Ένα σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση της ρύπανσης από αποτσίγαρα και φίλτρα καπνικών προϊόντων κάνει η Κύπρος, μετά την επίσημη αδειοδότηση του πρώτου Συλλογικού Συστήματος διαχείρισης αυτών των αποβλήτων. Η εταιρεία CPC Rethink Filters Ltd έλαβε στις 4 Απριλίου εξαετή άδεια από το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, με βάση τους Κανονισμούς Κ.Δ.Π. 53/2024. Αυτό σημαίνει ότι για πρώτη φορά στην Κύπρο υπάρχει επίσημος φορέας που αναλαμβάνει οργανωμένα τη διαχείριση των αποτσίγαρων σε εθνικό επίπεδο.
Σύμφωνα με ανακοίνωση, το νέο σύστημα, το οποίο βρίσκεται υπό την ομπρέλα της Green Dot Κύπρου, έρχεται να αλλάξει τη λογική: από την ανεξέλεγκτη απόρριψη, σε οργανωμένη συλλογή και ευθύνη παραγωγού.
Στόχος είναι:
- λιγότερα αποτσίγαρα/φίλτρα καπνικών προϊόντων στο περιβάλλον
- συμμόρφωση με ευρωπαϊκούς στόχους
- αλλαγή νοοτροπίας και συμπεριφοράς από τους καπνιστές
Διαβάστε επίσης:
- Σε πλήρη εφαρμογή η ανακύκλωση φαρμάκων - Συλλογή 4.000 κιλών ετησίως από 31 εκατ. τεμάχια στην αγορά
- Στα σκαριά το υπερσύγχρονο εργοστάσιο της Green Dot - Θα μειώσει την ταφή σκουπιδιών στην Κόσιη
- «Big brother» κατά της ρύπανσης - Ο βαθμός εφαρμογής έξυπνων τεχνολογιών, τα κενά και τα πλάνα
- Καιγόμαστε από τα σκουπίδια μας - Δημόσιοι κίνδυνοι ΧΥΤΑ, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ και ΟΕΔΑ
Τα επόμενα βήματα
Από πλευράς Green Dot Κύπρου αναφέρθηκε στον «Π» ότι αρχίζουν από αυτόν το μήνα οι διαδικασίες σύναψης συμφωνιών μεταξύ της Rethink Filters και των τοπικών αρχών για την τοποθέτηση των ειδικών υποδομών συλλογής των αποβλήτων.
Η Rethink Filters σχεδιάζει ήδη:
- ειδική υποδομή (κάδοι) σε δημόσιους χώρους, όπως πάρκα, πλατείες, παραλιακοί πεζόδρομοι και παραλίες
- μεγάλη καμπάνια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για 2 χρόνια
- άλλες δράσεις για αλλαγή νοοτροπίας στους καπνιστές
Ειδικός κάλαθος αποτσίγαρων στην Ελλάδα, όπου λειτουργεί πρόγραμμα συλλογής και ανακύκλωσης των συγκεκριμένων αποβλήτων.
Το πρόβλημα που όλοι βλέπουν αλλά λίγοι κατανοούν
Τα αποτσίγαρα και τα φίλτρα καπνικων προϊόντων είναι από τα πιο συχνά σκουπίδια στους δρόμους και στις παραλίες, αλλά και από τα πιο τοξικά.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο του νέου συστήματος:
- πολλοί καπνιστές δεν τα θεωρούν καν «απόβλητα»
- καταλήγουν παντού στο περιβάλλον χωρίς έλεγχο
- επηρεάζουν σοβαρά πόλεις, παραλίες και θάλασσες
Όμως το πιο ανησυχητικό έγκειται στο γεγονός ότι το φίλτρο τους περιέχει πλαστικό που δεν διασπάται εύκολα.
Προηγήθηκαν δύο χρόνια διαβουλεύσεων
Σύμφωνα με συνεδρίαση στην Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής (18 Φεβρουαρίου 2026), όπου συζητήθηκε το θέμα, προηγήθηκαν δύο περίπου χρόνια διαβουλεύσεων μεταξύ των αρμόδιων φορέων, που είναι οι παραγωγοί – εισαγωγείς προϊόντων καπνού και οι Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Οι σχετικοί κανονισμοί, οι οποίοι ψηφίστηκαν από τη Βουλή και ενσωματώθηκαν στους Περί Αποβλήτων Νόμους για να συμμορφωθεί η Κύπρος με ευρωπαϊκη οδηγία, δημοσιεύτηκαν στις 23 Φεβρουαριου του 2024 στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, δίνοντας στους παραγωγούς καπνού περιθώριο έξι μηνών (μέχρι τις 23.8.2024), για να προχωρούσαν στην οργάνωση του συλλογικού συστήματος διαχείρισης αποβλήτων.
