Νέο πλαίσιο για τους 17χρονους οδηγούς, τουλάχιστον διετής δοκιμαστική περίοδος για τους νέους οδηγούς και συστηματικότερος έλεγχος της ικανότητας οδήγησης φέρνουν οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες, τους οποίους θα κληθεί να εφαρμόσει και η Κύπρος τα επόμενα χρόνια.
Στην Κύπρο, πάντως, οι νέες ευρωπαϊκές ρυθμίσεις δεν έχουν ακόμη τεθεί συνολικά σε εφαρμογή. Με τα σημερινά δεδομένα, μαθητική άδεια οδήγησης για την κατηγορία Β μπορεί να εξασφαλίσει κάποιος από την ηλικία των 17,5 ετών, ενώ η πρακτική εξέταση για την απόκτηση κανονικής άδειας πραγματοποιείται μετά τη συμπλήρωση του 18ου έτους.
Το τοπίο αυτό πρόκειται να αλλάξει με την εφαρμογή της νέας ευρωπαϊκής οδηγίας, η οποία προβλέπει πανευρωπαϊκό σύστημα συνοδευόμενης οδήγησης για οδηγούς αυτοκινήτων από την ηλικία των 17 ετών. Η συγκεκριμένη ρύθμιση θα πρέπει να εφαρμοστεί από τα κράτη μέλη από τις 26 Νοεμβρίου 2028, ενώ οι περισσότερες υπόλοιπες διατάξεις της οδηγίας θα τεθούν σε εφαρμογή από τις 26 Νοεμβρίου 2029.
Τι ισχύει σήμερα στην Κύπρο για τους ελέγχους υγείας
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το σκέλος που αφορά την ικανότητα οδήγησης, καθώς η νέα ευρωπαϊκή πολιτική δεν προβλέπει κατ’ ανάγκην υποχρεωτικές ιατρικές εξετάσεις για όλους τους οδηγούς.
Στην Κύπρο, με το υφιστάμενο καθεστώς, για την ανανέωση κανονικής άδειας οδήγησης από άτομα ηλικίας 70 ετών και άνω απαιτείται πιστοποιητικό υγείας, ενώ η ανανεωμένη άδεια για αυτή την ηλικιακή κατηγορία έχει ισχύ τριών ετών.
Η νέα ευρωπαϊκή οδηγία προβλέπει συστηματικότερη αξιολόγηση της σωματικής και ψυχικής ικανότητας των οδηγών. Για κατηγορίες όπως Α και Β, ωστόσο, τα κράτη μέλη θα μπορούν αντί γενικής ιατρικής εξέτασης να χρησιμοποιούν έντυπο αυτοαξιολόγησης κατά την έκδοση ή ανανέωση της άδειας ή να δημιουργήσουν εθνικό σύστημα που θα εντοπίζει σημαντικές μεταβολές στη σωματική ή ψυχική κατάσταση του οδηγού. Εάν προκύπτουν ενδείξεις προβλήματος υγείας που επηρεάζει την οδήγηση, θα απαιτείται ιατρική εξέταση.
Δοκιμαστική περίοδος τουλάχιστον δύο ετών
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τους νέους οδηγούς. Η οδηγία προβλέπει δοκιμαστική περίοδο τουλάχιστον δύο ετών μετά την απόκτηση της άδειας οδήγησης.
Κατά την περίοδο αυτή τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν αυστηρότερους κανόνες ή κυρώσεις για την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, ενώ προβλέπονται επίσης μέτρα για την αντιμετώπιση της οδήγησης υπό την επήρεια ναρκωτικών και για την τήρηση των κανόνων σχετικά με τις ζώνες ασφαλείας και τα συστήματα συγκράτησης παιδιών.
Συνοδευόμενη οδήγηση από τα 17
Με το νέο σύστημα, τα κράτη μέλη θα εκδίδουν άδεια κατηγορίας Β σε άτομα που έχουν συμπληρώσει το 17ο έτος της ηλικίας τους, υπό καθεστώς συνοδευόμενης οδήγησης μέχρι να γίνουν 18 ετών.
Ο 17χρονος οδηγός θα μπορεί να οδηγεί μόνο με συνοδό στο μπροστινό κάθισμα, ο οποίος θα πρέπει να πληροί τις προϋποθέσεις που καθορίζει η οδηγία και την εθνική νομοθεσία. Τα κράτη μέλη θα μπορούν παράλληλα να θεσπίζουν πρόσθετους όρους για το συγκεκριμένο σύστημα.
Η αλλαγή διαφοροποιείται από το σημερινό καθεστώς στην Κύπρο, όπου η μαθητική άδεια κατηγορίας Β εκδίδεται από τα 17,5 χρόνια. Παράλληλα, από την 1η Ιουλίου 2026 η άδεια οδήγησης μαθητευόμενου στην Κύπρο έχει διάρκεια ισχύος δύο ετών για όλες τις κατηγορίες οχημάτων.
Στο στόχαστρο και οι σοβαρές παραβάσεις σε άλλα κράτη της ΕΕ
Η νέα ευρωπαϊκή πολιτική προβλέπει επίσης την ενίσχυση της αμοιβαίας αναγνώρισης των αποφάσεων αφαίρεσης ή περιορισμού της άδειας οδήγησης. Στόχος είναι ένας οδηγός που διαπράττει σοβαρή τροχαία παράβαση σε άλλο κράτος μέλος να μην αποφεύγει τις συνέπειες απλώς επειδή η άδειά του έχει εκδοθεί σε διαφορετική χώρα.
Οι κανόνες καλύπτουν σοβαρές παραβάσεις, μεταξύ άλλων υπερβολική ταχύτητα, οδήγηση υπό την επήρεια και πρόκληση θανάτου ή σοβαρού τραυματισμού λόγω επικίνδυνης οδήγησης.
Παράλληλα, οι απαιτήσεις εκπαίδευσης και εξέτασης των υποψήφιων οδηγών θα δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην προστασία των ευάλωτων χρηστών του οδικού δικτύου, όπως οι πεζοί, οι ποδηλάτες και οι χρήστες μέσων μικροκινητικότητας.
Η Κομισιόν χαράσσει τον οδικό χάρτη εφαρμογής
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 29 Ιουλίου 2026 τη στρατηγική για την πρακτική εφαρμογή των νέων κανόνων σχετικά με τις άδειες οδήγησης και τις αποφάσεις αφαίρεσής τους. Στόχος είναι να υποστηριχθούν τα κράτη μέλη κατά την ενσωμάτωση του νέου πλαισίου, μέσα από καθοδήγηση, τεχνική συνεργασία και δράσεις διασυνοριακού συντονισμού.
Οι παρεμβάσεις εντάσσονται στην ευρύτερη ευρωπαϊκή προσπάθεια για περιορισμό των θανατηφόρων τροχαίων. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Κομισιόν, περίπου 19.400 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους της ΕΕ το 2025, αριθμός μειωμένος κατά 3% σε σχέση με το 2024.
Παρά τη βελτίωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Κύπρος κινήθηκε προς την αντίθετη κατεύθυνση, με τον δείκτη θανάτων να αυξάνεται από 42 σε 46 ανά εκατομμύριο κατοίκους μεταξύ 2024 και 2025.
Η ΕΕ έχει θέσει ως ενδιάμεσο στόχο τη μείωση των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών στους δρόμους κατά 50% έως το 2030, με τελικό στόχο το «Vision Zero» και την προσέγγιση των μηδενικών θανάτων από τροχαία έως το 2050.
