γενικά αποδεκτές ηθικές αξίες και αρχές, όπως η ακεραιότητα, η εντιμότητα, η φρόνηση, η υπευθυνότητα, ο σεβασμός των άλλων, η ευγνωμοσύνη και η ειλικρίνεια.
Ηγεμόνας αντί ηγέτης
Αντί ηγέτης όμως μας βγήκε ηγεμόνας. «Ηγεμόνας» είναι αυτός που κατέχει την εξουσία ή τη δύναμη και την ασκεί εντέχνως πρωτίστως για το δικό του καλό. Η ικανοποίηση των αναγκών των άλλων και η οποιαδήποτε συμπεριφορά του προς το κοινό καλό και την πρόοδο δεν αποτελούν αυτοσκοπό αλλά μέσο ή προορισμό για να επιτύχει τον δικό του σκοπό που είναι η διατήρηση της εξουσίας και της δύναμής του. Ο ηγεμόνας αντιλαμβάνεται το «κοινό καλό» μέσα από τα δικά του «γυαλιά», δηλαδή τις δικές του ανάγκες, τα δικά του συμφέροντα και τις δικές του προσωπικές αξίες. Φαίνεται ότι σε περίοπτο θέση στη βιβλιοθήκη του είναι «Ο ηγεμόνας» του Μακιαβέλι. Ο ηγεμόνας, κατ’ αρχήν, επιλέγει τους συνεργάτες του με πρωταρχικό κριτήριο το πόσο πιστοί και χρήσιμοι θα είναι σ’ αυτόν. Σε ό,τι αφορά την ηθική και τις αξίες, ο ηγεμόνας υιοθετεί το «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα», δικαιολογώντας την επιλογή του με τον ισχυρισμό ότι ο σκοπός εξυπηρετεί το κοινωνικό συμφέρον –όπως βέβαια ο ίδιος ο ηγεμόνας το ορίζει βάσει των δικών του συμφερόντων.
Η προσπάθεια μείωσής της
Προσέγγισε την κ. Κούσιου προφανώς με τη σιγουριά ότι θα αποδεχόταν να τον υπηρετήσει. Όταν αυτή αρνήθηκε, για να τη μειώσει έδωσε οδηγίες στον κυβερνητικό εκπρόσωπο να πληροφορήσει τον κυπριακό λαό ότι δεν της «προτάθηκε υπουργείο» αλλά άλλο πόστο, «κατώτερο του υπουργού». Και βγήκαν κάποιοι υποστηρικτές του και κόρδωναν στα ΜΚΔ ότι ο Πρόεδρος έβαλε στη θέση της την κ. Κούσιου. Αυτή η συμπεριφορά είναι τρισχειρότερη από την απόπειρα «εξαγοράς» της με σκοπό να πληγεί ο Συναγερμός. Δείχνουν ξεκάθαρα οι άνθρωποι ότι δεν διστάζουν να ποδοπατήσουν όποιον αρνηθεί να παίξει το παιγνίδι τους. Αν διέθεταν τις αξίες που πιο πάνω αναφέρω ότι αποτελούν τα κύρια χαρακτηριστικά του ηγέτη, άλλη θα ήταν η συμπεριφορά τους. Αξία είναι ένα «πιστεύω» για το τι είναι σωστό ή λάθος, τι είναι κατάλληλο και τι ακατάλληλο, τι είναι σημαντικό και τι ασήμαντο. Οι αξίες δεν είναι απλώς ουσιαστικές αλλά αποτελούν το πιο καθοριστικό στοιχείο της κουλτούρας ή της παιδείας ενός ατόμου, ενός οργανισμού ή μιας κοινωνίας. Αυτό, λοιπόν, που αποκαλούμε πολιτικό πολιτισμό ή κουλτούρα ουσιαστικά συνίσταται σε ένα σύστημα κοινών αξιών –που είναι δηλαδή κοινώς κατανοητές, παραδεκτές και ενστερνισμένες– και που ακολουθούνται από τους πολιτικούς και τους πολίτες. Μεγάλη αξία είναι να σέβεσαι τους άλλους.
Σύστημα αξιών
Χρησιμοποιώ τον όρο «σύστημα αξιών» διότι πράγματι οι αξίες που συνιστούν την κουλτούρα, τη νοοτροπία ή τον πολιτισμό συνήθως έχουν επικαλύψεις μεταξύ τους, όπως για παράδειγμα η ελευθερία με τη δικαιοσύνη και, βεβαίως, μεταξύ τους υπάρχει αλληλεπίδραση, με την έννοια ότι ο ενστερνισμός και η τήρηση της μίας επηρεάζει και επηρεάζεται από τον ενστερνισμό και την εφαρμογή της άλλης, όπως, για παράδειγμα, οι σχέσεις μεταξύ ακεραιότητας και δικαιοσύνης. Επίσης, είναι χρήσιμο να επισημάνω ότι οι αξίες ενός ατόμου ή της κοινωνίας είναι συνήθως ιεραρχημένες. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι κάποιες αξίες είναι περισσότερο σημαντικές και κάποιες λιγότερο. Έτσι, σε περιπτώσεις σύγκρουσης αξιών, που είναι φυσικό να συμβαίνει, όπως για παράδειγμα μεταξύ ακεραιότητας και φιλίας, πιο σημαντική είναι αυτή που προσδιορίζει τις επιλογές και τις συμπεριφορές των ατόμων, των ομάδων, των οργανισμών και των κοινωνιών.
Οι αξίες θυσιάζονται
Όταν όμως το δόγμα σου είναι «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» δεν μπορεί να γίνεται λόγος για ιεράρχηση αξιών. Αφού οι αξίες θυσιάζονται, ακόμα και οι πιο ιερές, στον βωμό του σκοπού. Αν η κ. Κούσιου δεν είχε την ευτυχία να ζει στον 21ο αιώνα και ζούσε σε άλλες εποχές, αλλά με ηγέτες που διαθέτουν νοοτροπίες παρόμοιες με αυτών που της πρότειναν να ενταχθεί στο κυβερνητικό τους σχήμα, θα είχε σίγουρα την τύχη της Αντιγόνης... Τώρα τη γλύτωσε με μια κουβέντα, ότι δεν κάνει για υπουργός τους....
