Οι βουλευτικές εκλογές διαφοροποίησαν, χωρίς όμως να ανατρέπουν, όπως αναμενόταν, τον κομματικό χάρτη. Ανέδειξαν μεγάλους κερδισμένους και μεγάλους χαμένους, άλλαξαν πολιτικά δεδομένα, διαμόρφωσαν εν δυνάμει συμμαχίες και εν δυνάμει πρωταγωνιστές. Για κάποιους μείωσαν τα διλήμματα της επόμενης μέρας και για άλλους τα γιγάντωσαν. Το μόνο βέβαιο είναι ότι άνοιξαν για τα καλά την μάχη των Προεδρικών του '28, αποκλείοντας υποψηφίους που φάνταζαν βέβαιοι προεκλογικά, αναδεικνύοντας νέους και διαφοροποιώντας τα φαβορί.
Το διακύβευμα ενίσχυσε τον ΔΗΣΥ
Μεγάλος νικητής των βουλευτικών εκλογών είναι ο ΔΗΣΥ. Τρία χρόνια μετά τη διάσπαση του κόμματος στις Προεδρικές, το κόμμα της Δεξιάς κατάφερε να κόψει με άνεση πρώτο το νήμα, έχοντας μάλιστα ελάχιστες απώλειες. Πολλοί ανέδειξαν ως κύριο λόγο περιορισμού των απωλειών που καταγράφονταν στις δημοσκοπήσεις την επιλογή του κόμματος να αποφύγει στο τελευταίο διάστημα την οποιαδήποτε σύγκρουση με τον Νίκο Χριστοδουλίδη που βοήθησε στον επαναπατρισμό των χριστοδουλιδικών ψήφων. Η πραγματικότητα όμως είναι ότι υπήρξαν αρκετές εκροές προς το ΕΛΑΜ που χρεώνονται στη χριστοδουλιδική ψήφο, η οποία και εξέλεξε με σημαντικά ποσοστά τους Παπαχαραλάμπους, Χαμπουλλά και Πελεκάνο. Και ότι, παρά τις καταγραφόμενες εκροές προς το κόμμα της Ακροδεξιάς της τάξεως του 10-12% (δηλ. κοντά στις τρεις ποσοστιαίες μονάδες), ο ΔΗΣΥ είχε απώλειες μόνο 0,8%, δείχνοντας ότι κατάφερε να αναπληρώσει αυτές τις ψήφους από αλλού. Σημαντικός παράγοντας για να βγει ο ΔΗΣΥ πολιτικά ενισχυμένος ήταν το δυνατό, πολυσυλλεκτικό ψηφοδέλτιο το οποίο μπορούσε να φέρει ψήφους από διαφορετικές ομάδες, ακόμα και τους αποστασιοποιημένους.
Το πιο σημαντικό, όμως, στοιχείο που έφερε αυτό το ποσοστό ήταν το διακύβευμα της επόμενης μέρας. Η μάχη για το ποια θα πρέπει να είναι η πορεία και ο ρόλος του κόμματος στο υπό διαμόρφωση πολιτικό σκηνικό. Όσο οξύμωρο κι αν ακούγεται, ένα σημαντικό ποσοστό όσων κινήθηκαν προς τον ΔΗΣΥ, με την ψήφο του, αμφισβήτησε την πορεία που ακολούθησε το κόμμα μετά το 2023 αλλά και πριν. Η ψήφος, π.χ., στον δεύτερο σε σταυρούς προτίμησης, Γιώργο Παμπορίδη, η μεγάλη της πλειοψηφία τουλάχιστον, ήταν ψήφος για έναν άλλο Συναγερμό. Προτάσσοντας την ανάγκη για έναν διαφορετικό ΔΗΣΥ -με ένα πιο ξεκάθαρο πολιτικό στίγμα και μια πιο έντονη αντιπολιτευτική ρητορική- είναι άλλωστε που διεκδίκησε προεκλογικά τη στήριξη του συναγερμικού ψηφοφόρου. Το ίδιο σ’ ένα μεγάλο βαθμό ισχύει και για τον πρώτο σε σταυρούς, Δημήτρη Δημητρίου. Και αυτό είναι ένα μήνυμα που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο από την ηγεσία, όσο ενδυναμωμένη κι αν παρουσιάζεται πλέον.
