ARXIGRAMMA}Η ηλεκτρονική υγεία αφήνει πίσω της το 2025 ως τη χρονιά κατά την οποία τέθηκαν σε εφαρμογή για πρώτη φορά οι διασυνοριακές υπηρεσίες, δίνοντας τη δυνατότητα σε Κύπριους πολίτες που ταξιδεύουν ή διαμένουν προσωρινά στο εξωτερικό να έχουν πρόσβαση σε βασικά στοιχεία του ιατρικού τους ιστορικού. Ήταν το πρώτο βήμα για τη διασφάλιση της συνέχειας της φροντίδας πέρα από τα σύνορα.
Το 2026, η ψηφιακή αυτή μετάβαση περνά σε επόμενο στάδιο, με τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Ασθενούς και βασικές πληροφορίες υγείας να αναμένεται να γίνουν προσβάσιμες και μέσω κινητού τηλεφώνου. Κομβικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση αναμένεται να διαδραματίσει η εθνική εφαρμογή για κινητές συσκευές, μέσω της οποίας οι πολίτες θα μπορούν από το 2026 να έχουν άμεση πρόσβαση σε βασικές πληροφορίες που αφορούν την υγεία τους.
Η ηλεκτρονική υγεία δεν περιορίζεται στη διαχείριση της ασθένειας αλλά στοχεύει και στην ενίσχυση της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και της συνεχούς παρακολούθησης της υγείας των πολιτών, εξηγεί, σε συνέντευξή του στον «Π», ο πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Ηλεκτρονικής Υγείας, καθηγητής Κωνσταντίνος Παττίχης. Αυτούσια η συνέντευξη:
Ποια είναι η πιο ουσιαστική αλλαγή που έχει δει μέχρι σήμερα ο πολίτης από τη λειτουργία της ηλεκτρονικής υγείας και των διασυνοριακών υπηρεσιών;
Η εισαγωγή των Ηλεκτρονικών Διασυνοριακών Υπηρεσιών Υγείας, μέσω της Ψηφιακής Υποδομής Ηλεκτρονικής Υγείας (eHDSI), σηματοδοτεί μια σημαντική εξέλιξη για τον τομέα της Υγείας στην Κύπρο. Η Κύπρος αποτελεί το 16ο κράτος μέλος και το 8ο που παρέχει πλήρως όλες τις υπηρεσίες της ευρωπαϊκής υποδομής «ΗΥγείαμου@ΕΕ» («MyHealth@EU»). Η Κύπρος είναι ήδη συνδεδεμένη με Ελλάδα, Λουξεμβούργο, Κροατία, Πολωνία, Ιρλανδία, Πορτογαλία και Ισπανία, ενώ νέες διασυνδέσεις αναμένονται από τις αρχές Ιανουαρίου.
Οι Κύπριοι πολίτες που ταξιδεύουν ή διαμένουν προσωρινά σε άλλα κράτη μέλη μπορούν να λαμβάνουν ιατρική φροντίδα με ασφάλεια, καθώς βασικά στοιχεία του Συνοπτικού Ιστορικού Υγείας, όπως αλλεργίες, χρόνιες παθήσεις, φαρμακευτική αγωγή, είναι άμεσα διαθέσιμα στη χώρα υποδοχής. Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο σε επείγουσες καταστάσεις, μειώνοντας τον κίνδυνο λαθών, διπλών εξετάσεων ή ακατάλληλων θεραπειών.
Το ίδιο πλαίσιο λειτουργεί και αντίστροφα. Όταν πολίτες άλλων ευρωπαϊκών χωρών επισκέπτονται επαγγελματίες υγείας στην Κύπρο, οι ιατροί στη χώρα μας μπορούν να αντλήσουν τις απαραίτητες ιατρικές πληροφορίες με ασφαλή και ελεγχόμενο τρόπο, διασφαλίζοντας τη συνέχεια της φροντίδας, ανεξαρτήτως χώρας προέλευσης.
Επιπρόσθετα, η υπηρεσία Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης και Εκτέλεσης Συνταγής (ePrescription/eDispensation) προσφέρει στους ασθενείς μεγαλύτερη ευελιξία στη λήψη της φαρμακευτικής τους αγωγής. Οι συνταγές που εκδίδονται σε ένα κράτος μέλος μπορούν να εκτελούνται σε φαρμακεία άλλης συμμετέχουσας χώρας υπό την προϋπόθεση ότι και οι δύο χώρες συμμετέχουν στο δίκτυο «ΗΥγείαμου@ΕΕ».
Αν ένας Κύπριος ταξιδέψει σήμερα στην Ελλάδα, για παράδειγμα, και χρειαστεί φάρμακα, τι ακριβώς ισχύει και ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθήσει;
Για την εκτέλεση διασυνοριακής συνταγής, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η έκδοση ηλεκτρονικής διασυνοριακής συνταγής από τον θεράποντα ιατρό στην Κύπρο, μέσω της πλατφόρμας του Εθνικού Σημείου Επαφής για την Ηλεκτρονική Υγεία. Ακολούθως, ο Κύπριος πολίτης μπορεί να επισκεφθεί φαρμακείο στην Ελλάδα, όπου, μετά την ταυτοποίησή του από τον φαρμακοποιό με επίδειξη επίσημου εγγράφου ταυτότητας, η συνταγή εκτελείται ηλεκτρονικά.
