Ο πρωτογενής τομέας καλείται σήμερα να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, της λειψυδρίας, του αφθώδους πυρετού, του αυξημένου κόστους παραγωγής και των διεθνών εξελίξεων. Ζητούμενο είναι η στήριξη προς τον επαγγελματία παραγωγό, ο εκσυγχρονισμός της γεωργίας, η προστασία του ζωικού κεφαλαίου και η βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων.
Απέναντι στο πιο πάνω πλέγμα δυσκολιών, για το οποίο απαιτείται η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του πρωτογενούς τομέα, το Υπουργείο Γεωργίας έχει εκπονήσει έναν σχεδιασμό για τη συνέχεια, τον οποίο η υπουργός Μαρία Παναγιώτου κατέθεσε ενώπιον της νέας Επιτροπής Γεωργίας της Βουλής, τονίζοντας ότι η επιτυχία αυτού του σχεδιασμού απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ της Κυβέρνησης, της Βουλής, των παραγωγικών φορέων, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της επιστημονικής κοινότητας.
Πρόκειται για 18 βασικές προτεραιότητες από τις θεματικές της γεωργίας, κτηνοτροφίας, αλιείας – υδατοκαλλιέργειας και υδατικού.
Γεωργία
- Στον τομέα της γεωργίας, προτεραιότητά θα δοθεί στην υλοποίηση του Μεγάλου Επενδυτικού Μέτρου, στη στήριξη των νέων γεωργών (Σχέδιο με προϋπολογισμό 7.5 εκατ. ευρώ) και στην ολοκλήρωση των εννέα εναπομεινάντων (11 συνολικά) δράσεων της Στρατηγικής για τον Πρωτογενή Τομέα 2024 - 2029.
- Παράλληλα, ξεκινά η διαβούλευση για την ετοιμασία του νέου Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ώστε η επόμενη προγραμματική περίοδος να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της κυπριακής γεωργίας. Οι προτεραιότητες θα βασίζονται σε διαβουλεύσεις με τα οργανωμένα σύνολα των παραγωγών, στα πορίσματα της μελέτης για την προσαρμογή του πρωτογενούς τομέα στην κλιματική αλλαγή του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών του Πανεπιστημίου Κύπρου, στη μελέτη για την επισιτιστική ασφάλεια των τροφίμων που εκπονείται από την ερευνητική ομάδα του εμπειρογνώμονα Σ. Μαλιώτη και από άλλη πληροφόρηση, η οποία υπάρχει στο ΥΓΑΑΠ, στα Τμήματά του και στους εμπλεκόμενους.
- Δίνεται συνέχεια στην ενεργοποίηση νέου χρηματοδοτικού εργαλείου για τη διευκόλυνση της πρόσβασης των δικαιούχων γεωργών σε ρευστότητα, ώστε να μπορούν να υλοποιούν έγκαιρα τις εγκεκριμένες επενδύσεις τους. Μετά από δύο χρόνια εντατικών διαβουλεύσεων με τις τράπεζες, το Υπουργείο ευελπιστεί ότι εντός Ιουλίου θα προχωρήσουν με την υπογραφή συμφωνίας.
- Την ίδια στιγμή, προωθείται η επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό του τομέα. Για πρώτη φορά, απόφοιτοι γεωργικών σχολών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θα αποκτούν πρακτική εμπειρία σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις με επιδότηση του μισθού τους. Παράλληλα, το Υπουργείο θα διαθέσει 700 χιλιάδες ευρώ για την κατάρτιση των επαγγελματιών γεωργών και τη μεταφορά σύγχρονης τεχνογνωσίας.
- Προωθείται, επίσης, η διαμόρφωση Εθνικών Σχημάτων Πιστοποίησης Ποιότητας για γεωργοκτηνοτροφικά προϊόντα, ενισχύοντας την ταυτότητα, την αναγνωρισιμότητα και την προστιθέμενη αξία της κυπριακής παραγωγής.
