«Τα κράτη πολεμούν για τα δικά τους ζωτικά συμφέροντα και όχι για τις φιλίες τους»
Δισεκατομμύρια για άμυνα, αλλά ποιο το όφελος;
Αυτοί που ντελαλίζουν την απελευθέρωση των κατεχομένων, υπονοώντας πολεμική αναμέτρηση με την Τουρκία, σκοτώνουν και τα τελευταία εγκεφαλικά κύτταρα του ακροατηρίου. Αν η απελευθέρωση γινόταν με συνθήματα, θα είχε επιτευχθεί εδώ και δεκαετίες. Δυστυχώς, οι συσχετισμοί ισχύος δεν διαβάζουν πατριωτικές αναρτήσεις.
Ντουάιτ Αϊζενχάουερ
Πόσο πιο ορθολογικοί θα ήμασταν αν όλοι μας κατανοούσαμε το πιο πάνω απόφθεγμα του Αϊζενχάουερ! Ίσως τότε να είχαμε απαλλαγεί από την επικίνδυνη ψευδαίσθηση ότι σε περίπτωση, ο μη γένοιτο, τουρκικής επίθεσης κατά της Κύπρου, η Ελλάδα, το Ισραήλ, οι ΗΠΑ ή άλλες φίλιες χώρες θα έσπευδαν αυτονόητα και χωρίς δεύτερη σκέψη να πολεμήσουν για λογαριασμό μας. Ξεχνάμε ότι ούτε καν η Ελλάδα δεν έσπευσε να πολεμήσει στο πλευρό μας το 1964 (κι ας ήμασταν κάτω από την ‘αμυντική της ομπρέλλα’) όταν η Τηλλυρία βομβαρδιζόταν από την τουρκική αεροπορία, ούτε τον Ιούλιο του 1974 όταν η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο, ούτε τον Αύγουστο του 1974 (η δημοκρατία είχε τότε αποκατασταθεί), όταν η Τουρκία ολοκλήρωσε την κατάληψη του 37% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Αν, λοιπόν, δεν μπορούμε να υπολογίζουμε σοβαρά σε κανέναν «καλό Σαμαρείτη» την ώρα της κρίσης, μπορούμε άραγε να τα βγάλουμε πέρα μόνοι μας, επενδύοντας στην αποτρεπτική μας ισχύ; Ο υπουργός Άμυνας διακηρύσσει με ενθουσιασμό ότι οι δαπάνες για άμυνα το 2027 θα ανέλθουν στα 680 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για αύξηση περίπου 262 εκατ. ευρώ σε σχέση με τα 418 εκατ. που είχαν προβλεφθεί για το 2026. Πράγματι στην περίπτωση της Κύπρου, η ΕΕ ενέκρινε κυπριακό αμυντικό πρόγραμμα ύψους περίπου €1,2 δισ. μέσω του μηχανισμού SAFE. Ήδη έλαβε πρώτη εκταμίευση €177 εκατ. (Πηγή: theeuropeanpost.eu). Υπάρχει όμως μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια: το SAFE είναι επιχορήγηση (grant), είναι δάνειο με ευνοϊκούς όρους που πρέπει να αποπληρωθεί από το κυπριακό κράτος, δηλαδή από εμάς τους φορολογούμενους. Για να ερευνήσουμε αν αυτά τα υπέρογκα ποσά θα πιάσουν τόπο, επιβάλλεται να αναφερθώ σε έναν κανόνα που χρησιμοποιούμε στα οικονομικά, εκείνον της φθίνουσας οριακής απόδοσης (the law of diminishing marginal returns) διότι σχετίζεται με το θέμα μας. Οι πρώτες αμυντικές δαπάνες αυξάνουν σημαντικά το κόστος και τον κίνδυνο για έναν επιτιθέμενο. Όμως, μετά από ένα επίπεδο επαρκούς αποτροπής, κάθε επιπλέον εκατομμύριο που δαπανά η Κύπρος προσθέτει ολοένα μικρότερο κόστος στην Τουρκία, χωρίς να μεταβάλλει ουσιαστικά τον στρατηγικό συσχετισμό δυνάμεων. Έτσι, μια μικρή χώρα μπορεί να επωμίζεται δυσανάλογα μεγάλο οικονομικό βάρος για να επιτυγχάνει ελάχιστο πρόσθετο αποτρεπτικό όφελος απέναντι σε έναν πολύ ισχυρότερο αντίπαλο. Με λίγα λόγια, κάθε επιπλέον ευρώ που δαπανάται για να καλυφθεί αυτό το χάσμα έχει διαρκώς μικρότερη, αν όχι μηδαμινή απόδοση. Παρεμπιπτόντως, το Barak MX πιθανότατα βελτιώνει την κυπριακή άμυνα, αλλά δεν μεταβάλλει αποφασιστικά τον συνολικό συσχετισμό ισχύος μεταξύ Κύπρου και Τουρκίας. Αυτή είναι η διάκριση που συχνά χάνεται στη δημόσια συζήτηση. Ηχεί παράδοξα, αλλά η προμήθεια των ΒΑRAK MX ενδέχεται να αυξήσει την ανασφάλεια της ΚΔ. Παρότι ενισχύει τις αμυντικές δυνατότητές της, δεν μεταβάλλει ουσιωδώς τη στρατηγική ασυμμετρία έναντι της Τουρκίας, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να τροφοδοτήσει αντιδράσεις εξισορρόπησης και ένα νέο κύκλο εξοπλισμών. (Βλ. κεφάλαιο Γ’ ‘Perception and Misperception in International Politics» του Robert Jervis, ενός από τους σημαντικότερους θεωρητικούς των Διεθνών Σχέσεων).
