Με τον καρκίνο να αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτου στην Κύπρο, η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία EU Cancer Mission φέρνει στο προσκήνιο νέες δυνατότητες πρόληψης, έγκαιρου εντοπισμού, διάγνωσης, θεραπείας και υποστήριξης των ασθενών. Πρόκειται για μία από τις κεντρικές αποστολές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας Ευρώπη», με σαφή στόχο τη βελτίωση της ζωής άνω των 3 εκατομμυρίων ανθρώπων έως το 2030.
Από την έρευνα στην πράξη
Η ανάγκη για μια τέτοια πρωτοβουλία είναι μεγάλη. Κάθε χρόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφονται 2,7 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις καρκίνου και 1,3 εκατομμύρια θάνατοι, ενώ το οικονομικό κόστος ανέρχεται σε 200 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Οι προβλέψεις μάλιστα δείχνουν ότι οι νέες διαγνώσεις στην Ευρώπη ενδέχεται να ξεπεράσουν τα 3,2 εκατομμύρια έως το 2040, λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, του ανθυγιεινού τρόπου ζωής και των ανισοτήτων στην πρόσβαση σε προσυμπτωματικό έλεγχο και περίθαλψη.
Η EU Cancer Mission επιχειρεί να απαντήσει σε αυτές τις προκλήσεις με μια προσέγγιση που δεν περιορίζεται στη θεραπεία. Εστιάζει στην πρόληψη, στην ενίσχυση της έρευνας για τους παράγοντες κινδύνου, στην προώθηση αλλαγών συμπεριφοράς, στα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, στην ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών διαγνωστικών εργαλείων και θεραπειών, αλλά και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών κατά τη διάρκεια και μετά το πέρας της θεραπείας.
Κεντρικό στοιχείο της αποστολής είναι η σύνδεση της έρευνας με την πραγματική φροντίδα. Η φιλοσοφία της βασίζεται στη συνεργασία επιστημόνων, επαγγελματιών υγείας, φορέων χάραξης πολιτικής, αλλά και των ίδιων των ασθενών, ώστε η επιστημονική γνώση να μεταφράζεται σε πρακτικές λύσεις. Στο επίκεντρο δεν βρίσκεται μόνο η αύξηση των ποσοστών επιβίωσης, αλλά και η εξασφάλιση καλύτερης ζωής για όσους νοσούν και για τις οικογένειές τους.
Δεδομένα, καινοτομία και ανισότητες
Η αξιοποίηση των δεδομένων και των ψηφιακών τεχνολογιών αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Η χρήση εργαλείων όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η ανάλυση μεγάλων συνόλων δεδομένων δίνει στους επιστήμονες τη δυνατότητα να κατανοήσουν καλύτερα πώς αναπτύσσεται και εξελίσσεται ο καρκίνος, να εντοπίζουν μοτίβα νωρίτερα και να υποστηρίζουν πιο ακριβή και αποτελεσματική φροντίδα.
Ταυτόχρονα, η συζήτηση δεν περιορίζεται στην τεχνολογία. Η EU Cancer Mission δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στις ανισότητες, επιδιώκοντας να διασφαλίσει ότι κανείς δεν θα μείνει πίσω στην πρόσβαση στην καινοτομία, στη γνώση, στην έρευνα και στις νέες δυνατότητες φροντίδας. Για μικρότερες χώρες, όπως η Κύπρος, αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η κυπριακή συμμετοχή
Σε αυτό το πλαίσιο, η Κύπρος έχει ενεργό συμμετοχή. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα, 14 οργανισμοί από τη χώρα έχουν λάβει μέρος σε 14 έργα που σχετίζονται με την EU Cancer Mission, με τη στήριξη 5,65 εκατομμυρίων ευρώ από ευρωπαϊκά κονδύλια. Η συμμετοχή αυτή ενισχύει τη διασύνδεση της Κύπρου με ευρωπαϊκά δίκτυα έρευνας και τεχνογνωσίας, ενώ παράλληλα φέρνει νέα εργαλεία και γνώσεις στο σύστημα υγείας.
Ανάμεσα στα έργα στα οποία υπάρχουν κυπριακοί εταίροι περιλαμβάνεται το ECHoS, που φέρνει κοντά ερευνητές, επαγγελματίες υγείας και φορείς χάραξης πολιτικής, με στόχο η έρευνα να συνδέεται πιο αποτελεσματικά με την πραγματική φροντίδα μέσω των National Cancer Mission Hubs. Το EU-CiP συμβάλλει στη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής διαδικτυακής πλατφόρμας που θα παρέχει σαφή και αξιόπιστη πληροφόρηση σε ασθενείς, οικογένειες και φροντιστές, ώστε να μπορούν να κατανοούν καλύτερα τη διάγνωση και τις επιλογές τους. Το UNCAN.eu εστιάζει στην καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων για τον καρκίνο και ψηφιακών εργαλείων, διευκολύνοντας τη συνεργασία των ερευνητών και τη χρήση μεγαλύτερων και πιο ποικίλων συνόλων δεδομένων.
Η Λευκωσία στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης
Στις 27 Απριλίου, η Λευκωσία φιλοξενεί το ευρωπαϊκό συνέδριο με τίτλο «Understanding Cancer in the Digital Age: Data, Innovation and Equity», στο ξενοδοχείο Hilton, σε υβριδική μορφή και με ταυτόχρονη διερμηνεία στα ελληνικά και τα αγγλικά.
Στη διοργάνωση συμμετέχουν πολιτικοί, ερευνητές, κλινικοί, ειδικοί στην ψηφιακή υγεία και εκπρόσωποι ασθενών από όλη την Ευρώπη. Μεταξύ των ομιλητών περιλαμβάνονται η πρώην Ευρωπαία Επίτροπος Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων Στέλλα Κυριακίδου, η Joanna Drake, αναπληρώτρια γενική διευθύντρια στη Γενική Διεύθυνση Έρευνας και Καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και υπεύθυνη για την EU Cancer Mission, αλλά και Κύπριοι εκπρόσωποι από τον χώρο της υγείας, των ασθενών και της έρευνας.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει συζητήσεις για το δίκτυο UNCAN.eu και τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας, για την τεχνητή νοημοσύνη και την ψηφιακή καινοτομία στην κατανόηση του καρκίνου, για το European Cancer Patient Digital Centre, αλλά και για την ενίσχυση της ερευνητικής ικανότητας χωρών όπως η Κύπρος μέσα από το δίκτυο ECHoS.
Η διοργάνωση έρχεται να αναδείξει τη σημασία της ευρωπαϊκής συνεργασίας σε έναν τομέα όπου η έρευνα, τα δεδομένα, οι δημόσιες πολιτικές και η εμπειρία των ασθενών καλούνται να λειτουργήσουν συμπληρωματικά. Στόχος είναι η καινοτομία να μην παραμένει σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά να μετατρέπεται σε καλύτερη πρόληψη, ακριβέστερη διάγνωση, πιο αποτελεσματική θεραπεία και ουσιαστική στήριξη για τους ασθενείς.
