Γράφει ο Μιχάλης Ολύμπιος
Η Κυπριακή Δημοκρατία επιβιώνει πολιτικά και νομικά χάρη σε έναν και μόνο πυλώνα: το διεθνές δίκαιο. Δεν διαθέτει στρατιωτική ισχύ αποτροπής, ούτε γεωπολιτικό βάρος ικανό να επιβάλει τετελεσμένα. Η υπόστασή της απέναντι στην τουρκική κατοχή εδράζεται στην αρχή της εδαφικής ακεραιότητας, στις αποφάσεις του ΟΗΕ και στη διεθνή νομιμότητα. Κάθε απόκλιση από αυτή τη γραμμή δεν είναι απλώς πολιτικό λάθος. Είναι αυτοκτονία.
Κι όμως, την ώρα που ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει απερίφραστα ότι το διεθνές δίκαιο είναι «ενοχλητικό εμπόδιο» στην άσκηση ισχύος και στη γεωπολιτική «ευελιξία», η κυπριακή κυβέρνηση επιλέγει τη σιωπή, το χαμόγελο και τη συμμετοχή στο σκηνικό εξωραϊσμού. Μια στάση που δεν είναι ουδέτερη. Είναι υποτελής.
Η δήλωση Τραμπ δεν είναι μια ατυχής ρητορική υπερβολή. Είναι "ξεκάθαρη" ιδεολογική τοποθέτηση. Αμφισβητεί ανοιχτά το μεταπολεμικό σύστημα κανόνων που προστατεύει μικρά κράτη από τη βούληση των ισχυρών. Είναι η ίδια λογική που δικαιολογεί εισβολές, κατοχές, εθνοκαθάρσεις, με τη φράση «έτσι είναι ο κόσμος». Για την Κύπρο, αυτή η λογική δεν είναι θεωρητική. Είναι η δική μας πραγματικότητα από το 1974.
Κι όμως, αντί η Λευκωσία να υψώσει θεσμική φωνή, να υπενθυμίσει ότι χωρίς διεθνές δίκαιο η Κυπριακή Δημοκρατία παύει να έχει επιχειρήματα, επιλέγει να στοιχηθεί πίσω από την Ουάσιγκτον. Όχι από στρατηγική ανάγκη, αλλά από πολιτική δουλοπρέπεια. Από τον φόβο μήπως δυσαρεστηθεί ο ισχυρός, ακόμη κι αν αυτός αμφισβητεί το ίδιο το έδαφος πάνω στο οποίο πατά η Κυπριακή Δημοκρατία.
Η πρόσκληση του Τραμπ για διεθνή σύνοδο με επίκεντρο τη Γάζα έρχεται να συμπληρώσει το παζλ. Ένας πρόεδρος που έχει στηρίξει απροκάλυπτα την ισοπέδωση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, που έχει νομιμοποιήσει συλλογικές τιμωρίες και μαζικούς θανάτους αμάχων, εμφανίζεται τώρα ως οικοδεσπότης «ειρήνης». Και σε αυτό το σκηνικό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Νίκος Χριστοδουλίδης ετοιμάζονται να προσφέρουν πολιτικό ξέπλυμα. Με χειραψίες, φωτογραφίες και δηλώσεις περί «σταθερότητας».
Η συμμετοχή τους δεν είναι διπλωματική ουδετερότητα. Είναι συνενοχή στην καταστρατήγηση του διεθνούς δικαίου. Διότι όταν κάθεσαι στο ίδιο τραπέζι χωρίς όρους, χωρίς δημόσια διαφωνία, χωρίς σαφή κόκκινη γραμμή, νομιμοποιείς. Και όταν το κάνεις ως ηγέτης μιας χώρας που ζει υπό κατοχή, το μήνυμα είναι διπλά καταστροφικό: το διεθνές δίκαιο είναι εργαλείο μόνο όταν μας βολεύει.
Αυτή η αντίφαση δεν είναι απλώς ηθική. Είναι βαθιά πολιτική. Πώς μπορεί η Κυπριακή Δημοκρατία να επικαλείται αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας για την Αμμόχωστο, όταν σιωπά μπροστά στη μαζική παραβίαση των ίδιων αρχών στη Γάζα; Πώς μπορεί να ζητά κυρώσεις για παραβίαση κυριαρχίας, όταν αποδέχεται έναν ηγέτη που δηλώνει ότι οι κανόνες είναι για τους αδύναμους.
Η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη επενδύει σε μια ψευδαίσθηση προστασίας μέσω «καλών σχέσεων». Αλλά η ιστορία της Κύπρου διδάσκει το αντίθετο. Οι μεγάλες δυνάμεις δεν προστάτευσαν ποτέ την Κύπρο από καλή θέληση. Μόνο το διεθνές δίκαιο κράτησε ζωντανή τη νομική της υπόσταση. Όποιος το υπονομεύει, έστω και σιωπηρά, εργάζεται αντικειμενικά εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η υποτέλεια αγαπητέ πρόεδρε δεν είναι ρεαλισμός. Είναι πολιτική κοντόφθαλμη και επικίνδυνη. Και το τίμημά της, όπως πάντα, δεν το πληρώνουν οι πρόεδροι στα διεθνή φόρα ούτε στα ευρωπαϊκά συμβούλια, αλλά οι κοινωνίες που μένουν χωρίς άμυνες όταν οι κανόνες καταρρέουν.
