Την ανάγκη ουσιαστικής αναθεώρησης του ευρωπαϊκού πλαισίου για τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, ώστε η πρόσβαση σε θεραπεία σε άλλο κράτος μέλος να μην εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα του ασθενούς, ανέδειξε ο ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ Γιώργος Γεωργίου, κατά τη διάρκεια γεύματος εργασίας με δημοσιογράφους, σήμερα στη Λευκωσία.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η έκθεση 2025/2206(INL) για την αναθεώρηση των κανόνων που αφορούν τα δικαιώματα των ασθενών στο πλαίσιο της οδηγίας για τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη, της οποίας ο κ. Γεωργίου είναι εισηγητής στην Επιτροπή Δημόσιας Υγείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Δεκατρία χρόνια μετά την πρακτική εφαρμογή της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ, όπως ανέφερε, χιλιάδες Ευρωπαίοι ασθενείς εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οικονομικά, διοικητικά και πρακτικά εμπόδια όταν χρειάζονται περίθαλψη σε άλλη χώρα της ΕΕ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η δυνατότητα αξιοποίησης της οδηγίας επηρεάζεται, μεταξύ άλλων, από τη χώρα διαμονής, την οικονομική κατάσταση του ασθενούς και τον βαθμό γνώσης του συστήματος.
Κατάργηση των προκαταβολών
Μία από τις βασικότερες προτάσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεση αφορά την κατάργηση της υποχρέωσης του ασθενούς να καταβάλλει προκαταβολικά το κόστος της θεραπείας και να αναμένει στη συνέχεια την αποζημίωσή του.
Ο Γιώργος Γεωργίου επισήμανε ότι η σημερινή διαδικασία μπορεί να λειτουργεί αποτρεπτικά ιδιαίτερα για χαμηλόμισθους, συνταξιούχους και οικογένειες με περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες.
Η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία μηχανισμών άμεσης χρηματικής αποζημίωσης μεταξύ των αρμόδιων φορέων των κρατών μελών, κατά τρόπο αντίστοιχο με τον συντονισμό που ήδη εφαρμόζεται στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης.
Παράλληλα, προτείνεται τροποποίηση του άρθρου 7 της οδηγίας ώστε να είναι δυνατή, βάσει εισοδηματικών κριτηρίων, η κάλυψη πρόσθετων εξόδων που συνδέονται με τη θεραπεία στο εξωτερικό, όπως το κόστος ταξιδιού και διαμονής.
Στην ίδια κατεύθυνση, προτείνεται η δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού στήριξης και αλληλεγγύης, ο οποίος θα μπορεί να παρέχει οικονομική βοήθεια σε κράτη μέλη που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά ευάλωτες κατηγορίες ασθενών.
«Λαβύρινθος» οι προηγούμενες εγκρίσεις
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο καθεστώς της προηγούμενης έγκρισης που απαιτείται για συγκεκριμένες θεραπείες στο εξωτερικό.
Ο ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ αναγνώρισε την ανάγκη των κρατών μελών να προστατεύουν τον σχεδιασμό και τη βιωσιμότητα των εθνικών συστημάτων υγείας, σημειώνοντας ωστόσο ότι η διαδικασία έγκρισης δεν πρέπει να μετατρέπεται σε «διοικητικό λαβύρινθο» για τον ασθενή, ιδιαίτερα όταν η αναγκαία θεραπεία δεν μπορεί να προσφερθεί στη χώρα του μέσα σε ιατρικά δικαιολογημένο χρονικό διάστημα.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται τα κράτη μέλη να δημοσιεύουν σαφείς καταλόγους με τις θεραπείες που απαιτούν προηγούμενη έγκριση.
Μόλις ένας στους δέκα γνωρίζει τα Εθνικά Σημεία Επαφής
Σημαντικό μέρος των προτάσεων αφορά και την ενημέρωση των ασθενών.
Όπως ανέφερε ο κ. Γεωργίου, επικαλούμενος έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μόλις το 10% των ασθενών γνωρίζει την ύπαρξη των Εθνικών Σημείων Επαφής, τα οποία αποτελούν την κύρια πηγή πληροφόρησης για τη διασυνοριακή περίθαλψη.
Σύμφωνα με την παρουσίασή του, τα Εθνικά Σημεία Επαφής αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα υποστελέχωσης και έλλειψης πόρων. Η πρόταση προβλέπει ενίσχυση του ρόλου τους και επίσημη συμμετοχή οργανώσεων ασθενών και επαγγελματιών υγείας στη λειτουργία τους.
