Γράφει ο Γιώτης Βιλάνος
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο τρόπος με τον οποίο λήφθηκαν οι κρίσιμες αποφάσεις για τον διαγωνισμό, με τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην επιβολή του κριτηρίου της χαμηλότερης τιμής, παρά τις ξεκάθαρες διαφορετικές εισηγήσεις των ειδικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στη διάθεσή μας υπάρχουν ηλεκτρονική αλληλογραφία και έγγραφα που επιβεβαιώνουν ότι η εμμονή του Οδυσσέα στο φθηνότερο μοντέλο ήταν ο κρίσιμος παράγοντας που προδιέγραψε την αποτυχία, όπως άλλωστε είχαν προβλέψει οι Ευρωπαίοι επιστημονικοί συνεργάτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η αλληλογραφία με τους JASPERS
Τα έγγραφα αυτά δείχνουν ότι οι JASPERS, οι τεχνικοί σύμβουλοι της ΕΕ και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, για μεγάλα έργα, είχαν προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι ο διαγωνισμός έπρεπε να βασιστεί σε τεχνικο-οικονομικά κριτήρια και όχι αποκλειστικά στη χαμηλότερη τιμή. Ζητούσαν να περιληφθεί ρητός όρος που να απαιτεί αποδεδειγμένη εμπειρία και τεχνογνωσία από τους προσφοροδότες, ώστε να διασφαλιστεί ότι η μονάδα θα μπορούσε να λειτουργήσει βιώσιμα.
Τον Αύγουστο του 2013 προειδοποιούσαν: «Το SRF, δεν είναι ένα απλό στην κατασκευή του προϊόν» αναφέρουν και προβλέπουν ότι αν δεν συμβεί αυτό θα καταλήγουν όλα στον χώρο υγειονομικής ταφής!
Διαβεβαιώνουν μάλιστα οι εμπειρογνώμονες ότι υπάρχουν πολλοί στην Ευρώπη οι οποίοι έχουν εμπειρογνωμοσύνη σε ανάλογα έργα.
Παρά τις προειδοποιήσεις, ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης επέμενε ότι το μοναδικό κριτήριο έπρεπε να είναι το κόστος.
Στην αλληλογραφία που παρουσιάζουμε, φαίνεται να απορρίπτει την εισαγωγή τεχνικών κριτηρίων με το επιχείρημα ότι «θα αποκλειστούν προσφοροδότες». Κατέληγε δε στην απάντηση του λέγοντας: «Διαφωνώ με την προσθήκη τέτοιων κριτηρίων που απαιτούν από τους προσφοροδότες την ικανότητα παραγωγής SRF καθώς κάτι τέτοιο θα υπονόμευε τη διαδικασία προσφοροδότησης».
Λίγες μέρες αργότερα η διαφωνία του Οδυσσέα με τους εμπειρογνώμονες έλαβε διαστάσεις σύγκρουσης.
«Δεν συμφωνούμε», απαντά ξεκάθαρα ο εκπρόσωπος της JASPER. κ. Tilly: «Αν δεν απαιτήσετε από τους προσφοροδότες να αποδείξουν ότι έχουν πράγματι εμπειρία παραγωγής SRF, παίρνετε μεγάλο ρίσκο...»
Διαφωνεί επίσης ο Ευρωπαίος εμπειρογνώμονας ότι η πρόσθεση κριτηρίου θα υπονομεύσει τη διαδικασία. “Μάλλον το αντίθετο θα συμβεί” αναφέρει.
Τίποτε δεν θα άλλαζε την άποψη του Οδυσσέα Μιχαηλίδη ο οποίος έκλεισε τη συζήτηση με τον Ευρωπαίο εμπειρογνώμονα γράφοντας του με μαύρα σκούρα γράμματα: “This is our aproache”!
