Γράφει ο Ζhou Yunliang,
Επιτετραμμένος a.i. της πρεσβείας της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας στην Κυπριακή Δημοκρατία
Το τρέχον έτος συμπληρώνονται 55 χρόνια από τη σύναψη διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Κίνας και Κύπρου, καθώς και πέντε χρόνια από την εγκαθίδρυση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης των δύο χωρών. Παρότι διαφέρουν σε μέγεθος, τόσο η Κίνα όσο και η Κύπρος δεν έχουν ακόμη επιτύχει την πλήρη εθνική επανένωση. Οι λαοί μας έχουν βιώσει τον πόνο του διχασμού και μοιράζονται την κοινή επιθυμία της επανένωσης.
Από την εγκαθίδρυση των διπλωματικών σχέσεων, οι δύο χώρες αλληλοϋποστηρίζονται σταθερά σε ζητήματα που άπτονται της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας. Στο Κυπριακό, η Κίνα διαδραματίζει διαχρονικά εποικοδομητικό ρόλο στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και σε άλλα διεθνή φόρουμ, υπερασπιζόμενη τις δίκαιες θέσεις της κυπριακής πλευράς και προωθώντας μια συνολική, δίκαιη και διαρκή λύση, βάσει των σχετικών ψηφισμάτων του ΟΗΕ και στο πλαίσιο της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας.
Όσον αφορά το ζήτημα της Ταϊβάν, η Κυπριακή Δημοκρατία ακολουθεί διαχρονικά με συνέπεια την πολιτική της μίας Κίνας. Ο Πρόεδρος κ. Νίκος Χριστοδουλίδης επανέλαβε κατά την εκδήλωση για την 76η επέτειο της ίδρυσης της ΛΔΚ ότι η πολιτική της μίας Κίνας αποτελεί θεμελιώδη αρχή της κυπριακής εξωτερικής πολιτικής. Η κινεζική πλευρά εκφράζει την ειλικρινή της ευγνωμοσύνη. Ταυτόχρονα, παρατηρούμε ότι ορισμένα Μέσα Ενημέρωσης και πολίτες στην Κύπρο δεν διαθέτουν ακόμη πλήρη και εις βάθος κατανόηση του ζητήματος της Ταϊβάν. Για τον λόγο αυτό, επιθυμούμε να διευκρινίσουμε τα ακόλουθα:
1. Γιατί το καθεστώς της Ταϊβάν είχε ήδη οριστικά διευθετηθεί με τη νίκη της Κίνας το 1945;
Η Ταϊβάν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Κίνας από την αρχαιότητα. Ιστορικά και αρχαιολογικά στοιχεία αποδεικνύουν ότι οι πρώτοι κάτοικοι μετανάστευσαν από την ηπειρωτική Κίνα. Ήδη από την περίοδο των Τριών Βασιλείων (περίπου 2.000 χρόνια πριν), ένα βιβλίο κατέγραψε για πρώτη φορά την ύπαρξη της Ταϊβάν. Από τις δυναστείες Σονγκ και Γιουάν (περίπου 1.000 χρόνια πριν) και έπειτα, η κεντρική κινεζική διοίκηση άρχισε να ασκεί διοικητική δικαιοδοσία στο νησί.
Κατά τη δυναστεία Τσινγκ, η διοικητική οργάνωση της Ταϊβάν ενισχύθηκε σταδιακά. Το 1684 ιδρύθηκε η νομαρχία της Ταϊβάν, υπαγόμενη στην επαρχία Φουτζιάν, ενώ το 1885 η Ταϊβάν ανακηρύχθηκε επαρχία, η 20ή της Κίνας. Ο κινεζικός λαός ανέπτυξε και οικοδόμησε την Ταϊβάν, ενώ ο κινεζικός πολιτισμός ρίζωσε και άνθισε στο νησί.
