Επιτέλους η Κύπρος απέκτησε το δικό της εθνικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης πληθυσμού σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Πρόκειται για το σύστημα CY-Alert το οποίο θα τεθεί σε εφαρμογή την ερχόμενη Τρίτη 2 Ιουνίου. Στην Πολιτική Άμυνα υπάρχει η πεποίθηση ότι το συγκεκριμένο σύστημα ήρθε να καλύψει ένα σημαντικό κενό -άλλωστε φάνηκε η απουσία του στη μεγάλη πυρκαγιά της Λεμεσού πριν από έναν ακριβώς χρόνο και τώρα με τον πόλεμο στο Ιράν- και να προστεθεί στα υπόλοιπα μέτρα προστασίας που εξακολουθούν να είναι στο «οπλοστάσιο» της υπηρεσίας. Με αφορμή την έναρξη της λειτουργίας του CY-Alert, μίλησε στον «Π» ο αναπληρωτής διοικητής της Πολιτικής Άμυνας, συνταγματάρχης Θεόδωρος Λεμονιάτης.
Πρόκειται για ένα σύστημα που έλειπε από τη χώρα μας και αποδείχθηκε με τον χειρότερο τρόπο στις πυρκαγιές της Λεμεσού. Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του συστήματος και πώς θα λειτουργεί;
Το CY-Alert είναι το εθνικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης του πληθυσμού. Λειτουργεί μέσω των κεραιών κινητής τηλεφωνίας με τεχνολογία Cell Broadcast: Όταν εκδίδεται μία ειδοποίηση εκπέμπεται απευθείας από τις κεραίες της περιοχής που αφορά το περιστατικό και φτάνει αυτόματα σε όλα τα κινητά που βρίσκονται εκεί, μέσα σε δευτερόλεπτα. Τρία πράγματα πρέπει να γνωρίζει ο πολίτης. Πρώτον δεν χρειάζεται εγγραφή, δεν χρειάζεται εφαρμογή, δεν συλλέγονται προσωπικά δεδομένα. Δεύτερον, το σύστημα λειτουργεί ανεξαρτήτως παρόχου ή χώρας προέλευσης της κάρτας SIM και καλύπτει και τους επισκέπτες στο νησί μας. Τρίτον, οι κρίσιμες ειδοποιήσεις είναι πάντα ενεργές και δεν απενεργοποιούνται. Το CY-Alert ευθυγραμμίζεται με το ευρωπαϊκό πρότυπο EU-Alert και αντίστοιχα συστήματα που λειτουργούν ήδη σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως το NL-Alert στην Ολλανδία, το FR-Alert στη Γαλλία και το RO-Alert στη Ρουμανία. Είναι, πραγματικά, ένα από τα σημαντικότερα τεχνολογικά άλματα στον τομέα της δημόσιας ασφάλειας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Πολίτες χωρίς κινητά
Προηγήθηκε κάποια έρευνα, είτε από την Πολιτική Άμυνα είτε το Υφυπουργείο Έρευνας και Καινοτομίας, εάν με την επιλογή της τεχνολογίας Cell Broadcast «αποκλείονται» από την έγκαιρη ενημέρωση σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης άνθρωποι που ίσως δεν έχουν κινητά τηλέφωνα;
Σωστή η ερώτηση και η απάντησή μου είναι ξεκάθαρη: Το CY-Alert δεν αντικαθιστά κανένα από τα υφιστάμενα Μέσα Ενημέρωσης. Το προσθέτει στη φαρέτρα μας. Η ενημέρωση του πολίτη παραμένει πολυκαναλική. Συνεχίζουμε να αξιοποιούμε την τηλεόραση, το ραδιόφωνο, τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, τις αυτοπρόσωπες ανακοινώσεις των Αρχών στις τοπικές κοινότητες, καθώς και τη συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Το CY-Alert έρχεται να καλύψει εκείνο ακριβώς που έλειπε: Την άμεση, στοχευμένη και μαζική ειδοποίηση σε δευτερόλεπτα. Για τους συμπολίτες μας που δεν διαθέτουν κινητό -κυρίως ηλικιωμένοι σε αγροτικές περιοχές- η ευθύνη της Πολιτικής Άμυνας παραμένει σε ισχύ μέσω των παραδοσιακών οδών. Επιπλέον, ενθαρρύνουμε τους πολίτες, και αυτό είναι ένα μήνυμα που θα ενταθεί την επόμενη περίοδο, να ελέγχουν προληπτικά τους ηλικιωμένους γείτονες και συγγενείς τους όταν εκδίδεται ειδοποίηση. Η κοινότητα παραμένει η πρώτη γραμμή άμυνας. Το CY-Alert την ενισχύει. Δεν την υποκαθιστά.