Το άρθρο 7 των Κανονισμών προνοεί ότι ο Φορέας Διαχείρισης, μεταξύ άλλων έχει υποχρέωση να συνάψει συμφωνία με τις οικείες Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΑΤΑ), στην οποία, μεταξύ άλλων θα καθορίζονται ο ρόλος των μερών, τα σημεία συλλογής των συγκεκριμένων αποβλήτων, το γεωγραφικό εύρος και το χρονοδιάγραμμα επέκτασης. Αν και με καθυστέρηση περίπου δύο χρόνων, ο στόχος επιτεύχθηκε.
Τα αποτσίγαρα και τα φίλτρα καπνικων προϊόντων είναι από τα πιο συχνά σκουπίδια στους δρόμους και τις παραλίες, αλλά και από τα πιο τοξικά, ενώ το φίλτρο τους περιέχει πλαστικό που δεν διασπάται εύκολα. Σύμφωνα με στοιχεία, πολλοί καπνιστές δεν τα θεωρούν... «απόβλητα».
Καύσιμη ύλη
Όταν το θέμα συζητείτο τον Νοέμβριο του 2023 στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Περιβάλλοντος, οι παραγωγοί τόνισαν ότι τα συγκεκριμένα απορρίμματα θα τα προωθούσαν ως καύσιμη ύλη, διότι, το αυξημένο κόστος για αποστολή τους σε ειδικές μονάδες επεξεργασίας τους στο εξωτερικό, σε συνδυασμό με τις μικρές ποσότητες, βάρους 320 – 350 τόνων ετησίως, είναι απαγορευτικά για ανακύκλωση. Στη συζήτηση το Τμήμα Περιβάλλοντος ανέφερε ότι η δράση θα αφορούσε μόνο δημόσιους χώρους, όπου παρατηρείται αυξημένη απόρριψη απορριμάτων, όπως παραλίες, πλατείες, πάρκα και εμπορικοί δρόμοι.
Σύμφωνα με τους κανονισμούς, οι οποίοι ακολούθως πέρασαν στη νομοθεσία, οι παραγωγοί – εισαγωγείς θα καλύπτουν τουλάχιστον:
- Το κόστος των μέτρων ευαισθητοποίησης.
- Το κόστος καθαρισμού των απορριμάτων που προέρχονται από τα εν λόγω προϊόντα σε δημόσιους χώρους και της επακόλουθης μεταφοράς και επεξεργασίας τους.
- Το κόστος της συλλογής (περιλαμβανομένης της υποδομής και της λειτουργίας της), μεταφοράς και επεξεργασίας των αποβλήτων των εν λόγω προϊόντων που απορρίπτονται σε δημόσια συστήματα συλλογής («νοείται ότι, στο προβλεπόμενο στην παρούσα υποπαράγραφο κόστος συλλογής, μεταφοράς και επεξεργασίας δύναται να περιλαμβάνεται η δημιουργία ειδικής υποδομής για τη συλλογή των αποβλήτων αυτών των προϊόντων, περιλαμβανομένης της υποδομής με κατάλληλα δοχεία αποβλήτων σε σημεία στα οποία τείνουν να συσσωρεύονται τέτοιου είδους απορρίμματα», προστίθεται).
- Και το κόστος συλλογής δεδομένων και υποβολής εκθέσεων.
5,647 γόπες σε μία ώρα, αλλά... «τρύπα στο νερό»
Μία εικόνα ενδεικτική της διάστασης του προβλήματος της ρύπανσης από γόπες στην Κύπρο, έδωσε σε εκείνη τη συνεδρίαση του 2023 η νυν υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Μαρία Παναγιώτου, υπό την τότε ιδιότητα της Επιτρόπου Περιβάλλοντος. Είπε ότι την προηγούμενη εβδομάδα, σε εκστρατεία καθαρισμού που διοργάνωσε το Γραφείο της με μαθητές, για τμήμα της παραλίας στην περιοχή Φοινικούδων στη Λάρνακα, συνέλεξαν 5,647 γόπες σε μία ώρα. «Όμως κάναμε μία τρύπα στο νερό», είπε χαρακτηριστικά, «διότι φεύγοντας, διαπιστώσαμε ότι ήταν αμέτρητες οι ποσότητες από γόπες που παρέμεναν στην παραλία».