Το 1895, η Ιαπωνία κατέλαβε παράνομα την Ταϊβάν μέσω της άνισης Συνθήκης του Σιμονοσέκι. Το 1943, η Διακήρυξη του Καΐρου, που εκδόθηκε από την Κίνα, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο, όρισε ρητά ότι όλα τα εδάφη που είχε αποσπάσει η Ιαπωνία από την Κίνα, συμπεριλαμβανομένης της Ταϊβάν, έπρεπε να επιστραφούν στην Κίνα. Το 1945, η Διακήρυξη του Πότσνταμ επαναβεβαίωσε την εφαρμογή των όρων της Διακήρυξης του Καΐρου. Στις 15 Αυγούστου 1945, η Ιαπωνία ανακοίνωσε την αποδοχή της Διακήρυξης του Πότσνταμ και παραδόθηκε άνευ όρων. Τον Σεπτέμβριο υπέγραψε το έγγραφο παράδοσης, δεσμευόμενη να εκπληρώσει πιστά τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Διακήρυξη του Πότσνταμ. Στις 25 Οκτωβρίου, η κινεζική κυβέρνηση ανακοίνωσε την αποκατάσταση της άσκησης κυριαρχίας επί της Ταϊβάν και πραγματοποίησε την τελετή παράδοσης στην Ταϊπέι. Έκτοτε, η Κίνα ανέκτησε την Ταϊβάν τόσο νομικά όσο και πραγματικά· το ζήτημα του καθεστώτος της Ταϊβάν είχε ήδη οριστικά διευθετηθεί.
Λίγο μετά τη νίκη του κινεζικού λαού στον πόλεμο αντίστασης κατά της ιαπωνικής επιθετικότητας, στην Κίνα ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος. Υπό την ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας, ο κινεζικός λαός ανέτρεψε την κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Κίνας. Την 1η Οκτωβρίου 1949 ανακηρύχθηκε η ίδρυση της Κεντρικής Λαϊκής Κυβέρνησης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας (ΛΔΚ), η οποία αντικατέστησε την κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Κίνας και κατέστη η μόνη νόμιμη κυβέρνηση που εκπροσωπεί το σύνολο της Κίνας.
Η αλλαγή κυβέρνησης, δεν άλλαξε το γεγονός ότι η χώρα λειτουργούσε ακόμη κάτω από το διεθνές δίκαιο. Η διεθνής νομική προσωπικότητα της Κίνας παρέμεινε αμετάβλητη, όπως και η εθνική της κυριαρχία και η εγγενής εδαφική της επικράτεια. Ως εκ τούτου, η κυβέρνηση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας δικαιωματικά απολαύει και ασκεί πλήρως την κυριαρχία επί ολόκληρης της Κίνας, συμπεριλαμβανομένης της Ταϊβάν.
Μετά τον εμφύλιο πόλεμο, η ηττημένη πλευρά υποχώρησε στην Ταϊβάν και, με την υποστήριξη εξωτερικών δυνάμεων, εγκαθίδρυσαν μέχρι σήμερα ένα καθεστώς τοπικού διαχωρισμού. Έκτοτε, οι δύο πλευρές του Στενού της Ταϊβάν περιήλθαν σε μια μακροχρόνια κατάσταση ιδιαίτερης πολιτικής αντιπαράθεσης, από την οποία προέκυψε το ζήτημα της Ταϊβάν.
2. Γιατί η αρχή μίας Κίνας αποτελεί θεμελιώδη κανόνα των διεθνών σχέσεων;
Η αρχή μίας Κίνας έχει τριπλή σημασία: υπάρχει μόνο μία Κίνα στον κόσμο, η Ταϊβάν αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της, η κυβέρνηση της ΛΔΚ είναι η μόνη νόμιμη κυβέρνηση που εκπροσωπεί ολόκληρη την Κίνα.
Το 1971, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε το Ψήφισμα 2758, το οποίο αναγνώρισε πλήρως τη ΛΔΚ ως τον μοναδικό νόμιμο εκπρόσωπο της Κίνας στα Ηνωμένα Έθνη. Το ψήφισμα καθορίζει σαφώς ότι υπάρχει μόνο μία Κίνα στον κόσμο, ότι η Ταϊβάν αποτελεί μέρος της Κίνας και δεν είναι ανεξάρτητο κράτος· καθορίζει επίσης ότι η έδρα της Κίνας στον ΟΗΕ είναι μία και ότι η κυβέρνηση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας αποτελεί τη μόνη νόμιμη εκπροσώπηση ολόκληρης της Κίνας, συμπεριλαμβανομένης της Ταϊβάν, αποκλείοντας κάθε έννοια «δύο Κινών» ή «μία Κίνα, μία Ταϊβάν».