Και πάλι δεύτερο
Ανάμεσα στους νικητές και το ΑΚΕΛ, όντως το μόνο κόμμα -πέραν του ΕΛΑΜ- που είχε άνοδο ποσοστών. Ανέτρεψε μια πτωτική πορεία που κατέγραφε από το 2016 και μπορεί πλέον να κοιτάζει με μεγαλύτερες απαιτήσεις την επόμενη μέρα. Tο έκανε, μάλιστα, θέτοντας στο κεντρικό κάδρο του προεκλογικού του αφηγήματος διαχρονικές θέσεις της Αριστεράς. Την ίδια όμως στιγμή, το ΑΚΕΛ έμεινε για μια ακόμα φορά πίσω από τον ΔΗΣΥ, σε μια συγκυρία μάλιστα που θεωρείτο ιδιαίτερα ευνοϊκή για το ίδιο και δυσοίωνη για τον ΔΗΣΥ. Η εικόνα, δε, ενός κόμματος «εξουσίας» να πανηγυρίζει για την 9η διαδοχική δεύτερη θέση σε εκλογική διαδικασία καταδεικνύει με ξεκάθαρο τρόπο την προοπτική του αυτό το διάστημα. Τη στιγμή που μεγάλα διλήμματα ενόψει του '28 παραμένουν, χωρίς προφανείς συμμαχίες και χωρίς προφανή υποψήφιο.
Ενισχυμένο ΕΛΑΜ με ταβάνι και μεγάλα διλήμματα
Δεδομένα ανάμεσα στους νικητές είναι και το ΕΛΑΜ. Αύξησε το ποσοστό του κατά τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες και διπλασίασε τις έδρες του, η πραγματικότητα όμως είναι ότι τελικώς κινήθηκε αρκετά πιο χαμηλά απ’ ό,τι έδειχνε η δυναμική που φάνηκε να αναπτύσσει το προηγούμενο διάστημα. Απώλεσε κομμάτι της αντισυστημικής ψήφου που μέχρι πρόσφατα φάνηκε να κερδίζει, ως αποτέλεσμα της ταύτισης που έδειξε σε πολλά ζητήματα με το Προεδρικό, ενώ και η ανάδειξη της σχέσης του Χρίστου Χρίστου με τη Χρυσή Αυγή τις τελευταίες μέρες του προεκλογικού έπαιξε τον ρόλο της. Πάντως αν κάτι απέδειξε το εκλογικό αποτέλεσμα είναι ότι, για όσο ο ΔΗΣΥ κρατά τα ποσοστά του, θα είναι δύσκολο για το ΕΛΑΜ να ανέβει περαιτέρω.
Τα μεγάλα διλήμματα για το ΕΛΑΜ τώρα ξεκινούν, με τον Νίκο Χριστοδουλίδη να έχει αποκτήσει σοβαρές προσβάσεις και πυρήνες στο κόμμα με δικούς του ανθρώπους. Αν κινηθεί προς Νίκο Χριστοδουλίδη το '28 βάζει στο περιθώριο μια για πάντα τον αντισυστημικό χαρακτήρα που το έφερε μέχρι εδώ, ενώ αν πάει με τον πρόεδρό του θεωρείται δεδομένο ότι δεν θα το ακολουθήσουν τα χριστοδουλιδικά στελέχη αλλά και κομμάτι αυτού του 10,9% που μεταπήδησε στο ΕΛΑΜ ως αποτέλεσμα των συγκεκριμένων υποψηφίων.
