Γράφει ο Χαράλαμπος Θεοπέμπτου
Με την ψήφιση του νόμου για την Ενεργειακή απόδοση είναι απαραίτητο από κυβερνητική πλευρά και ιδιαίτερα το Υπουργείο Ενέργειας, να διαμορφώσει ένα ολοκληρωμένο λειτουργικό πλαίσιο για την ουσιαστική εφαρμογή των «Ενεργειακών Υπηρεσιών» όπως αναφέρονται στο νόμο για να μπορούν να λειτουργούν με επιτυχία οι Συμβάσεις Ενεργειακής Απόδοσης (Energy Performance Contracting – EPC) στην Κύπρο, ιδιαίτερα στον δημόσιο τομέα.
Η επιτυχία αυτών των συμβάσεων στην ΕΕ βασίζεται στο ότι ο ιδιοκτήτης του κτηρίου πετυχαίνει την ενεργειακή αναβάθμιση του κτηρίου του χωρίς καμιά ουσιαστική επένδυση.
Με αυτές τις συμβάσεις ο ιδιοκτήτης του κτηρίου δίνει όλα τα στοιχεία κατανάλωσης του κτηρίου πχ κατανάλωση ηλεκτρισμού και πετρελαίου για τα τελευταία 3 ή 4 χρόνια.
Γίνεται η ενεργειακή μελέτη και ο εργολάβος αναλαμβάνει όλα τα έξοδα ενεργειακή αναβάθμισης του κτηρίου με την αποπληρωμή των εξόδων να γίνεται με βάση την εξοικονόμηση ενέργειας του κτηρίου.
Έτσι ο ιδιοκτήτης δεν πληρώνει τίποτα επιπλέον και μετά από λίγα χρόνια απολαμβάνει τα μειωμένα έξοδα ενέργειας. Και αυτή η σύνδεση της αμοιβής του παρόχου με το πραγματικό ενεργειακό αποτέλεσμα είναι από τους κύριους λόγους της επιτυχίας της μεθόδου αυτής.
Ωστόσο, για να μπορέσει το εργαλείο αυτό να λειτουργήσει αποτελεσματικά, το υπουργείο ενέργειας χρειάζεται να δημιουργήσει τις αναγκαίες θεσμικές, διοικητικές, τεχνικές και χρηματοδοτικές προϋποθέσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, θεωρώ ότι η κυβέρνηση οφείλει να προχωρήσει άμεσα στα ακόλουθα:
1. Πλήρη θεσμοθέτηση και ενεργοποίηση του εθνικού πλαισίου για το EPC.
Απαιτείται η δημιουργία σαφούς νομικού, κανονιστικού, διοικητικού και τεχνικού πλαισίου, μαζί με τα αναγκαία πρότυπα έγγραφα, τις μεθοδολογίες, τις αρμόδιες δομές και τους μηχανισμούς υποστήριξης, ώστε οι Συμβάσεις Ενεργειακής Απόδοσης να μπορούν να εφαρμόζονται νόμιμα, ομοιόμορφα και αποτελεσματικά, ιδίως στον δημόσιο τομέα.
2. Έκδοση επικαιροποιημένων πρότυπων συμβολαίων και εγγράφων διαγωνισμού.
Τα διάφορα κυβερνητικά τμήματα χρειάζονται τυποποιημένα έγγραφα, ώστε να μπορούν να προκηρύσσουν έργα EPC με ασφάλεια δικαίου, ομοιομορφία και χαμηλότερο διοικητικό κόστος και κυρίως χωρίς προβλήματα στην υλοποίηση.
Γι αυτό είναι σημαντικό να ξεκινήσει πρώτα η κυβέρνηση με μικρά έργα μέχρι να τελειοποιήσει τους όρους των συμβολαίων και να καταλήξουμε με πρότυπα κείμενα που μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς προβλήματα.
3. Καθιέρωση εθνικής μεθοδολογίας μέτρησης και επαλήθευσης των εξοικονομήσεων.
Η επιτυχία του EPC εξαρτάται από την ύπαρξη σαφούς πλαισίου για το baseline, τις προσαρμογές λόγω αλλαγών στη χρήση ή στις συνθήκες λειτουργίας, καθώς και τη μέτρηση και επαλήθευση των πραγματικών εξοικονομήσεων.
4. Υποχρεωτική εξέταση της σκοπιμότητας χρήσης EPC σε δημόσια έργα ενεργειακής αναβάθμισης.
Κάθε σημαντικό έργο ανακαίνισης ή ενεργειακής βελτίωσης σε δημόσια κτήρια θα πρέπει να αξιολογείται συστηματικά ως προς το κατά πόσο μπορεί να υλοποιηθεί μέσω EPC.
5. Δημιουργία κεντρικής μονάδας ή σημείου επαφής για το EPC.
Χρειάζεται ένας αρμόδιος κεντρικός φορέας που να παρέχει τεχνική, νομική, χρηματοδοτική και διοικητική καθοδήγηση σε υπουργεία, δήμους, ημικρατικούς οργανισμούς και άλλες αναθέτουσες αρχές.
6. Δημιουργία δημόσιας βάσης δεδομένων για έργα EPC.
Η ύπαρξη διαφανούς μηχανισμού καταγραφής των υλοποιημένων και εν εξελίξει έργων, μαζί με τα προβλεπόμενα και τα τελικά αποτελέσματά τους θα προσφέρει πληροφόρηση αλλά και κίνητρο για άλλους να το εφαρμόσουν.
