Του Χριστόφορου Τριανταφύλλου*
Κάθε φορά που καθόμαστε γύρω από το ίδιο τραπέζι στο Λήδρα Πάλας, αισθάνομαι ότι συμβαίνει κάτι που για δεκαετίες παρουσιαζόταν ως εξαιρετικά δύσκολο. Νέοι Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι συναντιόμαστε, ακούμε ο ένας τον άλλο, διαφωνούμε χωρίς να απομακρυνόμαστε και αναζητούμε μαζί λύσεις σε προβλήματα που δεν γνωρίζουν διαχωριστικές γραμμές. Εκεί, μέσα από τις μικρές και μεγάλες στιγμές της συνεργασίας μας, η επανένωση παύει να είναι μια αφηρημένη πολιτική έννοια. Αποκτά πρόσωπα, φωνές, αγωνίες και όνειρα. Αποκτά τη μορφή της Κύπρου που θέλουμε να ζήσουμε.
Από μια πολιτική απόφαση σε μια ζωντανή δικοινοτική κοινότητα
Η σύσταση της Τεχνικής Επιτροπής Νεολαίας συμφωνήθηκε στην άτυπη συνάντηση της Γενεύης τον Μάρτιο του 2025. Τον Απρίλιο ανακοινώθηκαν τα 32 μέλη της, 16 από κάθε κοινότητα, και στις 5 Μαΐου πραγματοποιήθηκε η εναρκτήρια συνεδρία μας. Η Επιτροπή έγινε η δέκατη τρίτη Τεχνική Επιτροπή στο πλαίσιο της ειρηνευτικής διαδικασίας και η πρώτη νέα Επιτροπή που δημιουργήθηκε έπειτα από μία δεκαετία.
Για εμένα, όμως, η πραγματική της σημασία δεν βρίσκεται μόνο στον θεσμικό της χαρακτήρα. Βρίσκεται στο γεγονός ότι δημιουργήθηκε ένας σταθερός χώρος στον οποίο η νέα γενιά των δύο κοινοτήτων μπορεί να συναντάται όχι περιστασιακά, αλλά συστηματικά. Συνεδριάζουμε ανά δεκαπενθήμερο στο Λήδρα Πάλας. Προσπαθούμε να μετατρέπουμε τις διαφορετικές μας εμπειρίες σε κοινές ιδέες και τις ιδέες σε δράσεις. Και, ίσως ακόμη σημαντικότερο, χτίζουμε μεταξύ μας ειλικρινείς ανθρώπινες σχέσεις. Δεν εξαφανίστηκαν οι διαφορετικές απόψεις μας. Μάθαμε, όμως, ότι η διαφωνία δεν χρειάζεται να οδηγεί στη ρήξη και ότι η ταυτότητα του ενός δεν απειλεί την ταυτότητα του άλλου.
Η δουλειά που έχουμε ήδη παράξει
Στις 11 Ιουλίου 2025 διοργανώσαμε την πρώτη δημόσια εκδήλωσή μας, με τον συμβολικό τίτλο «Nice to Meet You(th)». Περίπου 120 νέοι και εκπρόσωποι οργανώσεων από ολόκληρη την Κύπρο βρέθηκαν στον ίδιο χώρο για να γνωριστούν, να δικτυωθούν και να μοιραστούν ιδέες. Ιδιαίτερη αξία είχε το γεγονός ότι προσεγγίστηκαν και νέοι που συνήθως δεν συμμετέχουν σε δράσεις σχετικές με την ειρηνευτική διαδικασία. Για εμένα, εκείνη η βραδιά ήταν μια πρώτη απόδειξη ότι, όταν δημιουργούμε έναν ασφαλή και ανοιχτό χώρο, οι νέοι ανταποκρίνονται. Συνειδητοποίησα ότι δεν τους λείπει το ενδιαφέρον και ότι συχνά τους λείπει η πρόσκληση και η βεβαιότητα ότι η φωνή τους θα ακουστεί πραγματικά.
Τον Δεκέμβριο ακολούθησε η δεύτερη δημόσια δράση μας, «Mental Health Matters – Let’s Talk About It». Καλέσαμε νέους ηλικίας 16 έως 35 ετών και επαγγελματίες ψυχικής υγείας σε μια ανοιχτή συζήτηση για τις πιέσεις και τις δυσκολίες που βιώνει η νεολαία σε ολόκληρο το νησί. Επιλέξαμε συνειδητά ένα ζήτημα βαθιά ανθρώπινο και κοινό. Το άγχος, η μοναξιά, η αβεβαιότητα και η ανάγκη πρόσβασης σε στήριξη δεν είναι ελληνοκυπριακά ή τουρκοκυπριακά προβλήματα. Είναι προβλήματα των νέων της Κύπρου. Με αυτή τη δράση δείξαμε και κάτι ακόμη. Ότι η ειρήνη δεν αφορά μόνο τα μεγάλα κεφάλαια μιας συμφωνίας. Αφορά και το αν οι άνθρωποι μπορούν να ζουν με αξιοπρέπεια, ασφάλεια και ελπίδα.
