Το κράτος είναι η βάση κάθε κοινωνίας. Το δικό μας κράτος είναι νεοσύστατο. Είχε τη δυνατότητα κατά την ίδρυση του να αντλήσει από την εμπειρία άλλων κρατών που είχαν ιστορία αιώνων. Και να αντιγράψει τα καλά τους. Δεν το έπραξε. Και έτσι σταδιακά το κράτος προσβλήθηκε από παθογένειες που το κατατάσσουν στην κατηγορία των «αποτυχημένων κρατών».
Οι παθογένειες του κράτους
Για τις παθογένειες του μπορεί να γραφτεί ολόκληρο βιβλίο. Θα αναφερθώ ενδεικτικά σε μερικές που τις θεωρώ από τις πιο σημαντικές: Ευνοεί ειδικά συμφέροντα για κομματικούς και άλλους λόγους, δεν ενθαρρύνει στους κόλπους του την άμιλλα και τη λογοδοσία στην κοινωνία, το ίδιο παραβιάζει συστηματικά τους νόμους του, το Δημόσιο με τις δομές του, αποτελεί εστία διαφθοράς. Το κράτος αυτό στα πρώτα του βήματα το 1960 δεν διέθετε οργανωμένα κόμματα εκτός του ΑΚΕΛ. Το γεγονός ότι ο πρώτος Πρόεδρος ήταν πανίσχυρος, αποτελούσε έναν εν δυνάμει σημαντικό παράγοντα πολιτικής σταθερότητας και δημιουργίας αξιοζήλευτων θεσμών. Δυστυχώς επικράτησε η άποψη να προωθηθούν σε θέσεις κλειδιά οι αγωνιστές της ΕΟΚΑ. Τα αποτελέσματα γνωστά.
Κόμματα και Κυπριακό
Ακολούθησε η δημιουργία κομμάτων. Όλα προσωποπαγή και αρχηγικά. Γνωστά περισσότερο με το όνομα του αρχηγού τους παρά με το κομματικό τους όνομα. Με το θάνατο του Μακαρίου το 1977, τα κόμματα κλήθηκαν να χειριστούν τα τεράστια προβλήματα της εισβολής και το Κυπριακό. Στο εσωτερικό, την παρτίδα την έσωσε το φιλότιμο και η εργατικότητα του λαού. Στο Κυπριακό, τα πρώτα χρόνια μετά το θάνατο του Μακαρίου, η 11ετής διακυβέρνηση Σπύρου Κυπριανού, διακρίθηκε για την προσήλωσή της στις υποθήκες του Μακαρίου και στον μακροχρόνιο αγώνα. Στο μεταξύ άρχισαν να καταφθάνουν στα κατεχόμενα καραβάνια εποίκων που θα καθιστούσαν χρόνο με το χρόνο τη λύση του Κυπριακού πιο δύσκολη. Και φθάσαμε αισίως το 2026 για να αρμενίζουμε μεσοπέλαγα χωρίς να ξέρουμε τι θέλουμε και να συνεχίζει το πολιτικό προσωπικό να είναι γυμνό από ικανότητες και σύγχρονες αντιλήψεις για την αντιμετώπιση των προκλήσεων.
Οι δηλώσεις μετά το Εθνικό
Διάβασα τις δηλώσεις των πολιτικών αρχηγών μετά τη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου στα μέσα της βδομάδας. Θυμήθηκα τις δηλώσεις των πολιτικών αρχηγών της δεκαετίας του 1980. Το 2026 συνεχίζουμε να βρισκόμαστε σε κρίσιμη καμπή και να έχουμε μπροστά μας σημαντικές επισκέψεις και διάφορα άλλα περί τουρκικής αδιαλλαξίας. Για την ουσία του αδιεξόδου ούτε λέξη. Για ευθύνες της δικής μας πλευράς απόλυτη σιγή.
