Κυκλοφορεί, εδώ και μερικά χρόνια, μια περίεργη λέξη στην οποία πολλοί και α-διάφοροι προσπαθούν να προσδώσουν ένα ακόμα πιο περίεργο περιεχόμενο. Ενσυναίσθηση…
Η ενσυναίσθηση μπήκε στο λεξιολόγιό μας λίγα χρόνια μετά την κατάρρευση του σοβιετικού ανατολικού μπλοκ. Μας είχε περικυκλώσει μετά μια άλλη περιβόητη λέξη. Παγκοσμιοποίηση… Οι άνθρωποι στον πλανήτη συγκινήθηκαν από αυτές τις δυο λέξεις. Ίσως… στον απωθημένο και ταλαιπωρημένο τους ψυχισμό ψυχομαχούσε μια αμυδρή ελπίδα. Πώς μπαίνουμε σε έναν καλύτερο κόσμο, πως οι πόλεμοι θα σταματήσουν και η αδικία θα πάψει να διαφεντεύει τις ανθρώπινες συμπεριφορές. Φευ!
Σήμερα τα δεδομένα είναι ακριβώς τα ανάποδα. Η λέξη «ενσυναίσθηση» χρησιμοποιείται για εντυπωσιασμό, για υπογράμμιση ενός τάχα βαθύτατου νοήματος. Λέγεται κατά κόρον στα λεγόμενα πάνελ συζητήσεων, για να προσδώσουν κάποιο κύρος στις συνομιλίες.
Τι είναι λοιπόν η ενσυναίσθηση. Η ικανότητα, λένε, να μπαίνει ο ένας στη θέση του άλλου, να τον νιώθει, να συμπάσχει μαζί του και αναλόγως να του συμπεριφέρεται. Κούφια λέξη, κούφια λόγια. Τέτοια διάθεση ή ικανότητα δεν έχει ο σημερινός άνθρωπος -εξαιρουμένων βεβαίως ελαχίστων περιπτώσεων οι οποίοι υποφέρουν περισσότερο από την έλλειψη ενσυναίσθησης, για αυτό και αγωνιωδώς την προτείνουν και την εισηγούνται.
Και δεν είναι καθόλου παράξενο πως η καημένη η ενσυναίσθηση βολοδέρνει μέσα στην τοξικότητα, τον εγωισμό και την επιθετικότητα. Η περιβόητη παγκοσμιοποίηση δεν έφερε κοντά τους ανθρώπους. Ορισμένους ναι. Υπάρχει και θα υπάρχει πάντα μια μειονότητα ανθρώπων ευαίσθητων και συμπονετικών. Η νέα εποχή όμως έφερε στην επιφάνεια τον έξαλλο εγωισμό του ανθρώπου. Η ανασφάλεια του μην τον καταπιεί ο διπλανός ή το περιβάλλον του τον έχει μετατρέψει σε μια… χελώνα-φίδι! Όπου, μαζεμένη στο ασφαλές καβούκι της, επιτίθεται κατά παντός τον οποίο θεωρεί απειλή.
Ψυχίατροι, ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί και άλλοι παρόμοιας ψυχοσύνθεσης επιστήμονες επαναλαμβάνουν και προτείνουν την ανάγκη ενίσχυσης της ενσυναίσθησης το οποίο μεταφράζεται λογικά σε: μην βλέπετε το συμφέρον σας και μόνο. Σταθείτε δίπλα σε ανθρώπους που δείχνουν ευάλωτοι, αδύναμοι και χωρίς να ουρλιάζουν ζητούν συμπαράσταση, από τον διπλανό τους κόσμο.
Η ενσυναίσθηση μετά την πανδημία αρρώστησε κι αυτή. Πριν καλά καλά κάνει τα πρώτα της βήματα, τσαλακώθηκε από τον φιλοτομαρισμό της μάζας αλλά και της άγριας εκμετάλλευσης αφού κοιτάζει ο καθένας το προσωπικό του και μόνο συμφέρον.
Ποια ενσυναίσθηση να επιβιώσει και να λειτουργήσει όταν ο καθένας είναι και πιο μόνος του, πιο ανασφαλής και πιο εγωκεντρικός; Ρίξτε μια ματιά στα σχολεία μας. Εκεί θα δείτε πως το παιδί δεν εκπαιδεύεται για να συνυπάρξει αλλά για να μάθει να είναι αρπακτικό, με όλη τη σημασία της λέξης.
Το στοίχημα χάλασε και χάθηκε. Η κατάληξη των πολέμων ίσως ανοίξει μια νέα χαραμάδα ευκαιρίας να ξαναδεί ο καθένας το χάλι του…Ίσως.