Οι διασωθέντες και μεγάλοι χαμένοι
Από τα κόμματα του Κέντρου, το ΔΗΚΟ διασώθηκε. Πήρε έστω και οριακά διψήφιο ποσοστό, ενώ καθ’ όλη τη διάρκεια του προεκλογικού οι δημοσκοπήσεις το έφεραν να καταγράφει ποσοστά κοντά στο 6-8%, καταφέρνοντας να αντλήσει στήριξη από τα υπόλοιπα κόμματα του χώρου, όπως η ΔΗΠΑ και η ΕΔΕΚ. Το πρόβλημα για το ΔΗΚΟ είναι ότι φαίνεται να συρρικνώνεται ο χώρος του Κέντρου, άρα μειώνονται και οι προοπτικές του κόμματος για σημαντική αύξηση ποσοστών, την ίδια στιγμή που η τεράστια πρόσβαση που απέκτησε ο Νίκος Χριστοδουλίδης στο κόμμα περιορίζει και τις επιλογές του. Ως διασωθέντες μπορούν να χαρακτηρισθούν και το Άλμα και η Άμεση Δημοκρατία που μπήκαν στη Βουλή με ποσοστά όμως πολύ μικρότερα απ’ ό,τι τους έδειχναν οι δημοσκοπήσεις, αν και ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης, προσωπικά, συγκαταλέγεται ανάμεσα στους χαμένους αφού το χαμηλό ποσοστό του Άλμα περιορίζει κατά πολύ τις προεδρικές του φιλοδοξίες.
Μεγάλοι χαμένοι των εκλογών είναι η ΕΔΕΚ, η ΔΗΠΑ και οι Οικολόγοι οι οποίοι μετά από καιρό έμειναν εκτός Βουλής. Η ΕΔΕΚ πλήρωσε τα εσωκομματικά της προβλήματα, η ΔΗΠΑ την απουσία της για μεγάλο χρονικό διάστημα από τον δημόσιο διάλογο αλλά και την αδυναμία της να διαφοροποιηθεί με τρόπο που θα καθιστούσε την παρουσία της στη νέα Βουλή σημαντική, και οι Οικολόγοι, μεταξύ άλλων, τη μετακίνηση πολλών στελεχών τους στο Βολτ. Το Βολτ, ενώ δημοσκοπικά έδειχνε να κερδίζει από τις αποκαλύψεις Μακάριου Δρουσιώτη, τελικά πλήρωσε την υπόθεση «Σάντη», η οποία επισκίασε το πολιτικό αφήγημα που έκτισε το κόμμα το προηγούμενο διάστημα και το διαφοροποιούσε από την αντισυστημική ψήφο, η οποία στο τέλος υποχώρησε.
Από φαβορί, ακόμα ένας παίχτης
Στους χαμένους -αριθμητικά και πολιτικά- κάποιος δεν μπορεί να μην κατατάξει και τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Αριθμητικά λόγω του ότι τα συγκυβερνώντα κόμματα έπεσαν από το 24% το '21 στο 16% και απώλεσαν περισσότερες από τις μισές τους έδρες (8 από 17). Πολιτικά με την ενδυνάμωση ΔΗΣΥ και σε δεύτερο επίπεδο του ΔΗΚΟ. Είναι ξεκάθαρο ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης προεκλογικά ευελπιστούσε σ’ έναν εμφανώς αποδυναμωμένο ΔΗΣΥ (που θα οδηγούσε το κόμμα εκ νέου σε εσωστρέφεια) και ένα ανίσχυρο ΔΗΚΟ το οποίο εξαρτούσε την επιβίωσή του 100% από τον Χριστοδουλίδη, ώστε να καταστεί ο απόλυτος κυρίαρχος στον χώρο της Δεξιάς. Σήμερα, με το ΔΗΚΟ να αποκτά εκ νέου ρόλο στον δημόσιο διάλογο (έστω κι αν ο Χριστοδουλίδης διατηρεί σημαντική επιρροή) και τον ΔΗΣΥ να βγαίνει υπό τις περιστάσεις ενισχυμένος από το εκλογικό αποτέλεσμα, η επιρροή του στο ΔΗΚΟ και κυρίως στον ΔΗΣΥ μειώνεται, ενώ απομακρύνεται σημαντικά και το ενδεχόμενο ο ΔΗΣΥ να γίνει κομμάτι της συγκυβέρνησης, κάτι που θα κλείδωνε την εκλογή του το '28. Αν κάποιος λάβει υπόψη ότι ο ΔΗΣΥ ξεκινάει από το 27,1% (με ένα σημαντικό κομμάτι των χριστοδουλιδικών ψήφων ήδη εκτός κόμματος) και ότι το ΑΚΕΛ διαχρονικά στις Προεδρικές λαμβάνει 28-30% στον πρώτο γύρο, ο Νίκος Χριστοδουλίδης θα χρειαστεί ένα ποσοστό πέραν του 27% για να βρεθεί στον δεύτερο γύρο. Και αυτό με ένα Κέντρο αισθητά συρρικνωμένο κι ένα ΕΛΑΜ που σήμερα θεωρείται απομακρυσμένο να κινηθεί προς αυτόν από τον πρώτο γύρο. Την ίδια στιγμή αναδείχθηκαν ως ανθυποψήφιοί του άτομα που είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν όπως ο Γιώργος Παμπορίδης, o οποίος ποτέ δεν έκρυψε ότι οι φιλοδοξίες δεν περιορίζονται στην έδρα στη Βουλή, ενώ ενισχυμένη παρουσιάζεται και η Αννίτα Δημητρίου. Μέσα σε αυτό το πολιτικό πεδίο, ο Νίκος Χριστοδουλίδης από φαβορί για το '28 μετατρέπεται σ’ έναν ακόμα παίχτη, ο οποίος θα πρέπει να κάνει πολλά ακόμα και για να βρεθεί στον δεύτερο γύρο.
Αντί υποσημείωσης: Η προεδρία της Βουλής πρέπει να αντικατοπτρίζει τη λαϊκή ετυμηγορία. Ο ΔΗΣΥ με το 27,1% ορθώς θεώρησε ότι θα πρέπει να διεκδικήσει την προεδρία και απέρριψε την οποιαδήποτε συζήτηση για στήριξη υποψηφίου από το ΔΗΚΟ. Το ίδιο θα έπρεπε να είχε πράξει και το ΑΚΕΛ (ώστε να δικαιολογείται και η αλλαγή στη διαδικασία εκλογής του προέδρου της Βουλής που δίνει το πλεονέκτημα στα δύο πρώτα κόμματα), επιδιώκοντας οι όποιες συνεργασίες να έχουν ως στόχο την εκλογή δικού του υποψηφίου. Η συζήτηση για εκλογή ατόμου από το ΔΗΚΟ, την ώρα που ο ίδιος ο Νικόλας Παπαδόπουλος διαχωρίζει την προεδρία της Βουλής από οποιαδήποτε μελλοντική συνεργασία, χωρίς καμιά δέσμευση για το '28, χωρίς το ΔΗΚΟ να αποχωρήσει από την κυβέρνηση και χωρίς να δείχνει οποιαδήποτε πρόθεση να το πράξει, δείχνει -αν μη τι άλλο- μια δουλοπρέπεια αλλά και μια πολιτική ανακολουθία. Το δεύτερο σε σταυρούς κόμμα δεν θα έπρεπε να μετατρέπεται σε νεροκουβαλητή των όποιων προσωπικών φιλοδοξιών του οποιουδήποτε. Κυρίως όταν αυτός ο οποιοσδήποτε προέρχεται από ένα κόμμα που αποτελεί το μεγαλύτερο παζλ της συγκυβέρνησης απέναντι στην οποία το ΑΚΕΛ -υποτίθεται- στέκεται και το οποίο σπατάλησε το 80% της προεκλογικής του εκστρατείας για να εξηγεί πόσο επικίνδυνο είναι να πάνε καλά δυνάμεις που μπορεί να σπρώξουν τη χώρα στην αβεβαιότητα, στις οποίες συμπεριέλαβε και το ΑΚΕΛ. Το 24% δεν έδωσε την ψήφο του στο ΑΚΕΛ για να μετατρέψει ξανά σε ρυθμιστή το ΔΗΚΟ, δίνοντας και τη δεύτερη τη τάξει θέση στην κυβέρνηση, αλλά για να διεκδικήσει αλλαγή πορείας.