Μύθοι και αγκυλώσεις
Συνεχίζει η μεγάλη πλειοψηφία της πολιτικής μας ηγεσίας να καλλιεργεί μύθους και πεισματικά να αρνείται να εγκαταλείψει τις γνωστές της αγκυλώσεις. Συνεχίζει τη διαστρέβλωση των γεγονότων αρνούμενη να δει τη μεγάλη ευθύνη που έχει η δική μας πλευρά για τη μη επίλυση του Κυπριακού. Ένα μεγάλο αγκάθι, για να δώσω ένα μόνο παράδειγμα, της δικής μας αδιαλλαξίας, είναι η στάση μας στο θέμα της πολιτικής ισότητας. Τα Ηνωμένα Έθνη μας είπαν ξεκάθαρα κατ’ επανάληψη τι εννοούν τα ψηφίσματα του ΟΗΕ με τον όρο πολιτική ισότητα. Η πλευρά μας, Αναστασιάδης, Χριστοδουλίδης και οι πλείστοι της πολιτικής ηγεσίας, περιλαμβανομένης και της προέδρου του Συναγερμού, φαίνεται να συμφωνούν με την ερμηνεία που δίδει το δίδυμο. Με το να επιμένουμε στη δική μας ερμηνεία/θέση δεν υπάρχει καμία πιθανότητα συνομιλιών. Αλλά ούτε και τολμά κάποιος από τους εν λόγω πολιτικούς ηγέτες να υποδείξει στους ιθύνοντες του ΡΙΚ ότι ο ηγέτης των Τουρκοκυπρίων, όποιος και να είναι αυτός, δεν είναι «κατοχικός ηγέτης». Είναι ο ηγέτης των συνεταίρων μας στην Κυπριακή Δημοκρατία. Και ηγέτης των συνεταίρων μας στην Ομόσπονδη Κυπριακή Δημοκρατία που επιδιώκουμε να εγκαθιδρύσουμε. Αυτή η πολιτική ηγεσία είναι φανερό ότι ασπάζεται το αναστασιαδικό δόγμα του «μηδέν στρατός – μηδέν εγγυήσεις» που οδήγησε τις συνομιλίες για επανένωση της Κύπρου στον γκρεμό, με την οριστική διχοτόμηση σχεδόν βεβαιότητα όσο ποτέ άλλοτε. Οι δηλώσεις των πολιτικών ηγετών μετά τη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου δεν μου αφήνουν καμία αμφιβολία ότι δεν υπάρχει η πολιτική βούληση για τολμηρές αποφάσεις που θα οδηγήσουν σε συμβιβαστική λύση. Αυτή η πολιτική ηγεσία, με πρώτο και καλύτερο τον Νίκο Χριστοδουλίδη, βάζει τον πήχη σε σημείο υπερβολικό και διόλου ρεαλιστικό, με όρους «μηδενικού αθροίσματος», που δεν αφήνει περιθώρια για να αρχίσουν συνομιλίες που να έχουν προοπτική αίσιας κατάληξης.
Ο Φειδίας Παναγιώτου
Τελικά ο Φειδίας Παναγιώτου έκανε τη πιο φιλοσοφημένη δήλωση μετά τη συνεδρία: «Ο Χριστοδουλίδης τόσα χρόνια δεν το έλυσε, θα το λύσει τώρα»! Οι συγγραφείς του βιβλίου Εθνοκεντρισμός (Ethnocentrism) καταγράφουν 23 πτυχές του συνδρόμου του εθνοκεντρισμού, μεταξύ των οποίων: βλέπουμε τους εαυτούς μας ως ενάρετους και ανώτερους, τους άλλους ως άξιους περιφρόνησης, ανήθικους, κατώτερους, βλέπουμε τα δικά μας πρότυπα αξιών ως οικουμενικά, επίσης αποδίδουμε στους άλλους τις δικές μας δυσκολίες, δεν τους εμπιστευόμαστε, τους μισούμε, τους φοβόμαστε και, σε περίπτωση ένοπλης σύγκρουσης μαζί τους, το να τους σκοτώσουμε αποτελεί αρετή και γενναία πράξη. Ποιους, λέτε να είχαν κατά νουν οι συγγραφείς;