Μετά την υιοθέτηση του Ψηφίσματος 2758, όλα τα επίσημα έγγραφα του οργανισμού αναφέρονται στην Ταϊβάν ως «Ταϊβάν, επαρχία της Κίνας» (Taiwan, Province of China). Το Γραφείο Νομικών Υποθέσεων της Γραμματείας του ΟΗΕ έχει εκδώσει νομική γνωμοδότηση, επισημαίνοντας ότι «ο ΟΗΕ θεωρεί ότι η Ταϊβάν, ως επαρχία της Κίνας, δεν διαθέτει ανεξάρτητο καθεστώς» και ότι «οι αρχές της Ταϊβάν δεν απολαμβάνουν καμία μορφή κυβερνητικής ιδιότητας».
Μέχρι σήμερα, 183 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου, έχουν αναπτύξει διπλωματικές σχέσεις με την Κίνα βάσει της αρχής μίας Κίνας.
3. Γιατί η αμφισβήτηση του Ψηφίσματος 2758 υπονομεύει τη διεθνή τάξη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο;
Το Ψήφισμα 2758 δηλώνει με σαφήνεια: «Επανεξετάζοντας τις αρχές του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ», «η αποκατάσταση των νόμιμων δικαιωμάτων της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας είναι απαραίτητη για τη διατήρηση των αρχών του Καταστατικού Χάρτη και της αποστολής που πρέπει να εκτελεί ο οργανισμός σύμφωνα με τον Χάρτη». Το ψήφισμα αυτό καθορίζει ξεκάθαρα τη δέσμευση για την προστασία του κύρους του ΟΗΕ.
Ο ΟΗΕ αποτελεί τον πυρήνα της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης. Η αποκατάσταση της νόμιμης έδρας της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας στον οργανισμό σηματοδοτεί την επανένταξη των πολιτών που αποτελούν το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού στη διεθνή σκηνή. Αυτό έχει βαθιά και σημαντική σημασία τόσο για την Κίνα όσο και για ολόκληρο τον κόσμο.
Οποιαδήποτε προσπάθεια αμφισβήτησης του Ψηφίσματος 2758 συνιστά όχι μόνο πρόκληση προς την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κίνας, αλλά και ευθεία πρόκληση προς το κύρος του ΟΗΕ και τη μεταπολεμική διεθνή τάξη, ανοίγοντας επικίνδυνα και παράλογα τον δρόμο για ιστορική οπισθοδρόμηση.
4. Γιατί η ειρήνη, η ανάπτυξη και η συνεργασία αποτελούν το κυρίαρχο αίσθημα στην Ταϊβάν;
Η επιδίωξη της ειρήνης, της ανάπτυξης, των ανταλλαγών και της συνεργασίας αποτελεί την κυρίαρχη τάση της κοινής γνώμης στην Ταϊβάν. Αλλά από την ανάληψη των καθηκόντων του, ο ηγέτης της Ταϊβάν Λάι Τσινγκ-τε αγνοεί αυτή τη βασική βούληση, επιμένοντας πεισματικά σε αυτονομιστικές θέσεις υπέρ της «ανεξαρτησίας της Ταϊβάν». Με τον τρόπο αυτό, παραβλέπει τα συμφέροντα και την ευημερία των συμπατριωτών και των επιχειρήσεων στην Ταϊβάν, περιορίζει και εμποδίζει τις διασυνοριακές ανταλλαγές και συνεργασίες, και προωθεί μονομερώς την οικονομική «αποσύνδεση» μεταξύ των δύο πλευρών του Στενού.
Παράλληλα, επιδεικνύει αδιάκριτη υποτέλεια σε εξωτερικές δυνάμεις, επιτρέποντάς τους να επηρεάζουν αποφάσεις στο νησί, ενώ σπαταλά δημόσιους πόρους για την αγορά ξένου οπλισμού και, ταυτόχρονα, εμπλέκεται σε πράξεις διαφθοράς, θέτοντας την Ταϊβάν σε κατάσταση σοβαρού στρατιωτικού και πολιτικού κινδύνου.
