Λογοδοσία (accountability) είναι η υποχρέωση ενός ατόμου, οργανισμού ή θεσμού να εξηγεί, να αιτιολογεί και να αναλαμβάνει την ευθύνη για τις πράξεις, τις αποφάσεις και τις παραλείψεις του.
Κουλτούρα λογοδοσίας και πώς επιτυγχάνεται
Δεν μπορεί να υπάρξει κουλτούρα λογοδοσίας όταν οι διευθυντές επιρρίπτουν όλες τις ευθύνες στους υπαλλήλους, χωρίς να αναλαμβάνουν το δικό τους μερίδιο ευθύνης. Οι διευθυντές που αναλαμβάνουν ευθύνη δημιουργούν ένα άριστο παράδειγμα προς μίμηση για τους υπαλλήλους τους.
Εισαγωγή
Όταν σε έναν οργανισμό υπάρχει κουλτούρα λογοδοσίας, οι υπάλληλοι αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις πράξεις, τις αποφάσεις και τα αποτελέσματά τους. Όλοι γνωρίζουν τι αναμένει από αυτούς ο οργανισμός και είναι έτοιμοι να αποδέχονται τις επιτυχίες και τις αποτυχίες τους. Λογοδοσία δεν σημαίνει να κατηγορούμε κάποιον γιατί κάτι πήγε λάθος. Αντίθετα, σημαίνει τη δημιουργία ενός εργασιακού χώρου στον οποίο οι προϊστάμενοι εμπιστεύονται τους υπαλλήλους τους, οι υπάλληλοι επικοινωνούν με τους συναδέλφους τους με ειλικρίνεια, λύνουν προβλήματα και μαθαίνουν από τα λάθη τους. Δημιουργώντας μια τέτοια κουλτούρα βελτιώνονται η ομαδική εργασία, η παραγωγικότητα, η αφοσίωση των υπαλλήλων και γενικά η απόδοση του οργανισμού.
Τι σημαίνει λογοδοσία
Λογοδοσία σημαίνει ότι ο κάθε εργαζόμενος είναι υπεύθυνος να διεκπεραιώνει το έργο που του ανατέθηκε και να αναλαμβάνει ευθύνη για τις συνέπειες των πράξεων και αποφάσεών του. Οι υπάλληλοι αντιλαμβάνονται τον ρόλο τους και είναι έτοιμοι να δικαιολογήσουν τα αποτελέσματα της εργασίας τους. Η λογοδοσία δεν έχει να κάνει με τιμωρία ή κριτική. Μια ισχυρή κουλτούρα λογοδοσίας επικεντρώνεται στην ανάληψη ευθύνης και όχι στην επίρριψή της σε συγκεκριμένο πρόσωπο. Όταν οι υπάλληλοι γνωρίζουν ότι θα τους φερθούν δίκαια, είναι περισσότερο έτοιμοι να επικοινωνούν ανοικτά, να παραδέχονται τα λάθη τους και να ψάχνουν για λύσεις, αντί να κρύβουν τις αποτυχίες τους.
Η σημασία της
Στην κουλτούρα λογοδοσίας επικρατεί σαφήνεια. Οι υπάλληλοι ενθαρρύνονται να αποδίδουν τα βέλτιστα. Όταν οι υπάλληλοι γνωρίζουν ακριβώς για τι είναι υπεύθυνοι, μειώνονται η σύγχυση και η διπλή εργασία. Η λογοδοσία ενισχύει την αλληλοεμπιστοσύνη μεταξύ των υπαλλήλων και των διευθυντών, αφού όλοι γνωρίζουν ότι ο κάθε ένας αναλαμβάνει ευθύνη για τις πράξεις του. Επίσης ενθαρρύνονται οι υπάλληλοι να είναι πιο παραγωγικοί, προσπαθώντας να λύσουν οι ίδιοι τα προβλήματα, χωρίς να περιμένουν να τους τα λύσει κάποιος άλλος.