Χρόνος ενημέρωσης
Με την πλήρη εφαρμογή του CY-Alert, σε πόσο χρόνο θα είναι εφικτό να ενημερώνονται ταυτόχρονα όλοι οι πολίτες;
Σε δευτερόλεπτα. Αυτή είναι η ουσία της τεχνολογίας Cell Broadcast. Η ειδοποίηση δεν στέλνεται ως μεμονωμένο μήνυμα από συσκευή σε συσκευή - εκπέμπεται από τις κεραίες κινητής τηλεφωνίας προς όλα τα κινητά που βρίσκονται στην εμβέλεια ταυτόχρονα. Δεν υπάρχει συμφόρηση δικτύου, δεν υπάρχει ουρά αποστολής, δεν εξαρτάται από το αν χιλιάδες άνθρωποι ταυτόχρονα προσπαθούν να τηλεφωνήσουν. Αυτή ακριβώς ήταν και μία από τις βασικές αδυναμίες των προηγούμενων μεθόδων ενημέρωσης: σε στιγμές κρίσης, τα δίκτυα κατέρρεαν. Το CY-Alert λύνει αυτό το πρόβλημα στη ρίζα του.
Πότε θα χρησιμοποιείται
Σε ποιες περιπτώσεις θα χρησιμοποιείται το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης;
Προορίζεται για περιπτώσεις σοβαρού και άμεσου κινδύνου για τη ζωή, την υγεία ή την περιουσία του πληθυσμού καθώς και για γενικές ενημερώσεις. Τυπικές περιπτώσεις χρήσης περιλαμβάνουν:
1. Δασικές πυρκαγιές και ανάγκη απομάκρυνσης του πληθυσμού από την περιοχή.
2. Πλημμύρες και ακραία καιρικά φαινόμενα.
3. Σεισμικά γεγονότα και επακόλουθα τσουνάμι.
4. Βιομηχανικά ή χημικά ατυχήματα μεγάλης κλίμακας.
5. Καταστάσεις δημόσιας ασφάλειας που απαιτούν άμεση δράση από τον πολίτη.
6. Κλείσιμο δρόμων κατόπιν σοβαρού περιστατικού.
Κάθε ειδοποίηση φέρει συγκεκριμένη οδηγία προς τον πολίτη. Δεν στέλνουμε ειδοποίηση χωρίς να υπάρχει σαφές βήμα δράσης - εκκένωση, παραμονή σε εσωτερικό χώρο, αποφυγή συγκεκριμένης περιοχής. Αυτή είναι η βασική αρχή του συστήματος.
Γεωγραφική στόχευση
Το CY-Alert θα προσφέρει τη δυνατότητα ενημέρωσης για παράδειγμα ανά επαρχία ή σε συγκεκριμένη ακτίνα ή η αποστολή των ειδοποιήσεων θα γίνεται σε παγκύπρια βάση;
Το σύστημα διαθέτει πλήρη γεωγραφική στόχευση. Μπορούμε να εκπέμψουμε ειδοποίηση σε επίπεδο επαρχίας, σε επίπεδο δήμου ή κοινότητας, ή σε συγκεκριμένη ακτίνα γύρω από το περιστατικό - από λίγα χιλιόμετρα μέχρι παγκύπρια εμβέλεια, ανάλογα με τη φύση και την έκταση του κινδύνου. Αυτό είναι κρίσιμο, διότι μας επιτρέπει να ενημερώνουμε μόνο τους πολίτες που πραγματικά αφορά το περιστατικό, χωρίς να προκαλούμε άσκοπη ανησυχία στον υπόλοιπο πληθυσμό. Σε μια δασική πυρκαγιά, για παράδειγμα, η ειδοποίηση θα φτάσει σε εκείνους που βρίσκονται στην περιοχή κινδύνου - όχι σε όλη την Κύπρο.