Παρά τους περιορισμούς των τοπικών αρχών, οι ανταλλαγές μεταξύ των δύο πλευρών των Στενών αυξήθηκαν σημαντικά το 2025, με σχεδόν 5,45 εκατομμύρια μετακινήσεις. Δημοσκοπήσεις στο νησί δείχνουν ότι: 72% αναγνωρίζουν την κοινή κινεζική εθνική ταυτότητα, 88% επιθυμούν διατήρηση διαύλων επικοινωνίας, 54,8% υποστηρίζουν περισσότερες ανταλλαγές.
Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι καμία δύναμη δεν μπορεί να εμποδίσει την προσέγγιση και συνεργασία μεταξύ των συμπατριωτών στις δύο πλευρές.
5. Γιατί η επανένωση της Κίνας αποτελεί αναπόφευκτη ιστορική τάση;
Όπως τόνισε ο Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του για το 2026, «οι συμπατριώτες στις δύο πλευρές των Στενών συνδέονται με δεσμούς αίματος και η ιστορική τάση της εθνικής επανένωσης είναι ασταμάτητη».
Το ζήτημα της Ταϊβάν βρίσκεται στον πυρήνα των ζωτικών συμφερόντων της Κίνας και αφορά την εθνική κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και τα συναισθήματα 1,4 δισεκατομμυρίων Κινέζων. Πρόκειται για εσωτερική υπόθεση της Κίνας, στην οποία δεν επιτρέπεται καμία εξωτερική παρέμβαση. Η κυβέρνηση και ο λαός της Κίνας διατηρούν αμετάβλητη τη θέση τους στο ζήτημα της Ταϊβάν. Η αποφασιστική υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κίνας αποτελεί την ακλόνητη βούληση των περισσότερων από 1,4 δισεκατομμυρίων Κινέζων πολιτών.
Το ζήτημα της Ταϊβάν προέκυψε κατά την περίοδο αδυναμίας του κινεζικού έθνους και θα επιλυθεί αναπόφευκτα με την αναζωογόνηση της Κίνας. Η επανένωση είναι ιστορική αναγκαιότητα και η μόνη ορθή πορεία. Η «ανεξαρτησία της Ταϊβάν» αποτελεί ιστορική οπισθοδρόμηση και αδιέξοδο. Η ειρηνική επανένωση μέσω του μοντέλου «μία χώρα, δύο συστήματα» αποτελεί τον καλύτερο τρόπο επίτευξης της ενότητας, προς όφελος τόσο των συμπατριωτών και στις δύο πλευρές του Στενού όσο και ολόκληρου του κινεζικού έθνους.
Η Κίνα επιμένει στην αρχή της μίας Κίνας και στο «Κοινό Ανακοινωθέν του 1992» (όπου οι δύο πλευρές του Στενού κατέληξαν σε αμοιβαία κατανόηση ότι και οι δύο πλευρές επιμένουν στην αρχή της Μίας Κίνας, προσδιορίζοντας σαφώς τη φύση των διασυνοριακών σχέσεων ως μέρους ενός ενιαίου κινεζικού κράτους και προωθώντας την εθνική ενότητα). Προωθούμε την εμβάθυνση των οικονομικών και πολιτιστικών ανταλλαγών μεταξύ των δύο πλευρών και τη σύσφιξη των σχέσεων των συμπατριωτών, ενώ αντιτιθέμεθα με αποφασιστικότητα σε κάθε διασπαστική δραστηριότητα υπέρ της «ανεξαρτησίας της Ταϊβάν».
Επιδιώκουμε με τη μέγιστη ειλικρίνεια και προσπάθεια την ειρηνική επανένωση, αλλά δεν δεσμεύεται να αποκλείσει τη χρήση βίας, διατηρώντας το δικαίωμα λήψης κάθε αναγκαίου μέτρου κατά εξωτερικών παρεμβάσεων και ολίγων ακραίων «ανεξαρτησιακών» στοιχείων. Η Κίνα θα επανενωθεί. Και θα επανενωθεί οπωσδήποτε.