Καθαροί στόχοι
Μια βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία κουλτούρας λογοδοσίας είναι να υπάρχουν καθαροί στόχοι για κάθε εργαζόμενο. Ένας υπάλληλος δεν μπορεί να θεωρείται υπεύθυνος για ευθύνες που οι προϊστάμενοί του δεν του εξήγησαν ότι του ανήκουν. Γι’ αυτό και οι διευθυντές πρέπει να ενημερώνουν με σαφήνεια τους υπαλλήλους τους για τους στόχους τους, τα χρονοδιαγράμματα, τα κριτήρια απόδοσης και τις προσωπικές τους ευθύνες. Οι στόχοι πρέπει να είναι ρεαλιστικοί, μετρήσιμοι και να συνδέονται με τους ευρύτερους στόχους του οργανισμού. Π.χ., αντί ο διευθυντής να θέσει στόχο στον υπάλληλο «να βελτιώσει την εξυπηρέτησή του προς τους πελάτες», είναι καλύτερα να του πει ότι «πρέπει να εξυπηρετεί τους πελάτες μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα». Οι σαφείς στόχοι βοηθούν τους υπαλλήλους να καταλάβουν τη σημασία της επιτυχίας.
Παράδειγμα προς μίμηση
Οι υπάλληλοι συνήθως αντιγράφουν τους διευθυντές τους. Γι’ αυτό και οι τελευταίοι πρέπει να είναι πρότυπα λογοδοσίας, τηρώντας τις υποσχέσεις τους, παραδεχόμενοι τα λάθη τους, επιζητώντας ανατροφοδότηση και αναλαμβάνοντας την ευθύνη όταν δεν επιτυγχάνονται τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Δεν μπορεί να υπάρξει κουλτούρα λογοδοσίας όταν οι διευθυντές επιρρίπτουν όλες τις ευθύνες στους υπαλλήλους, χωρίς να αναλαμβάνουν το δικό τους μερίδιο ευθύνης. Οι διευθυντές που αναλαμβάνουν ευθύνη δημιουργούν ένα άριστο παράδειγμα προς μίμηση για τους υπαλλήλους τους.
Ανοικτή και ειλικρινής επικοινωνία
Άλλη προϋπόθεση για την κουλτούρα λογοδοσίας είναι η αποτελεσματική επικοινωνία. Οι υπάλληλοι πρέπει να αισθάνονται ελεύθεροι να συζητούν με τους διευθυντές τους τις προκλήσεις της δουλειάς τους, τα λάθη τους και τις ανησυχίες τους, χωρίς να φοβούνται ότι θα τιμωρηθούν ή θα επιπληχθούν. Από πλευράς διευθυντών, αυτοί πρέπει να ακούνε προσεκτικά όσα τους λένε οι υπάλληλοί τους, να ζητούν διευκρινίσεις και να επικεντρώνονται στην εξεύρεση λύσης. Προς την κατεύθυνση αυτή βοηθούν συχνές συναντήσεις με τους υπαλλήλους τους για να συζητούν τα θέματα της δουλειάς τους. Η ανατροφοδότηση των διευθυντών πρέπει να είναι συγκεκριμένη και δίκαιη και να επικεντρώνεται στη συμπεριφορά και τα αποτελέσματα. Η θετική ανατροφοδότηση ενισχύει την καλή απόδοση, ενώ η εποικοδομητική ανατροφοδότηση βοηθά τους υπαλλήλους να βελτιωθούν. Μεγάλη σημασία έχει η ανατροφοδότηση να είναι αμφίδρομη. Δηλαδή να μπορούν και οι υπάλληλοι να εισηγούνται στους διευθυντές τους τρόπους βελτίωσης της εργασίας τους.
Υπευθυνότητα και υποστήριξη
Η λογοδοσία ευδοκιμεί όταν οι υπάλληλοι αντιλαμβάνονται ότι είναι υπεύθυνοι («ιδιοκτήτες») για τη δουλειά τους. Οι διευθυντές πρέπει να παρέχουν στους υπαλλήλους τους την εξουσία να λαμβάνουν αποφάσεις και να λύνουν προβλήματα μέσα στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων τους, νοουμένου ότι θα τους προμηθεύσουν με τους αναγκαίους πόρους (υλικούς και ανθρώπινους), θα τους εκπαιδεύσουν κατάλληλα, θα τους ενημερώνουν τακτικά και θα τους βοηθούν όταν χρειάζεται. Είναι άδικο να θεωρείται κάποιος υπόλογος για ένα λάθος αν ο προϊστάμενός του δεν του παρέσχε τα εργαλεία και την εξουσία που είναι απαραίτητα για να πετύχει το έργο που ανέλαβε.
