Ο τραγικός θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη άνοιξε μια συζήτηση που θα ήταν βολικό να θεωρήσουμε καθαρά ελληνική. Να κοιτάξουμε τους γιατρούς στο Κολωνάκι, τις άδειες που ερευνώνται, τα μηχανήματα, τις θεραπείες και να κουνήσουμε συγκαταβατικά το κεφάλι μας για όσα συμβαίνουν «στην Ελλάδα».
Μόνο που η συζήτηση έφτασε γρήγορα και στην Κύπρο. Διότι ξαφνικά μάθαμε ότι υπήρχαν καταγγελίες και εδώ. Ότι ασθενής, σύμφωνα με δημόσια καταγγελία γιατρού, κατέληξε στη μονάδα εντατικής θεραπείας μετά από πλασμαφαίρεση. Ότι η υπόθεση έφτασε στο Υπουργείο Υγείας από το 2023, πέρασε στην Αστυνομία και κατέληξε στη Νομική Υπηρεσία, χωρίς να υπάρξει ποινική δίωξη, επειδή κρίθηκε ότι δεν υπήρχε επαρκής μαρτυρία. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι διαπράχθηκε ποινικό αδίκημα. Ούτε σημαίνει ότι όποιος προσφέρει μια μη συμβατική θεραπεία είναι απατεώνας. Σημαίνει, όμως, ότι το κράτος γνώριζε πως υπήρχε θέμα. Και σήμερα, τρία χρόνια μετά, συζητούμε ξανά τα ίδια.
Ο γιατρός Βάσος Οικονόμου, δήλωσε δημόσια ότι οι καταγγελίες δεν αφορούν μία μόνο περίπτωση. Μίλησε για περισσότερα ιατρικά κέντρα, για πράξεις που φέρονται να γίνονται χωρίς τις απαιτούμενες άδειες και για προσπάθειες ετών να αντιμετωπιστεί το ζήτημα. Σύμφωνα με όσα κατήγγειλε, οι αρμόδιες υπηρεσίες είχαν ενημερωθεί χωρίς να καταστεί δυνατή αποτελεσματική παρέμβαση.
Εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα. Όχι απαραίτητα το ποινικό, αλλά το θεσμικό. Ο πολίτης δεν μπορεί να γνωρίζει αν πίσω από μια εντυπωσιακή ιστοσελίδα, έναν τίτλο «κέντρο μακροζωίας», ένα πολυτελές ιατρείο και μερικούς επιστημονικοφανείς όρους βρίσκεται μια τεκμηριωμένη θεραπεία ή ένας σύγχρονος κομπογιαννίτης με ακριβό εξοπλισμό. Αλλά δεν είναι γι' αυτό που υπάρχει το κράτος ή το Υπουργείο Υγείας; Γι' αυτό δεν υπάρχει ο Παγκύπριος Ιατρικός Σύλλογος; Δεν αρκεί η απάντηση του Υπουργείου Υγείας, ότι όταν λαμβάνει παράπονα επεμβαίνει άμεσα και σαφώς αυτή δεν είναι πολιτική εποπτείας, αλλά πολιτική καταγγελιών. Σημαίνει ότι πρώτα πρέπει κάποιος να αντιληφθεί ότι κάτι ύποπτο συμβαίνει, να ξέρει πού να το καταγγείλει και μετά να κινηθεί ο μηχανισμός. Η δημόσια υγεία δεν μπορεί να λειτουργεί έτσι! Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι λειτουργός του ίδιου του υπουργείου, αναφερόμενη στο κέντρο της Λάρνακας, είπε ότι έπαψε να λειτουργεί με την τότε ονομασία του, αλλά δεν γνώριζε αν σήμερα λειτουργεί με άλλη. Αν αυτό δεν είναι καμπανάκι για το σύστημα ελέγχου, τότε τι είναι; Ο έλεγχος μιας ιατρικής δραστηριότητας δεν μπορεί να σταματά όταν αλλάξει η πινακίδα στην είσοδο. Το κράτος οφείλει να γνωρίζει ποιος είναι ο ιδιοκτήτης, ποιοι γιατροί εργάζονται εκεί, ποια μηχανήματα χρησιμοποιούνται, ποιες πράξεις εκτελούνται και με ποια άδεια.
Στη συζήτηση πρέπει να μπει και ο ΠΙΣ, που σίγουρα δεν είναι η Αστυνομία ούτε έφορος Ιδιωτικών Νοσηλευτηρίων και δεν μπορεί μόνος του να κλείσει έναν χώρο. Έχει όμως θεσμικό ρόλο στη δεοντολογία, στην επαγγελματική συμπεριφορά και στην πειθαρχική εποπτεία των γιατρών. Γι' αυτό δεν αρκούν οι ανακοινώσεις και οι γενικές προειδοποιήσεις προς το κοινό. Ποιος ελέγχει έναν γιατρό που διαφημίζει θεραπεία χωρίς αναγνωρισμένη ένδειξη; Ποιος εξετάζει αν η πράξη που προσφέρει εμπίπτει στην ειδικότητά του; Ποιος ελέγχει αν γίνεται σε κατάλληλο χώρο, αν το μηχάνημα είναι αδειοδοτημένο και αν η διαφήμιση υπόσχεται πράγματα χωρίς επιστημονική βάση; Και, κυρίως, ποιος συνδέει όλες αυτές τις πληροφορίες;
Σήμερα φαίνεται πως έχουμε ένα κομμάτι στο υπουργείο, ένα στον ΠΙΣ, ένα στο Ιατρικό Συμβούλιο, ένα στις Φαρμακευτικές Υπηρεσίες, ένα στην Αστυνομία και, όταν τα πράγματα φτάσουν στο απροχώρητο, έναν φάκελο στη Νομική Υπηρεσία. Πολλοί αρμόδιοι, αλλά κανένας υπεύθυνος για τη συνολική εικόνα. Η Βουλή αποφάσισε τώρα να εξετάσει την άδεια του χώρου, την αδειοδότηση του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού και την αδειοδότηση των επαγγελματιών που διενεργούν τις πράξεις. Το ερώτημα είναι γιατί πρέπει να πεθάνει ένας διάσημος τραγουδιστής στην Αθήνα για να θυμηθούμε στη Λευκωσία ότι αυτά πρέπει να ελέγχονται. Η αγορά της μακροζωίας, της αποτοξίνωσης, της αναζωογόνησης και της ευεξίας μεγαλώνει συνεχώς. Μαζί της μεγαλώνει και το οικονομικό κίνητρο. Υπηρεσίες με εντυπωσιακές υποσχέσεις πωλούνται σε ανθρώπους που φοβούνται τα γηρατειά, την ασθένεια, την κόπωση ή τις συνέπειες μιας χρόνιας πάθησης. Εκεί βρίσκουν χώρο οι κομπογιαννίτες. Ο κομπογιαννίτης του 2026 δεν κυκλοφορεί απαραίτητα με βότανα και μαντζούνια. Μπορεί να φορά λευκή ρόμπα, να έχει πανάκριβα μηχανήματα, άψογη ιστοσελίδα και εντυπωσιακό Instagram. Μπορεί να μιλά για «τοξίνες», «κυτταρική αναγέννηση», «βιολογική ηλικία» και «μακροζωία». Αυτό κάνει την κρατική εποπτεία περισσότερο αναγκαία. Το Υπουργείο Υγείας και ο ΠΙΣ πρέπει σήμερα να μπορούν να πουν πόσα τέτοια κέντρα λειτουργούν στην Κύπρο, ποιες θεραπείες παρέχουν, ποιος τα έλεγξε, πότε τα έλεγξε, τι βρήκε και πόσες παραβάσεις εντοπίστηκαν. Αν δεν μπορούν να απαντήσουν, τότε έχουμε ήδη την απάντηση για το αν το σύστημα ελέγχου λειτουργεί. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε το επόμενο κακό. Χρειάζεται οι θεσμοί να αρχίσουν, επιτέλους, να ψάχνουν τους κινδύνους πριν τους βρουν οι ασθενείς.
