Η αυτοκτονία μεταξύ των νέων έχει αυξηθεί δραματικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Σύμφωνα με διεθνείς στατιστικές, οι τάσεις από το 2000 και έπειτα δείχνουν ανησυχητική άνοδο, ενισχύοντας τον χαρακτηρισμό της ψυχικής υγείας των νέων ως κρίσιμη δημόσια πρόκληση αναφέρει σε σχετικό της άρθρο η Δήμητρα Σακέλλη, Εγκληματολόγος – Δικανική Ψυχολόγος, Ειδικού Πρόληψης & Συντονίστρια του Κέντρου Συμβουλευτικής και Πρόληψης RISE Όμως οι αριθμοί από μόνοι τους δεν λένε ολόκληρη την ιστορία. Το πραγματικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν χιλιάδες οικογένειες σε Ελλάδα και Κύπρο δεν είναι μόνο τα αυξημένα ποσοστά αυτοκτονιών , είναι η καθημερινή, βαθιά πίεση που βιώνουν οι έφηβοι μέσα σε έναν ψηφιακό κόσμο γεμάτο σύγκριση, φόβο «μην είμαι αρκετός» και συναισθηματική απομόνωση.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο συνεχίζει, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η UNICEF αναφέρουν ότι 1 στους 7 παιδιά και εφήβους ζει με κάποια μορφή ψυχικής διαταραχής, ενώ η αυτοκτονία συγκαταλέγεται στις κύριες αιτίες θανάτου για τις ηλικίες 15–19 ετών στις ευρωπαϊκές χώρες. Στην Ελλάδα, πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι περίπου 1 στους 4 εφήβους αντιμετωπίζει κάποια ψυχική διαταραχή, με σημαντικές δυσκολίες στον ύπνο, περιστατικά αυτοτραυματισμού και συμπεριφορές υψηλού κινδύνου. Άλλες έρευνες καταγράφουν ποσοστά κατάθλιψης που φτάνουν έως και 29% στα κορίτσια και 13% στα αγόρια. Συνολικά, η κατάθλιψη στον ελληνικό πληθυσμό παραμένει σε υψηλά επίπεδα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Στην Κύπρο, νεότερη έρευνα του Υπουργείου Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF διαπίστωσε ότι 86% των νέων δηλώνουν υψηλό άγχος και αβεβαιότητα για το μέλλον, ενώ 75% αισθάνονται συνεχή πίεση στην καθημερινότητά τους. Παρ’ όλα αυτά, λιγότεροι από τους μισούς που χρειάζονται βοήθεια απευθύνονται τελικά σε επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Η Βάση της Ευημερίας Δεν Είναι Μόνο η Δομή, αλλά είναι η Σύνδεση
Οι περισσότεροι γονείς εστιάζουν στο να διασφαλίσουν ότι τα παιδιά κάνουν τα μαθήματά τους, τηρούν ρουτίνες και έχουν «τάξη» στην καθημερινότητά τους. Αυτό είναι σημαντικό. Ωστόσο, η πραγματική βάση της ευημερίας δεν είναι μόνο η δομή, αλλά είναι η συναισθηματική σύνδεση. Το χρόνιο στρες από τη συνεχή χρήση ψηφιακών μέσων, η σύγκριση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η ανάγκη να φαίνεται κανείς «επιτυχημένος» σε κάθε πτυχή της ζωής του επιβαρύνουν βαθιά τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο συχνά χωρίς εξωτερικά εμφανή σημάδια. Αυτή η πίεση δεν μειώνεται απλώς με κανόνες ή περισσότερη επίβλεψη. Απαιτεί συναισθηματική ασφάλεια, αυθεντική παρουσία και χώρο όπου ο νέος μπορεί να είναι ο εαυτός του χωρίς φόβο.
Τι Πραγματικά Βοηθά τα Παιδιά
Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι οι νέοι που έχουν σταθερές και ανοιχτές οικογενειακές σχέσεις, συζητήσεις χωρίς κριτική ή πίεση, κοινά γεύματα χωρίς οθόνες και με ουσιαστική παρουσία, αναπτύσσουν μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα και εμφανίζουν μειωμένο κίνδυνο για κατάθλιψη, άγχος και αυτοκτονικές συμπεριφορές, ανεξάρτητα από σχολικές επιδόσεις ή εξωτερικά επιτεύγματα. Αυτό που χρειάζονται οι νέοι δεν είναι περισσότερος έλεγχος. Είναι συναισθηματική πρόσβαση. Να νιώθουν ότι μπορούν να πουν «δεν είμαι καλά» χωρίς φόβο κρίσης, απόρριψης ή απογοήτευσης.
Πώς Μπορεί να Αλλάξει Ένα Σπίτι
Δεν απαιτούνται δραστικές αλλαγές από τη μία μέρα στην άλλη. Μικρές, καθημερινές συνήθειες μπορούν να κάνουν ουσιαστική διαφορά αναφέρει η κ. Σακέλλη όπως «καθιερώστε στιγμές χωρίς κινητά ή οθόνες. Η απλή, αδιατάρακτη παρουσία δείχνει προσοχή και σεβασμό. Ρωτήστε και ακούστε χωρίς να διορθώνετε ή να συμβουλεύετε αμέσως. Η ακρόαση είναι πράξη αποδοχής. Αναγνωρίστε ότι το «δεν ξέρω πώς αισθάνομαι» είναι απολύτως θεμιτό και ότι η σύγχυση αποτελεί μέρος της ανάπτυξης».Όπως αναφέρει η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει ότι όταν οι νέοι μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον όπου επιτρέπεται να μην είναι «πάντα καλά», το νευρικό τους σύστημα ρυθμίζεται πιο αποτελεσματικά, η ανθεκτικότητα ενισχύεται και η ψυχική υγεία σταθεροποιείται.
Η ψυχική υγεία των εφήβων δεν είναι πολυτέλεια, προσθέτει, λέγοντας πως είναι θεμέλιο για το μέλλον μιας κοινωνίας. Και η αλλαγή ξεκινά από εκεί όπου υπάρχει η μεγαλύτερη επιρροή το σπίτι.