Παράλληλα προτείνεται η δημιουργία κεντρικού ευρωπαϊκού κέντρου πληροφόρησης, το οποίο θα λειτουργεί ως ενιαίο, αξιόπιστο και πολύγλωσσο σημείο εισόδου για τους πολίτες που αναζητούν πληροφορίες για τα δικαιώματά τους πριν προχωρήσουν στις εθνικές διαδικασίες.
Ειδικές πρόνοιες για τα παιδιά
Ξεχωριστή θέση στις προτάσεις κατέχουν τα παιδιά που χρειάζονται εξειδικευμένη θεραπεία στο εξωτερικό.
Η έκθεση προτείνει ταχύτερες διαδικασίες πρόσβασης σε εξειδικευμένη περίθαλψη και υποχρεωτική κάλυψη των εξόδων ταξιδιού και διαμονής τόσο για το παιδί όσο και για τους συνοδούς του.
«Είναι αδιανόητο μια οικογένεια που μεταβαίνει στο εξωτερικό για τη θεραπεία του παιδιού της να αφήνεται οικονομικά αβοήθητη και να παλεύει μόνη της μέσω εράνων», ανέφερε στην ομιλία του ο Γιώργος Γεωργίου.
Προτείνεται επίσης κάθε κράτος μέλος να δημιουργήσει υπηρεσίες που θα καθοδηγούν δωρεάν και εξατομικευμένα τα παιδιά, τις οικογένειες και τους φροντιστές τους σε όλα τα στάδια της διασυνοριακής θεραπείας.
Πολυετείς άδειες για σπάνιες παθήσεις
Ειδικές ρυθμίσεις προτείνονται και για τους ασθενείς με σπάνιες και πολύπλοκες παθήσεις, για τους οποίους, όπως τονίστηκε, η πρόσβαση σε εξειδικευμένα κέντρα άλλων χωρών αποτελεί σε πολλές περιπτώσεις αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας τους.
Μεταξύ άλλων προτείνεται η θέσπιση πολυετών και ανανεώσιμων αδειών διασυνοριακής περίθαλψης, ώστε οι ασθενείς να μην υποχρεώνονται να επαναλαμβάνουν συνεχώς τις ίδιες διοικητικές διαδικασίες.
Ζητείται ακόμη να καλύπτεται ρητά από το ευρωπαϊκό πλαίσιο η συμμετοχή ασθενών με σπάνιες και πολύπλοκες νόσους σε κλινικές δοκιμές που πραγματοποιούνται σε εξειδικευμένα κέντρα άλλων κρατών μελών.
Τηλεϊατρική και ψηφιακό ιστορικό
Η έκθεση εισηγείται παράλληλα εκσυγχρονισμό των κανόνων για την τηλεϊατρική, τις ηλεκτρονικές συνταγές και τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων υγείας.
Μεταξύ των προτάσεων βρίσκεται η επέκταση της οδηγίας ώστε να καλύπτει ρητά την περίθαλψη μέσω τηλεϊατρικής, αλλά και η πλήρης εφαρμογή της υποδομής MyHealth@EU για τη διασυνοριακή ανταλλαγή ηλεκτρονικών δεδομένων και ιατρικού ιστορικού των ασθενών.
Ο κ. Γεωργίου έθεσε παράλληλα ως προϋπόθεση την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τη διατήρηση υψηλών προτύπων ποιότητας και ασφάλειας.
Η διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί
Ο ευρωβουλευτής διευκρίνισε ότι η έκθεση αποτελεί νομοθετική πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και δεν συνιστά ακόμη νέο δεσμευτικό νομοθετικό πλαίσιο.
Όπως ανέφερε, οι προτάσεις των άλλων πολιτικών ομάδων παραλήφθηκαν στις 12 Σεπτεμβρίου και ακολουθούν διαπραγματεύσεις για τη διαμόρφωση συμβιβαστικού κειμένου. Το κείμενο θα πρέπει στη συνέχεια να τεθεί ενώπιον της Επιτροπής Δημόσιας Υγείας και, εφόσον εγκριθεί, στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Κεντρική θέση του Γιώργου Γεωργίου είναι ότι η διασυνοριακή περίθαλψη πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά προς ισχυρά δημόσια εθνικά συστήματα υγείας και όχι να οδηγεί σε μεγαλύτερη εμπορευματοποίηση ή ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών υγείας.
Όπως υπογράμμισε, ο στόχος της πρωτοβουλίας είναι τα δικαιώματα που προβλέπονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο να μπορούν να ασκούνται στην πράξη από όλους τους ασθενείς, ανεξαρτήτως εισοδήματος και χώρας διαμονής.