Αναγνώριση και ανταμοιβή
Οι οργανισμοί πρέπει να αναγνωρίζουν και να ανταμείβουν την προσφορά των υπαλλήλων που επιδεικνύουν υπευθυνότητα, αξιοπιστία και πρωτοβουλία. Η ανταμοιβή δεν σημαίνει ότι πρέπει πάντοτε να είναι χρηματική. Οι υπάλληλοι παρωθούνται με τη δημόσια αναγνώριση της προσφοράς τους και την αύξηση των ευκαιριών τους για ανέλιξη. Στον αντίποδα, συνεχείς αποτυχίες και συχνά λάθη πρέπει να αντιμετωπίζονται δίκαια και αποφασιστικά. Στόχος του οργανισμού πρέπει να είναι ο εντοπισμός της πηγής του προβλήματος και η εξεύρεση της κατάλληλης θεραπείας ούτως ώστε το λάθος να μην επαναληφθεί. Η λογοδοσία πλήττεται όταν δεν υπάρχει ομοιομορφία στον χειρισμό των υπαλλήλων που κάνουν λάθος.
Το πάθημα-μάθημα
Μια υγιής κουλτούρα λογοδοσίας αναγνωρίζει ότι κάποτε τα λάθη είναι αναπόφευκτα. Εκείνο που έχει σημασία είναι ο χειρισμός τους. Οι οργανισμοί πρέπει να ενθαρρύνουν τους υπαλλήλους τους να αναφέρουν αμέσως τα προβλήματα και να μαθαίνουν από τα λάθη τους, αντί να τα κρύβουν φοβούμενοι την τιμωρία. Όσον αφορά τους διευθυντές, αυτοί πρέπει να ρωτούν τους υπαλλήλους τους τι συνέβη και γιατί, και τι πρέπει να γίνει διαφορετικά την επόμενη φορά για να μην επαναληφθεί το λάθος. Με την προσέγγιση αυτή, τα λάθη μετατρέπονται σε ευκαιρίες για μάθηση, η οποία θα οδηγήσει στη λήψη καλύτερων αποφάσεων στο μέλλον.
Εμπιστοσύνη και συνέπεια
Η εμπιστοσύνη είναι ο θεμέλιος λίθος της λογοδοσίας. Οι υπάλληλοι πρέπει να είναι σίγουροι ότι οι διευθυντές τους θα είναι δίκαιοι και συνεπείς και ότι θα τους στηρίξουν. Από πλευράς διευθυντών, αυτοί πρέπει να είναι αμερόληπτοι και να συμπεριφέρονται ίσα προς όλους τους υπαλλήλους τους, χωρίς ευνοιοκρατικές διακρίσεις. Πρέπει να σέβονται τη συνεισφορά των υπαλλήλων τους και να τους πιστώνουν με τις επιτυχίες τους. Όταν οι υπάλληλοι εμπιστεύονται τους διευθυντές τους και τους συναδέλφους τους, είναι πιο πρόθυμοι να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους και να συνεργάζονται μαζί τους προς επίτευξη των κοινών στόχων.
Επίλογος
Η δημιουργία κουλτούρας λογοδοσίας δεν είναι μια εφάπαξ προσπάθεια αλλά μια συνεχής διαδικασία. Χρειάζονται καθαροί στόχοι, ισχυρή ηγεσία, σωστή επικοινωνία, τακτική ανατροφοδότηση, αφοσίωση, δίκαιη επίρριψη ευθυνών για τα λάθη και προθυμία όλων να μαθαίνουν από τα λάθη τους. Δεν πρέπει ποτέ η λογοδοσία να στηρίζεται στον φόβο για τιμωρία. Αντίθετα, πρέπει να δημιουργείται ένα περιβάλλον στο οποίο οι εργαζόμενοι να αντιλαμβάνονται τις ευθύνες τους, να λαμβάνουν βοήθεια όταν χρειάζονται και να αισθάνονται σιγουριά όταν αναλαμβάνουν ένα έργο. Όταν οι οργανισμοί αναπτύσσουν κουλτούρα λογοδοσίας, οι υπάλληλοι είναι περισσότερο αφοσιωμένοι και δεσμευμένοι, εργάζονται ομαδικά, και οι οργανισμοί είναι σε καλύτερη θέση για να πετυχαίνουν τους στόχους τους.
* Fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου | Ιδρυτικού μέλους του Κυπριακού Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών και του Κυπριακού Συνδέσμου Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού.
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.