7. Ενίσχυση και διαρκής επικαιροποίηση του μητρώου παρόχων ενεργειακών υπηρεσιών.
Η αγορά πρέπει να στηρίζεται σε σαφές και αξιόπιστο σύστημα αναγνώρισης, καταγραφής και αξιολόγησης παρόχων με κατάλληλα προσόντα και εμπειρία.
8. Ανάπτυξη δεξιοτήτων και προγραμμάτων κατάρτισης.
Η επιτυχής εφαρμογή του EPC απαιτεί εκπαιδευμένα στελέχη τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, περιλαμβανομένων τεχνικών όλων των ειδικοτήτων, νομικών, οικονομικών και διοικητικών λειτουργών.
9. Δημιουργία κατάλληλων χρηματοδοτικών μηχανισμών.
Η κυβέρνηση οφείλει να διευκολύνει την πρόσβαση των εργολάβων ενεργειακών υπηρεσιών σε χρηματοδοτικά εργαλεία, εγγυήσεις, τεχνική βοήθεια και μηχανισμούς στήριξης που θα επιτρέψουν την ωρίμανση και υλοποίηση έργων EPC και στον ιδιωτικό τομέα.
10. Αποσαφήνιση της δημοσιονομικής και λογιστικής μεταχείρισης των EPC.
Πρέπει να δοθούν σαφείς οδηγίες στους δημόσιους φορείς για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται λογιστικά και δημοσιονομικά οι συμβάσεις EPC, ώστε να αποφεύγονται καθυστερήσεις και αβεβαιότητες.
11. Απλοποίηση διοικητικών και διαδικαστικών εμποδίων.
Η κυβέρνηση πρέπει να εντοπίσει και να άρει τα ρυθμιστικά, διοικητικά και πρακτικά εμπόδια που αποθαρρύνουν τις δημόσιες αρχές από την αξιοποίηση του EPC.
12. Ανάπτυξη εθνικού χαρτοφυλακίου ώριμων έργων.
Είναι αναγκαία η προετοιμασία και ιεράρχηση ώριμων έργων σε σχολεία, νοσοκομεία, διοικητικά κτήρια, δημοτικά κτήρια, οδικό φωτισμό και άλλες δημόσιες υποδομές, ώστε να δημιουργηθεί πραγματική αγορά EPC.
13. Εφαρμογή πιλοτικών έργων και προβολή καλών πρακτικών.
Η έναρξη με καλά σχεδιασμένα (στην αρχή μικρά) πιλοτικά έργα θα βοηθήσει στην απόκτηση εμπειρίας, στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης και στη δημιουργία παραδειγμάτων επιτυχημένης εφαρμογής.
14. Πρόβλεψη μηχανισμού επίλυσης διαφορών και διαχείρισης παραπόνων.
Για την ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου και της εμπιστοσύνης στην αγορά, είναι σημαντικό να υπάρχει σαφής μηχανισμός διαχείρισης διαφορών που ενδέχεται να προκύπτουν από συμβάσεις EPC.
Η ορθή εφαρμογή των Συμβάσεων Ενεργειακής Απόδοσης δεν εξαρτάται μόνο από την ύπαρξη νομοθεσίας και καλών όρων συμβολαίων αλλά και από τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος εφαρμογής.
Χωρίς πρότυπα εργαλεία, σαφείς διαδικασίες, τεχνική υποστήριξη, σωστή πληροφόρηση, εκπαιδευτικά προγράμματα, κατάλληλη χρηματοδότηση και διοικητική ικανότητα, ένα τόσο δυνατό εργαλείο όπως το EPC θα παραμείνει θεωρητικό εργαλείο και δεν θα μπορέσει να συμβάλει ουσιαστικά στους εθνικούς στόχους για την ενεργειακή απόδοση.
Παράλληλα πρέπει να τονίσω ότι η εφαρμογή των EPCs προωθείται εδώ και πολλά χρόνια γιατί ανοίγουν σε όλη την χώρα πολλές θέσεις εργασίας και μάλιστα ανάμεσα σε ομάδες πληθυσμού που είναι παραδοσιακά χαμηλών εισοδημάτων όπως τεχνικούς, υδραυλικούς, χτίστες, μικρές επιχειρήσεις και νέους μηχανικούς.
Όταν για παράδειγμα πριν χρόνια η Γερμανία αντιμετώπιζε οικονομική κρίση αυτό ήταν από τα πρώτα πράγματα που έκαναν.
Για τους πιο πάνω λόγους, είναι απαραίτητο όπως το Υπουργείο Ενέργειας και τα Δημόσια Έργα προχωρήσουν άμεσα στον σχεδιασμό και την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου εθνικού πλαισίου για τις Συμβάσεις Ενεργειακής Απόδοσης, με πρώτη εφαρμογή και ιδιαίτερη έμφαση στον δημόσιο τομέα
Αυτό θα δώσει πολύτιμες εμπειρίες και στον ιδιωτικό τομέα ούτως ώστε οποιοσδήποτε δοκιμάσει να εφαρμόσει αυτή τη μέθοδο να έχει δοκιμασμένα συμβόλαια και άλλα κείμενα και διαδικασίες που θα βοηθήσουν στην εφαρμογή του συστήματος.