Στα τέλη Οκτωβρίου και τις αρχές Νοεμβρίου 2025 συμμετείχαμε σε διήμερη συνάντηση εργασίας στο Αμμάν, με την Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για την Κύπρο, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, και με τη στήριξη της σουηδικής Folke Bernadotte Academy. Εκεί δουλέψαμε πάνω στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης, εξετάσαμε κοινές προκλήσεις και αναπτύξαμε πρακτικές ιδέες για επόμενες δράσεις. Η αξία του Αμμάν δεν ήταν απλώς ότι μεταφερθήκαμε εκτός Κύπρου. Ήταν ότι μας δόθηκε ο χρόνος και ο χώρος να κοιτάξουμε βαθύτερα όσα μας ενώνουν, αλλά και να μιλήσουμε με ειλικρίνεια για όσα εξακολουθούν να μας δυσκολεύουν.
Η συνεργασία μας επεκτάθηκε και πέρα από τα όρια της δικής μας Επιτροπής. Τον Μάρτιο του 2026 στηρίξαμε την πρωτοβουλία της Τεχνικής Επιτροπής Ανθρωπιστικών Θεμάτων «Connecting Generations Across the Island Through Technology», η οποία έφερε κοντά νέους και μεγαλύτερους ανθρώπους από τις δύο κοινότητες μέσα από την τεχνολογία και την ανταλλαγή γνώσεων. Τον Ιούνιο συμμετείχαμε στην πρώτη ανοικτή ημέρα των δεκατριών Τεχνικών Επιτροπών, όπου πολίτες από ολόκληρο το νησί μπόρεσαν να γνωρίσουν από κοντά τη δουλειά που γίνεται, συχνά αθόρυβα, πίσω από τις γραμμές της πολιτικής επικαιρότητας.
Στις 10 και 11 Ιουνίου 2026 πραγματοποιήσαμε επίσκεψη εργασίας στις Βρυξέλλες, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών και με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συναντηθήκαμε με την Ύπατη Εκπρόσωπο και Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κάγια Κάλας, με τη Μαρία Άνχελα Ολγκίν, με στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και με ειδικούς σε ζητήματα διαμεσολάβησης, ομοσπονδιακής διακυβέρνησης και οικονομικών πτυχών ειρηνευτικών διαδικασιών. Μεταφέραμε στο κέντρο της Ευρώπης τις εμπειρίες, τις ανησυχίες και τις προσδοκίες των νέων της Κύπρου. Παράλληλα, αντλήσαμε γνώση από άλλες σύνθετες ειρηνευτικές και θεσμικές διαδικασίες. Το σημαντικότερο μήνυμα που αναδείχθηκε ήταν σαφές. Η ουσιαστική συμμετοχή των νέων δεν αποτελεί συμπληρωματική δράση δημοσίων σχέσεων, αλλά συστατικό στοιχείο της εμπιστοσύνης, του διαλόγου και της συνεργασίας.
Η προσπάθεια συνεχίζεται. Στις 16 Ιουλίου εγκαινιάσαμε, μαζί με την Τεχνική Επιτροπή Πολιτιστικής Κληρονομιάς, διαγωνισμό φωτογραφίας που καλεί τους νέους να αποτυπώσουν μνημεία της κοινής πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Οι φωτογραφίες που θα διακριθούν θα παρουσιαστούν στο Λήδρα Πάλας και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Παράλληλα, προγραμματίζουμε νέες δημόσιες συζητήσεις πάνω σε σύγχρονα ζητήματα, όπως η τεχνητή νοημοσύνη στην υγεία. Με κάθε τέτοια πρωτοβουλία επιχειρούμε να κάνουμε πράξη μια απλή αλήθεια: όσα μας ενώνουν είναι περισσότερα από όσα αφήσαμε να μας χωρίζουν.
