Σε ένα σπίτι, σε μια γειτονιά της Κύπρου, η φροντίδα «χτυπά» την πόρτα. Μια νοσηλεύτρια περνά το κατώφλι και η στήριξη συνεχίζεται εκεί όπου ο ασθενής νιώθει πιο οικεία, στο σπίτι του. Μέσα σε ένα περιβάλλον γνώριμο, αλλά πλέον διαφορετικό. Για τους ασθενείς με καρκίνο η έξοδος από το νοσοκομείο δεν σημαίνει το τέλος των αναγκών φροντίδας. Αντίθετα ανοίγει μια μακρά, σε αρκετές περιπτώσεις, περίοδο, όπου η διαχείριση του πόνου και των συμπτωμάτων, η ψυχολογική επιβάρυνση και η ανατροπή της καθημερινότητας μεταφέρονται μέσα στο σπίτι, επηρεάζοντας όχι μόνο τον ίδιο τον ασθενή, αλλά και ολόκληρη την οικογένεια.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο παρεμβαίνει η ανακουφιστική φροντίδα. Όχι για να θεραπεύσει τη νόσο, αλλά για να βελτιώσει την ποιότητα ζωής, να μειώσει τον πόνο και να στηρίξει τον ασθενή σε όλα τα επίπεδα, σωματικό, ψυχολογικό και κοινωνικό.
«Η ανακουφιστική φροντίδα αποτελεί μια προσέγγιση που οφείλει να βρίσκεται δίπλα στον ασθενή σε κάθε στάδιο της νόσου, διατηρώντας στο επίκεντρο τον άνθρωπο και την αξιοπρέπειά του», εξήγησε σε δηλώσεις της στον «Π» η εκτελεστική διευθύντρια του Αντικαρκινικού Συνδέσμου Κύπρου, Μαρία Ιωαννίδου.
Αφορμή γι' αυτή μας τη συνομιλία η Πορεία Χριστοδούλας που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 25 Απριλίου 2026 σε όλες τις πόλεις. Πρόκειται για μία από τις βασικές δράσεις ευαισθητοποίησης και στήριξης του έργου του Αντικαρκινικού Συνδέσμου Κύπρου. Κάθε βήμα αυτής της πορείας στέλνει μήνυμα στήριξης προς τους συμπολίτες με εμπειρία καρκίνου, ενισχύει τις υπηρεσίες ανακουφιστικής φροντίδας του Αντικαρκινικού Συνδέσμου Κύπρου και φέρνει ελπίδα και δύναμη σε όσους τη χρειάζονται.
Υπηρεσίες που παρέχονται
Κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσέγγιση διαδραματίζουν οι υπηρεσίες κατ' οίκον φροντίδας, μέσα από τις οποίες η φροντίδα μεταφέρεται στο σπίτι του ασθενή. Η διαδικασία ξεκινά με αξιολόγηση των αναγκών του ιδίου και της οικογένειάς του, ώστε να σχεδιαστεί ένα εξατομικευμένο πλάνο φροντίδας. Η ομάδα συνεργάζεται με τον θεράποντα ιατρό, εξασφαλίζοντας συνέχεια στη θεραπευτική προσέγγιση. Η φιλοσοφία της προσέγγισης αυτής είναι ότι ο ασθενής δεν είναι μόνο μια διάγνωση, αλλά ένας άνθρωπος με ανάγκες που εκτείνονται πέρα από τη θεραπεία.
«Η παραμονή στο σπίτι έχει αποδεδειγμένα ευεργετική επίδραση στον ασθενή. Εκεί νιώθει ασφάλεια, οικειότητα και αξιοπρέπεια. Ο ρόλος μας είναι να μεταφέρουμε την ιατρική φροντίδα σε αυτό το περιβάλλον, χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα», εξηγεί στον «Π» η ιατρική διευθύντρια του Αντικαρκινικού δρ Σοφία Νέστορος.
Οι υπηρεσίες βασίζονται στη συνεργασία μιας διεπιστημονικής ομάδας που περιλαμβάνει γιατρούς, νοσηλευτές, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και φυσιοθεραπευτές. Η συνεργασία αυτή επιτρέπει την ολιστική προσέγγιση της φροντίδας, με στόχο την κάλυψη των αναγκών του ασθενή σε όλα τα επίπεδα.
Οι υπηρεσίες περιλαμβάνουν λήψη αίματος και χορήγηση φαρμάκων, φροντίδα τραυμάτων και στομιών, διαχείριση συμπτωμάτων όπως πόνος, ναυτία ή δύσπνοια, καθώς και εκπαίδευση των φροντιστών. Παράλληλα, παρέχεται, με δανεισμό, ιατρικός εξοπλισμός, ώστε το σπίτι να μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες φροντίδας. Η φυσιοθεραπεία αποτελεί επίσης μέρος της ανακουφιστικής φροντίδας, με στόχο τη διατήρηση της κινητικότητας και της λειτουργικότητας του ασθενή. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν ανακούφιση από τον πόνο, ενδυνάμωση μυών, βελτίωση της κινητικότητας και διαχείριση λεμφοιδήματος, ιδιαίτερα σε ασθενείς που δεν μπορούν να μετακινηθούν εύκολα.
