Η Κύπρος κατέχει τη δεύτερη υψηλότερη κατανάλωση πλαστικών μπουκαλιών μίας χρήσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με την πρώτη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εφαρμογή της Οδηγίας για τα Πλαστικά Μίας Χρήσης (SUPD), η οποία δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα.
Με 16,6 μπουκάλια ανά κάτοικο, η Κύπρος υπερβαίνει κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και ξεπερνιέται μόνο από τη Μάλτα, η οποία κατέγραψε 22,8 μπουκάλια ανά άτομο. Τα στοιχεία βασίζονται σε δεδομένα του 2022 και αποτελούν την πρώτη συγκριτική βάση αναφοράς σε επίπεδο ΕΕ που εκπονήθηκε στο πλαίσιο της οδηγίας.
Τα ποσοστά χωριστής συλλογής στο νησί παρουσιάζουν μια εξίσου απογοητευτική εικόνα. Η Κύπρος συλλέγει χωριστά μόλις το 45,62% των πλαστικών μπουκαλιών αναψυκτικών, έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου που ανέρχεται στο 71%. Κράτη μέλη όπως η Πολωνία, η Φινλανδία, η Γερμανία και η Δανία έχουν ήδη επιτύχει τον στόχο του 2025 (77%), ενώ αρκετά έχουν φτάσει και τον στόχο του 2030 (90%). Ο κοινός παρονομαστής μεταξύ των χωρών με τις καλύτερες επιδόσεις είναι η ύπαρξη συστήματος εγγυοδοσίας (deposit return scheme), όπου οι καταναλωτές λαμβάνουν μια μικρή χρηματική επιστροφή όταν παραδίδουν το μπουκάλι σε ένα σημείο συλλογής.
Η Κύπρος βρίσκεται στη διαδικασία σχεδιασμού ενός τέτοιου συστήματος εδώ και χρόνια. Το 2023, το Υπουργείο Περιβάλλοντος πραγματοποίησε διαβουλεύσεις με τους εμπλεκόμενους φορείς για το προσχέδιο των κανονισμών, ωστόσο το κανονιστικό πλαίσιο δεν έχει οριστικοποιηθεί και η εφαρμογή παραμένει σε εκκρεμότητα. Η Αυστρία εγκαινίασε το δικό της σύστημα την 1η Ιανουαρίου 2025, ενώ η Πολωνία ακολούθησε τον Οκτώβριο του ίδιου έτους. Η Ελλάδα στοχεύει επίσης σε πλήρη λειτουργικότητα εντός του 2026.
Η Green Dot Cyprus έχει επισημάνει εδώ και καιρό ότι τα πλαστικά μπουκάλια, οι μεταλλικές συσκευασίες και οι χάρτινες συσκευασίες ποτών αποτελούν τον «αδύναμο κρίκο» στην αλυσίδα ανακύκλωσης της χώρας, σημειώνοντας ότι αυτά τα αντικείμενα καταλήγουν συστηματικά στα κοινά σκουπίδια αντί για τους κάδους ανακύκλωσης.
Βάσει της οδηγίας SUPD, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να συλλέγουν χωριστά το 77% των πλαστικών μπουκαλιών μίας χρήσης έως το 2025 και το 90% έως το 2029. Οι χώρες που θα αποτύχουν να φτάσουν τον δεύτερο στόχο με άλλα μέσα, θα υποχρεωθούν να εισαγάγουν σύστημα εγγυοδοσίας έως την 1η Ιανουαρίου 2029.
Με τον στόχο του 2025 να έχει ήδη χαθεί και το 2029 να πλησιάζει, τα περιθώρια για μια εθελοντική λύση στενεύουν επικίνδυνα.