Τον Οκτώβριο του 2013 ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης σε σημείωμα του προς τον Γενικό Διευθυντή του Γραφείου Προγραμματισμού, έδωσε τη χαριστική βολή στον “αντίπαλο” του κ. Tilly των JASPERS.
Για τον Οδυσσέα, προκειμένου να έχουμε φτηνότερο προιόν, δεν χρειαζόταν να απαιτήσουμε την απαραίτητη εμπειρία.
Επειδή ακριβώς ο ρόλος των εμπειρογνωμόνων ήταν συμβουλευτικός, επικράτησε και υιοθετήθηκε η θέση το Οδυσσέα Μιχαηλίδη και το έργο προχώρησε με τρόπο που αγνόησε πλήρως τις ευρωπαϊκές οδηγίες και τις διεθνείς πρακτικές για τέτοια έργα.
Προηγουμένως κατά την τακτική του ο Οδυσσέας, όπως αποδεικνύεται από τα πρακτικά συνεδρίασης με θέμα τις μονάδες ΟΕΔΑ Λευκωσίας και Λεμεσού, είχε φροντίσει να υπονομεύσει την αξιοπιστία των ξένων εμπειρογνωμόνων λέγοντας ότι “ήταν προκατειλημμένοι ”και άσκησαν κριτική που “δεν ήταν καθόλου υποβοηθητική”!
Η προδιαγεγραμμένη καταστροφή
Η συμφωνία υπογράφηκε με τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη να επαίρεται ότι πέτυχε την χαμηλότερη τιμή, 19 ευρώ τον τόνο, έναντι 56 της Κόσιης. Αυτό παρουσιάστηκε εκ μέρους του, ως μεγάλη επιτυχία. Όμως όσοι γνώριζαν τον τομέα προειδοποιούσαν ότι δεν μπορεί να λειτουργήσει βιώσιμα μονάδα διαχείρισης αποβλήτων με τόσο χαμηλό κόστος.
Και δικαιώθηκαν. Η μονάδα κατέρρευσε και σήμερα το κόστος λειτουργίας, επιδιόρθωσης και ανασύνταξης είναι πολλαπλάσιο.
Η μονάδα παραδόθηκε με λανθασμένη τεχνολογία, παρήγαγε κάκιστης ποιότητας καύσιμο που παράγεται από επεξεργασμένα αστικά στερεά απόβλητα το οποίο δεν μπορούσε να αξιοποιηθεί, δεν είχε αγορά για το παραγόμενο καύσιμο και δεν πέτυχε ποτέ τους στόχους της.
Σύντομα μετατράπηκε σε μια εγκατάσταση που συσσώρευε σκουπίδια, και απλώς τα έθαβε. Μία πανάκριβη χωματερή, προκαλώντας δυσοσμία, περιβαλλοντικά προβλήματα και συγκρούσεις με τον ανάδοχο.
Σήμερα, αντί να θάβεται το 5–10% των απορριμμάτων, όπως προβλέπουν οι ευρωπαϊκές οδηγίες, θάβεται πάνω από το 90%, με τεράστιο περιβαλλοντικό και οικονομικό κόστος.
Χάθηκε χρηματοδότηση εκατομμυρίων
Η ζημιά δεν περιορίζεται στη λειτουργία της μονάδας. Το έργο είχε αποφασιστεί να συν-χρηματοδοτηθεί με περίπου 40 εκατομμύρια ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, τα κεφάλαια δεν παραλήφθηκαν ποτέ ή παραλήφθηκαν και στη συνέχεια επιστράφηκαν λόγω μη συμμόρφωσης.
Κι αυτό γιατί όπως ήταν αναμενόμενο οι Ευρωπαίοι ελεγκτές είχαν πλήρη ενημέρωση από τους JASPER για το γεγονός ότι οι εισηγήσεις τους είχαν παραγνωριστεί για να επικρατήσει θέση του αδαούς αλλά επίμονου Οδυσσέα Μιχαηλίδη.