Νομοτελειακά λοιπόν η ερώτηση, όχι του ενός εκατομμυρίου, αλλά των πολλών εκατομμυρίων είναι: αξίζει να κάνουμε τόσες οικονομικές θυσίες για να ενισχύσουμε τη λεγόμενη αποτρεπτική μας ισχύ; Η δική μου απάντηση είναι «Όχι». Για να επαναλάβω το αυτονόητο, η Κύπρος δεν διαθέτει ούτε πολεμικό ναυτικό, ούτε πολεμική αεροπορία, ούτε το δημογραφικό ούτε το οικονομικό μέγεθος για να ανταγωνιστεί σε ανάλογη κλίμακα με την Τουρκία. Η ρομαντική ιστορία της Αγίας Γραφής όπου ο Δαβίδ κατατρόπωσε τον Γολιάθ δεν μπορεί να επαναληφθεί τον 21ο αιώνα. Η ασφάλεια της Κύπρου δεν εξαρτάται από τη στρατιωτική ισχύ της. Εξαρτάται από το διεθνές δίκαιο, τη συμμετοχή της στην ΕΕ, τις διπλωματικές συμμαχίες της, το πολιτικό κόστος που θα είχε μια νέα τουρκική στρατιωτική ενέργεια και την εμπλοκή περιφερειακών και διεθνών δρώντων. Για να το θέσω πικρόχολα, ο λόγος που οι Τούρκοι αξιωματικοί δεν απολαμβάνουν τον τουρκικό καφέ τους στο λιμάνι της Πάφου δεν είναι το δέος που προκαλεί η στρατιωτική μας ισχύς. Και κάτι άλλο: αυτοί που υποστηρίζουν τυφλά την αύξηση των δαπανών για να αυξήσουμε το κόστος της Τουρκίας σε μια σύρραξη, έχουν αναλογιστεί το κόστος που θα υποστεί η Κύπρος; Ότι η Κύπρος μπορεί να έχει τις ίδιες εφιαλτικές εμπειρίες όπως και η Γάζα; Τι το όφελος αν ρίξουμε 10 περισσότερα Τούρκικα αεροπλάνα και η Κύπρος γίνει στάχτη;
Αφού λοιπόν δεν μπορεί ποτέ να αλλάξει το ισοζύγιο δυνάμεων Τουρκίας-Κύπρου τότε μετά από ένα «κατώφλι επαρκούς άμυνας» - που έχουμε ξεπεράσει προ πολλού - οι επιπλέον πόροι αποδίδουν περισσότερο όταν κατευθύνονται σε οικονομική ανάπτυξη, ενεργειακή ασφάλεια, τεχνολογική καινοτομία, διπλωματικές συμμαχίες και άλλα έργα υποδομής. Αυτοί που ντελαλίζουν την απελευθέρωση των κατεχομένων υπονοώντας πολεμική αναμέτρηση με την Τουρκία, σκοτώνουν και τα τελευταία εγκεφαλικά κύτταρα του ακροατηρίου. Η ιδέα της στρατιωτικής «απελευθέρωσης» των κατεχομένων είναι το γεωπολιτικό ισοδύναμο του να πιστεύεις ότι μπορείς να ρίξεις ελέφαντα με σφεντόνα, αρκεί να φωνάξεις αρκετά δυνατά «Ζήτω η αθάνατη ελληνική ψυχή!» Κάποιοι φαίνεται να συγχέουν τους χάρτες επιτελείων με τις αναρτήσεις στο Facebook και τη στρατηγική με τη νοσταλγία. Στα δικά τους σχέδια, η Τουρκία διαθέτει εκατοντάδες αεροσκάφη, πλοία και στρατεύματα, αλλά ευγενικά αποφασίζει να μην τα χρησιμοποιήσει. Αν η απελευθέρωση γινόταν με συνθήματα, θα είχε επιτευχθεί εδώ και δεκαετίες. Δυστυχώς, οι συσχετισμοί ισχύος δεν διαβάζουν πατριωτικές αναρτήσεις.
*Οικονομολόγος, κοινωνικός επιστήμονας
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.