Το σημαντικότερο επίτευγμα δεν μετριέται μόνο με αριθμούς
Δεν θέλω να εξωραΐσω την πραγματικότητα. Μέσα σε λίγο περισσότερο από έναν χρόνο δεν λύσαμε το Κυπριακό ούτε ανατρέψαμε όλες τις δυσκολίες που έχουν παγιωθεί εδώ και δεκαετίες. Πετύχαμε, όμως, κάτι που δεν είναι καθόλου αυτονόητο. Δημιουργήσαμε ένα λειτουργικό δικοινοτικό σώμα νέων ανθρώπων, με τακτική παρουσία, συνέχεια και κοινό προσανατολισμό. Κρατήσαμε τον διάλογο ζωντανό ακόμη και όταν η επίσημη πολιτική διαδικασία παρέμενε εύθραυστη. Ανοίξαμε χώρους συμμετοχής για άλλους νέους. Αναδείξαμε κοινά κοινωνικά προβλήματα. Συνεργαστήκαμε με άλλες Τεχνικές Επιτροπές. Μεταφέραμε τη φωνή της νεολαίας στα Ηνωμένα Έθνη και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πάνω απ’ όλα, αποδείξαμε πρώτα στους ίδιους μας τους εαυτούς ότι η συνεργασία είναι εφικτή. Ότι μπορούμε να μιλάμε ανοιχτά, να μην κρύβουμε τις διαφορές μας και, παρ’ όλα αυτά, να εργαζόμαστε μαζί. Η εμπιστοσύνη δεν γεννιέται με μια υπογραφή και δεν επιβάλλεται με ένα ανακοινωθέν. Χτίζεται αργά σε κάθε συνάντηση, σε κάθε κοινή απόφαση, σε κάθε στιγμή που επιλέγουμε να ακούσουμε πριν απαντήσουμε. Αυτή η εμπιστοσύνη είναι ένα απτό πολιτικό κεκτημένο. Είναι η πρώτη ύλη χωρίς την οποία καμία συμφωνία δεν μπορεί να αντέξει στον χρόνο.
Οι νέοι στο τραπέζι, όχι στο περιθώριο
Ακριβώς γι’ αυτό πιστεύω ότι η συμμετοχή των νέων στις επικείμενες διαπραγματεύσεις είναι επιτακτική ανάγκη. Δεν ζητώ να αντικαταστήσουμε τους διαπραγματευτές ούτε να παρακάμψουμε τις θεσμικές διαδικασίες. Ζητώ να σταματήσει η νέα γενιά να αντιμετωπίζεται ως ακροατήριο που θα ενημερωθεί στο τέλος για μια συμφωνία την οποία θα κληθεί να εφαρμόσει για ολόκληρη τη ζωή της.
Η διεθνής ατζέντα «Νεολαία, Ειρήνη και Ασφάλεια», αρχίζοντας από το ψήφισμα 2250 του Συμβουλίου Ασφαλείας, αναγνωρίζει ότι οι νέοι έχουν θετικό ρόλο στην πρόληψη και επίλυση συγκρούσεων και καλεί τα κράτη να τους συμπεριλαμβάνουν σε όλα τα επίπεδα των ειρηνευτικών διαδικασιών και της λήψης αποφάσεων. Για την Κύπρο, αυτή η αρχή δεν πρέπει να μείνει μια όμορφη διεθνής αναφορά. Πρέπει να μετατραπεί σε θεσμική πράξη.
Στην πρόσφατη συνάντηση της ελληνοκυπριακής ομάδας της Επιτροπής με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ακούσαμε την πρόθεσή του να προωθήσει συγκεκριμένες εισηγήσεις για περαιτέρω ενίσχυση του έργου μας στο τραπέζι των συνομιλιών. Χαιρετίζω αυτή την πρόθεση και τη θεωρώ σημαντική αφετηρία. Για να αποκτήσει, όμως, πλήρες νόημα και διάρκεια, χρειάζεται να εξελιχθεί σε κοινά συμφωνημένη θεσμική δέσμευση των δύο ηγετών, με τη στήριξη των Ηνωμένων Εθνών. Οι νέοι να μη βρίσκονται απλώς κοντά στη διαδικασία, αλλά μέσα σε αυτήν.
Θέλω, λοιπόν, η Τεχνική Επιτροπή Νεολαίας να αποκτήσει μόνιμο και καθορισμένο δίαυλο επικοινωνίας με τις διαπραγματευτικές ομάδες. Θέλω να ενημερωνόμαστε πριν και μετά από κάθε ουσιαστικό γύρο συνομιλιών, να καταθέτουμε κοινές προτάσεις και να λαμβάνουμε τεκμηριωμένη απάντηση σε αυτές. Θέλω ισόρροπη δικοινοτική εκπροσώπηση νέων στις θεματικές ομάδες που θα συζητήσουν ζητήματα τα οποία καθορίζουν άμεσα τη ζωή μας. Την παιδεία, την οικονομία, την απασχόληση, το περιβάλλον, την ψηφιακή μετάβαση, την κινητικότητα, την κοινωνική πολιτική και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης. Και θέλω η διαδικασία να ανοίξει πέρα από τα 32 μέλη μας, με διαφανείς διαβουλεύσεις σε ολόκληρο το νησί, ώστε να ακουστούν νέοι από διαφορετικές περιοχές, κοινωνικές ομάδες και εμπειρίες.