Αν ένας Κύπριος νοσηλευτεί στο εξωτερικό, θα μπορούν στο μέλλον τα κυπριακά νοσοκομεία να έχουν πρόσβαση σε βασικές πληροφορίες της νοσηλείας του;
Σε περίπτωση που Κύπριος πολίτης νοσηλευτεί στο εξωτερικό, οι γιατροί του νοσοκομείου θα έχουν πρόσβαση στα απαραίτητα δεδομένα υγείας του, προκειμένου να του παράσχουν την κατάλληλη θεραπεία ανάλογα με την περίσταση. Ωστόσο, σύμφωνα με τη νομοθεσία, δεν θα έχουν τη δυνατότητα να προσθέσουν ή να τροποποιήσουν στοιχεία στο Συνοπτικό Ιστορικό Υγείας του ασθενούς. Παρ' όλα αυτά, μπορούν να παραδώσουν σχετική ιατρική τεκμηρίωση στον ίδιο τον ασθενή, ώστε ο θεράπων ιατρός στην Κύπρο να μπορέσει να επικαιροποιήσει το ιατρικό του ιστορικό.
Τι περιμένουμε το 2026
Ποιες νέες υπηρεσίες ηλεκτρονικής υγείας αναμένεται να προστεθούν το επόμενο διάστημα και μέσα στο 2026; Τι να περιμένουμε σε σχέση με τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Ασθενούς το 2026;
Το 2026 προβλέπεται ότι, πέραν του Συνοπτικού Ιστορικού Υγείας και της Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Διασυνοριακής Συνεργασίας, θα υπάρχει και η ανταλλαγή άλλων σημαντικών ιατρικών εγγράφων, όπως αποτελέσματα εργαστηριακών και απεικονιστικών εξετάσεων, καθώς και αναφορές νοσοκομειακών εξιτηρίων, ακολουθώντας το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του eHealth Network και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Πού βρισκόμαστε σε σχέση με την εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα (app) μέσω της οποίας οι πολίτες θα εξασφαλίζουν πρόσβαση στα προσωπικά τους δεδομένα υγείας; Θα την εγκαταστήσουμε στα κινητά μας εντός του 2026;
Η νέα εθνική εφαρμογή για κινητές συσκευές, MyHealthAPP@CY, αναμένεται να είναι διαθέσιμη στους πολίτες εντός του 2026. Αναπτύσσεται στο πλαίσιο του ευρύτερου ψηφιακού μετασχηματισμού της Υγείας, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας, το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής και τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ), φιλοδοξώντας να αποτελέσει το βασικό ψηφιακό εργαλείο επικοινωνίας και εξυπηρέτησης των πολιτών.
Στην πρώτη φάση λειτουργίας της, η εφαρμογή θα προσφέρει βασικές λειτουργίες, όπως προβολή του Συνοπτικού Ιστορικού Υγείας, ενημέρωση για τα διανυκτερεύοντα φαρμακεία και τους εφημερεύοντες γιατρούς, καθώς και ειδικό κουμπί για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
Σε επόμενη φάση, το MyHealthAPP@CY θα εμπλουτιστεί με πιο προηγμένες υπηρεσίες, όπως γεωεντοπισμό και απεικόνιση παρόχων υγείας σε διαδραστικό χάρτη, διαχείριση πρόσβασης στο ιατρικό προφίλ από εξουσιοδοτημένους επαγγελματίες, υποβολή ερωτημάτων ή παραπόνων, πρόσβαση σε παραπεμπτικά, αλλαγή προσωπικού ιατρού, καθώς και ειδοποιήσεις για συνταγές και ραντεβού.
Όλες οι λειτουργίες θα σχεδιαστούν σύμφωνα με τα αυστηρότερα πρότυπα ασφάλειας και προστασίας προσωπικών δεδομένων, όπως ορίζονται από την εθνική νομοθεσία και τον GDPR.
Η πρόληψη σε πρώτο πλάνο
Ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζει διαχρονικά η Κύπρος είναι η απουσία ουσιαστικών και συστηματικών πολιτικών πρόληψης ασθενειών. Μπορεί η ηλεκτρονική υγεία να συμβάλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της πρόληψης και με ποιον τρόπο;
Η ηλεκτρονική υγεία μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό εργαλείο για τη μετάβαση από ένα σύστημα που εστιάζει κυρίως στη διαχείριση της ασθένειας σε ένα σύστημα που δίνει έμφαση στην πρόληψη και την έγκαιρη παρέμβαση. Η συστηματική συλλογή, διασύνδεση και αξιοποίηση των δεδομένων υγείας, με ασφαλή και ελεγχόμενο τρόπο, επιτρέπουν την καλύτερη παρακολούθηση της υγείας του πληθυσμού και τη δημιουργία πιο στοχευμένων παρεμβάσεων πρόληψης.
Μέσα από τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Ασθενούς και τις διασυνοριακές υπηρεσίες, οι επαγγελματίες υγείας μπορούν να έχουν πιο ολοκληρωμένη εικόνα του ιατρικού ιστορικού, γεγονός που διευκολύνει την έγκαιρη διάγνωση και την αποφυγή επιπλοκών. Παράλληλα, οι ψηφιακές εφαρμογές υγείας μπορούν να ενισχύσουν τη συμμετοχή των ίδιων των πολιτών στη φροντίδα της υγείας τους, μέσω ενημερώσεων, υπενθυμίσεων και καλύτερης πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας.
Στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο, ο Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε τα ανωνυμοποιημένα δεδομένα να αξιοποιούνται και για σκοπούς δημόσιας υγείας και έρευνας, συμβάλλοντας στον καλύτερο σχεδιασμό πολιτικών πρόληψης. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, η ηλεκτρονική υγεία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για ένα πιο προληπτικό, ποιοτικό και ασθενοκεντρικό σύστημα υγείας.
