Καθώς η Κύπρος εισέρχεται στην τελική ευθεία για τις εκλογές της 24ης Μαΐου, το πολιτικό και θεσμικό περιβάλλον δοκιμάζεται για ακόμη μία φορά από υποθέσεις που αγγίζουν τον πυρήνα της εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς και το κράτος δικαίου. Η υπόθεση «Σάντη», ανεξαρτήτως της τελικής της κατάληξης, και το Videogate έχουν ήδη αναδείξει ως κρίσιμο ζητούμενο τη λειτουργία του κράτους με τρόπο που να εμπνέει ασφάλεια και αξιοπιστία στον πολίτη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ευθύνη δεν βαραίνει έναν μόνο θεσμό. Η Πολιτεία στο σύνολό της -κυβέρνηση, κόμματα, Δικαιοσύνη, Γενική Εισαγγελία- καλείται να κινηθεί συντεταγμένα, όχι μόνο για την πλήρη διερεύνηση των εν λόγω υποθέσεων αλλά και για την εμπέδωση μιας σταθερής πεποίθησης ότι οι κανόνες ισχύουν για όλους, χωρίς εξαιρέσεις.
Ο πολίτης δεν αναμένει μόνο δηλώσεις ή αντιπαραθέσεις, οι οποίες και αποτελούν μέρος της πολιτικής ζωής σε μια Δημοκρατία. Αναμένει και διαδικασίες που λειτουργούν με διαφάνεια, ταχύτητα και συνέπεια. Αναμένει σαφείς απαντήσεις, θεσμική σοβαρότητα και, κυρίως, την αίσθηση ότι το κράτος λειτουργεί υπέρ του δημόσιου συμφέροντος. Σε προεκλογικές περιόδους, η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη, καθώς κάθε θεσμική αστοχία ή καθυστέρηση ενισχύει την καχυποψία και την αποστασιοποίηση.
Η οικοδόμηση ενός αποτελεσματικού κράτους δικαίου δεν αποτελεί μια αφηρημένη έννοια ούτε μπορεί να είναι μια ευχή. Το κράτος δικαίου δοκιμάζεται και ελέγχεται στην πράξη. Στον τρόπο που διερευνώνται οι καταγγελίες, στην ανεξαρτησία των θεσμών, στην ποιότητα της λογοδοσίας. Μετριέται επίσης στη δυνατότητα του συστήματος να αυτοδιορθώνεται, να αναγνωρίζει αδυναμίες και να προχωρά σε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.
Η υπόθεση «Σάντη», το Videogate πρέπει να λειτουργήσουν ως σημείο καμπής. Όχι λόγω της έντασης που έχει προκληθεί αλλά λόγω της ευκαιρίας που προσφέρει για θεσμικές μεταρρυθμίσεις. Η διαφάνεια, η λογοδοσία και η ισονομία δεν είναι ζητούμενα που εξαντλούνται σε μια υπόθεση αλλά αποτελούν θεμέλια μιας δημοκρατίας που θέλει να παραμείνει ανθεκτική και αξιόπιστη.
Σε τελική ανάλυση, αυτό που περιμένουν οι πολίτες είναι κάτι απλό αλλά συνάμα απαιτητικό. Θέλουν ένα κράτος που λειτουργεί με συνέπεια, που δεν αφήνει σκιές να διαιωνίζονται και που αποδεικνύει, στην πράξη, ότι υπηρετεί τους πολίτες. Αυτή πρέπει να είναι και η ουσιαστική κληρονομιά της παρούσας συγκυρίας -μια ενίσχυση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της οποιασδήποτε διερεύνησης.