Η παρουσία μας δεν μπορεί να είναι διακοσμητική. Ουσιαστική συμμετοχή σημαίνει πρόσβαση στην πληροφόρηση, δυνατότητα διατύπωσης προτάσεων, παρουσία εκεί όπου διαμορφώνονται επιλογές και πραγματική επιρροή πριν ληφθούν οι αποφάσεις.
Υπάρχει και ένας ακόμη λόγος. Μια λύση, όσο άρτια και αν είναι στο χαρτί, δεν θα μπορέσει να επιβιώσει αν δεν την κατανοήσει, δεν την εμπιστευθεί και δεν την κάνει δική της η κοινωνία. Εμείς, οι νέοι των δύο κοινοτήτων, μπορούμε να λειτουργήσουμε ως γέφυρα ανάμεσα στο τραπέζι των συνομιλιών και στην κοινωνία. Μπορούμε να εξηγήσουμε, να ακούσουμε φόβους, να μεταφέρουμε ανάγκες, να αντιμετωπίσουμε την παραπληροφόρηση και να βοηθήσουμε να δημιουργηθεί μια κοινή αίσθηση ιδιοκτησίας της ειρήνης. Δεν είμαστε μόνο οι άνθρωποι που θα ζήσουν περισσότερο με το αποτέλεσμα. Μπορούμε να είμαστε οι άνθρωποι που θα το καταστήσουν βιώσιμο.
Δεν αποδέχομαι τη διαίρεση ως φυσική κατάσταση
Ανήκω σε μια γενιά που γεννήθηκε και μεγάλωσε με τη διαίρεση να παρουσιάζεται ως κανονικότητα. Με οδοφράγματα, χωριστές αφηγήσεις, περιορισμένες ευκαιρίες να γνωρίσουμε ο ένας τον άλλο και ένα Κυπριακό που συχνά μοιάζει να περνά από γενιά σε γενιά σαν άλυτη κληρονομιά. Αρνούμαι, όμως, να δεχθώ ότι αυτή είναι η μόνη δυνατή μοίρα του τόπου μας.
Από τη συμμετοχή μου στην Τεχνική Επιτροπή Νεολαίας έχω επιβεβαιώσει ότι η ελπίδα δεν είναι αφέλεια. Είναι επιλογή που απαιτεί καθημερινή δουλειά, υπομονή και θάρρος. Έχω δει ότι πίσω από τις ετικέτες υπάρχουν νέοι άνθρωποι που θέλουν να μορφωθούν, να εργαστούν, να δημιουργήσουν οικογένεια, να αισθάνονται ασφαλείς και να μπορούν να ονειρεύονται στον τόπο τους. Έχω νιώσει ότι, όταν συναντιόμαστε ως άνθρωποι και όχι ως στερεότυπα, η απόσταση μικραίνει.
Δεν ζητώ από κανέναν να ξεχάσει την ιστορία, τον πόνο ή την ταυτότητά του. Ζητώ να μη χρησιμοποιούμε την ιστορία ως φυλακή για το μέλλον. Ζητώ να δώσουμε στη νέα γενιά το δικαίωμα και την ευθύνη να συνδιαμορφώσει την επόμενη ημέρα. Γιατί οι αποφάσεις που θα ληφθούν στις επικείμενες διαπραγματεύσεις θα καθορίσουν τις δικές μας ζωές, τις ζωές των παιδιών μας και το είδος της πατρίδας που θα τους παραδώσουμε.
Η Τεχνική Επιτροπή Νεολαίας έχει ήδη δείξει, σε μικρή αλλά πραγματική κλίμακα, τι μπορεί να συμβεί όταν Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι νέοι αποκτούν χώρο, εμπιστοσύνη και ευθύνη. Τώρα είναι η στιγμή να γίνει το επόμενο βήμα. Να περάσουμε από τη συμμετοχή σε εκδηλώσεις στη συμμετοχή στις αποφάσεις. Από το να μιλούν για εμάς στο να συνομιλούν μαζί μας. Από το να μας αποκαλούν «το μέλλον» στο να μας αναγνωρίσουν ως ενεργό μέρος του παρόντος.
Το μέλλον της Κύπρου δεν μπορεί να οικοδομηθεί χωρίς τους νέους της. Και, πολύ περισσότερο, δεν μπορεί να διαπραγματευθεί ερήμην μας.
*Μέλος της Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής Νεολαίας, Γραμματέας Κυπριακού και Δικοινοτικών Σχέσεων ΝΕΔΗΣΥ