Ψυχολογική στήριξη
Ο καρκίνος δεν επηρεάζει μόνο το σώμα, αλλά και τον ψυχισμό του ασθενή και της οικογένειας, φέρνοντας μαζί του φόβο, άγχος και αβεβαιότητα. Στο πλαίσιο της ανακουφιστικής φροντίδας, ο Αντικαρκινικός Σύνδεσμος Κύπρου παρέχει ψυχολογική υποστήριξη σε όλα τα στάδια της νόσου, τόσο στον ασθενή όσο και στο οικογενειακό του περιβάλλον. Η στήριξη αυτή προσφέρεται και στο σπίτι, όταν υπάρχει ανάγκη, από εξειδικευμένους επαγγελματίες. Στόχος είναι η διαχείριση των συναισθημάτων που προκύπτουν από τη διάγνωση και την πορεία της ασθένειας, καθώς και η ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας του ασθενή.
Πέραν τούτου, η ασθένεια συνοδεύεται συχνά και από πρακτικές δυσκολίες. Οι κοινωνικοί λειτουργοί του συνδέσμου αξιολογούν τις ανάγκες του ασθενή και της οικογένειας, παρέχουν καθοδήγηση για επιδόματα και δικαιώματα και διασυνδέουν με κρατικές και κοινοτικές υπηρεσίες. Με τον τρόπο αυτό, επιχειρείται η στήριξη της οικογένειας και η διατήρηση μιας λειτουργικής καθημερινότητας σε μια περίοδο έντονης πίεσης.
Αροδαφνούσα
Μπορεί ο νόμος για την ανακουφιστική φροντίδα να ψηφίστηκε μόλις πρόσφατα, μετά από χρόνια συζητήσεων και διαβουλεύσεων, ωστόσο ανακουφιστική φροντίδα για τους καρκινοπαθείς εφαρμόζεται στην Κύπρο εδώ και χρόνια, συγκεκριμένα από τη δεκαετία του 1970, με τον Αντικαρκινικό Σύνδεσμο να διαδραματίζει πρωτοποριακό ρόλο.
Το Κέντρο Ανακουφιστικής Φροντίδας «Αροδαφνούσα» αποτελεί το πρώτο και μοναδικό εξειδικευμένο κέντρο στο νησί, προσφέροντας ολοκληρωμένες υπηρεσίες σε ασθενείς με καρκίνο, τόσο ενδονοσοκομειακά όσο και εξωτερικά. Η φροντίδα περιλαμβάνει διαχείριση πόνου και συμπτωμάτων, υποστηρικτική θεραπεία, καθώς και ψυχολογική, κοινωνική και πνευματική στήριξη. Παράλληλα, παρέχονται υπηρεσίες όπως φυσικοθεραπεία, αρωματοθεραπεία και θεραπείες λεμφοιδήματος. Όλες οι υπηρεσίες προσφέρονται δωρεάν, ενώ το κέντρο διαθέτει διεθνή πιστοποίηση από το Accreditation Canada, αναγνωρίζοντας την ποιότητα των υπηρεσιών.
Η Αροδαφνούσα αποτελεί μέχρι σήμερα το μοναδικό εξειδικευμένο κέντρο ανακουφιστικής φροντίδας στην Κύπρο, καλύπτοντας ανάγκες που δεν περιορίζονται στη νοσηλεία, αλλά επεκτείνονται στην καθημερινή στήριξη των ασθενών και των οικογενειών τους.
Σε ένα σύστημα υγείας που συνεχίζει να εξελίσσεται η ανακουφιστική φροντίδα παραμένει ένας τομέας με αυξανόμενες ανάγκες. Ο ρόλος του Αντικαρκινικού Συνδέσμου Κύπρου, μέσα από υπηρεσίες που παρέχονται δωρεάν και καλύπτουν τις ανάγκες χιλιάδων ασθενών, αναδεικνύει τόσο το εύρος αυτών των αναγκών όσο και τη σημασία της ύπαρξης οργανωμένων δομών στήριξης για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους.
Ανακουφιστική φροντίδα για όλους τους ασθενείς
Σε ό,τι αφορά τη νομοθεσία που ψηφίστηκε πρόσφατα από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, όπως ανέφερε στον «Π» ο πρόεδρος του Αντικαρκινικού Συνδέσμου Κύπρου, Αλέκος Σταμάτης, «η επιτυχία της θα κριθεί στην πράξη». Ο κ. Σταμάτης ανέφερε ότι χαιρετίζουν την ψήφιση του νόμου που ρυθμίζει την παροχή ανακουφιστικής φροντίδας, υπενθυμίζοντας πως μετά και από παρεμβάσεις του συνδέσμου το 2017 η ανακουφιστική φροντίδα υγείας προστέθηκε στις υπηρεσίες που καλύπτει το ΓεΣΥ.
Σημείωσε ότι η νέα νομοθεσία έρχεται να καλύψει ένα κενό, θέτει το πλαίσιο για την παροχή της και καταγράφει τις απαιτήσεις της κοινωνίας σχετικά με τη φύση και το επίπεδό της. Πρόσθεσε ότι ο σύνδεσμος, ως πάροχος υπηρεσιών ανακουφιστικής φροντίδας με πείρα άνω των 50 ετών, αλλά και ως συνήγορος των ασθενών και προστάτης των δικαιωμάτων τους, θα εργαστεί ώστε να διαφυλαχθεί η φιλοσοφία και ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας της. Παράλληλα, ανέφερε ότι αναγνωρίζοντας πως κάθε νομοθεσία μπορεί να εξελίσσεται και να ενισχύεται για τη βιωσιμότητά της, δηλώνουν την ετοιμότητά τους να συμβάλουν ενεργά ως εμπειρογνώμονες με προτάσεις, με γνώμονα το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για τους ασθενείς και την κοινωνία.