Εκσυγχρονίζεται το 112
Κύριε Λεμονιάτη, τα τελευταία χρόνια η Κύπρος έχει πληγεί από καταστροφικές πυρκαγιές, θρηνήσαμε ακόμη και ανθρώπινες ζωές. Πέραν του CY-Alert προωθούνται και άλλα μέτρα τα οποία θα συμβάλουν στην προστασία του πληθυσμού;
Ναι, και αυτό είναι κάτι που θέλω να τονίσω: Το CY-Alert είναι ένα σημαντικό εργαλείο, αλλά δεν είναι το μοναδικό. Η Πολιτική Άμυνα προωθεί παράλληλα συγκεκριμένα έργα που ενισχύουν συνολικά την προστασία του πληθυσμού. Δύο από αυτά αποτελούν προτεραιότητα της επόμενης περιόδου: Πρώτον, η μετάβαση στο 112-Next Generation. Πρόκειται για την επόμενη γενιά του ευρωπαϊκού αριθμού έκτακτης ανάγκης, η οποία θα εκσυγχρονίσει τον τρόπο που οι πολίτες επικοινωνούν με τις Αρχές σε στιγμή άμεσου κινδύνου - με ακριβή γεωγραφικό εντοπισμό, δυνατότητα μετάδοσης βίντεο και δεδομένων από τον καλούντα. Η εργασία βρίσκεται σε εξέλιξη. Δεύτερον, η αναβάθμιση του σχεδίου «Πολύβιος». Πρόκειται για το ειδικό εθνικό σχέδιο οργανωμένης απομάκρυνσης/εκκένωσης πληθυσμού, της Πολιτικής Άμυνας, και βρισκόμαστε σε φάση συστηματικής επικαιροποίησής του, με βάση τα διδάγματα που αντλήσαμε από τα πρόσφατα συμβάντα και τις σύγχρονες απαιτήσεις. Στόχος είναι ένα σχέδιο πιο γρήγορο, πιο ευέλικτο και πιο ρεαλιστικό για τις σημερινές συνθήκες. Πέραν αυτών, συνεχίζεται η ενίσχυση των επιχειρησιακών μας δυνάμεων, η εκπαίδευση εθελοντών, η τακτική διεξαγωγή ασκήσεων σε συνεργασία με τις άλλες αρχές, και η στενότερη συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Ετοιμότητα για καταρρεύσεις
Τους τελευταίους μήνες παρατηρούνται περιστατικά με καταρρεύσεις κτηρίων. Σε ποιο βαθμό είναι η ετοιμότητα της Πολιτικής Άμυνας για αντιμετώπιση αυτών των περιστατικών;
Η Πολιτική Άμυνα διαθέτει εκπαιδευμένες ομάδες έρευνας και διάσωσης σε αστικό περιβάλλον, οι οποίες έχουν επανειλημμένα κληθεί να υποστηρίξουν επιχειρήσεις σε περιστατικά καταρρεύσεων τα τελευταία χρόνια, ανταποκρινόμενες άμεσα και αποτελεσματικά όπου αυτό απαιτήθηκε. Θα πρέπει όμως να διευκρινιστεί ότι η αρμόδια επιχειρησιακή υπηρεσία για τη διαχείριση περιστατικών κατάρρευσης κτηρίων είναι πρωτίστως η Πυροσβεστική Υπηρεσία. Η Πολιτική Άμυνα λειτουργεί υποστηρικτικά στο πλαίσιο της συνολικής κρατικής ανταπόκρισης και του συντονισμού πολιτικής προστασίας. Ο ρόλος μας ενισχύεται ιδιαίτερα σε περιπτώσεις μεγάλης κλίμακας καταστροφών, όπως ένας ισχυρός σεισμός ή συμβάντα με πολλαπλές και ταυτόχρονες καταρρεύσεις, όπου απαιτείται μαζική κινητοποίηση δυνάμεων, προσωπικού και εξειδικευμένων ομάδων έρευνας και διάσωσης. Η ετοιμότητα δεν είναι στατική. Συνεχίζουμε συστηματικά την εκπαίδευση των ομάδων μας σε εξειδικευμένες τεχνικές USAR -Urban Search and Rescue- σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς. Παράλληλα, οι διαδικασίες και η επιχειρησιακή μας εκπαίδευση βασίζονται στα πρότυπα INSARAG (International Search and Rescue Advisory Group) των Ηνωμένων Εθνών, τα οποία αποτελούν διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα για επιχειρήσεις εντοπισμού και απεγκλωβισμού ατόμων από καταρρεύσαντα κτήρια. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι τεχνικές και οι διαδικασίες διάσωσης παραμένουν ουσιαστικά οι ίδιες ανεξαρτήτως της αιτίας της κατάρρευσης, είτε πρόκειται για σεισμό είτε για δομική αστοχία, έλλειψη συντήρησης ή άλλη αιτία. Ταυτόχρονα, επενδύουμε συνεχώς σε σύγχρονο εξοπλισμό, όπως εργαλεία εντοπισμού εγκλωβισμένων, υδραυλικά μέσα κοπής και διάσωσης, drones για εκτίμηση της στατικότητας και της κατάστασης κτηρίων, καθώς και εξοπλισμό επιχειρήσεων σε επικίνδυνα περιβάλλοντα. Η συνεργασία μας με την Πυροσβεστική Υπηρεσία, την Αστυνομία, την Υπηρεσία Ασθενοφόρων και άλλους εμπλεκόμενους φορείς είναι συνεχής και κρίσιμη για την αποτελεσματική διαχείριση τέτοιων περιστατικών. Θα είμαι ειλικρινής: Τα περιστατικά αυτά αναδεικνύουν και ευρύτερα ζητήματα που αφορούν τον οικοδομικό έλεγχο, την παλαιότητα κτηρίων και τη συντήρηση υποδομών, ζητήματα που εκφεύγουν της αρμοδιότητας της Πολιτικής Άμυνας. Ο δικός μας ρόλος είναι να ανταποκρινόμαστε όταν προκύψει το περιστατικό και να συμβάλλουμε, μαζί με τις υπόλοιπες αρμόδιες υπηρεσίες, στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και στη διαχείριση της κρίσης.