Κτηνοτροφία
- Στην αιγοπροβατοτροφία, συνεχίζονται οι παρεμβάσεις για αύξηση της παραγωγής γάλακτος και θωράκιση του χαλλουμιού ΠΟΠ. Στο πλαίσιο αυτό, θα εφαρμοστεί Σχέδιο Αναβαθμισμένης Αναπαραγωγικής Διαχείρισης σε αίγες και πρόβατα, με στόχο τη βελτίωση της παραγωγικότητας μέχρι το 2027.
- Παράλληλα, μέσω του ερευνητικού προγράμματος AGRICYGEN, αξιοποιούνται προηγμένες γονιδιωματικές μέθοδοι για τη γενετική αξιολόγηση των αιγοπροβάτων, τη βελτίωση των κτηνοτροφικών φυτών και την ορθολογικότερη διαχείριση των εδαφικών πόρων.
- Στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, προχωρούν στη λειτουργία Τράπεζας DNA για τη συλλογή και διατήρηση φυτικού γενετικού υλικού και στην αναβάθμιση της Πειραματικής Έπαυλης Αθαλάσσας του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών σε Πρότυπη Μονάδα Κυκλικής Βιοοικονομίας.
Μετεωρολογία
Παράλληλα, αναπτύσσονται σύστημα τεχνητής νοημοσύνης για την έγκαιρη ανίχνευση και προειδοποίηση ακραίων καιρικών φαινομένων.
Αλιεία και υδατοκαλλιέργεια
- Συνεχίζεται η εφαρμογή του Προγράμματος Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας 2021–2027, μέσα από επενδυτικά έργα και σχέδια χορηγιών.
- Προχωρούν με τις λιμενικές και χερσαίες εγκαταστάσεις για την εξυπηρέτηση των υδατοκαλλιεργητών στο Πεντάκωμο και με τα βελτιωτικά έργα στο αλιευτικό καταφύγιο Κάτω Πύργου, σε μια παραμεθόρια και Πράσινη Κοινότητα.
- Ταυτόχρονα, ενισχύεται η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, η διατήρηση της βιοποικιλότητας και η γνώση για τα θαλάσσια οικοσυστήματα, μέσα από τη χαρτογράφηση βαθιών οικοσυστημάτων και την έρευνα για τα κητώδη.
Υδατικό
- Συνεχίζουν την υλοποίηση κρίσιμων υποδομών, την ενίσχυση των μονάδων αφαλάτωσης, την αξιοποίηση του ανακτημένου νερού και τη μείωση των απωλειών στα δίκτυα.
- Ιδιαίτερης σημασίας είναι, σύμφωνα με το Υπουργείο, η έναρξη της εκπόνησης των προπαρασκευαστικών μελετών για την υλοποίηση της νέας μονάδας αφαλάτωσης στη Δεκέλεια, η οποία αναμένεται να αποτελέσει το μεγαλύτερο έργο αφαλάτωσης που έχει υλοποιηθεί μέχρι σήμερα στην Κύπρο.
- Προωθείται η υλοποίηση έργων που αποσκοπούν στην ορθολογική αξιοποίηση του ανακτημένου νερού, όπως το έργο στη Λάρνακα. Στο πλαίσιο αυτό, βρίσκεται σε εξέλιξη η κατασκευαστική σύμβαση για την εγκατάσταση αγωγού μεταφοράς ανακτημένου νερού από τον Σταθμό Επεξεργασίας Λυμάτων Λάρνακας προς το Φράγμα Τερσεφάνου, με προβλεπόμενη ολοκλήρωση εντός του 2027. Παράλληλα, δρομολογείται άμεσα η εκπόνηση της σχετικής μελέτης καθώς και η υλοποίηση του αρδευτικού δικτύου, με στόχο την ενίσχυση της διαθεσιμότητας νερού για αρδευτική χρήση.
- Παράλληλα, εφαρμόζουν τριετή, επιστημονικά τεκμηριωμένο σχεδιασμό, ώστε οι σημερινές αποφάσεις να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες και τα διαθέσιμα αποθέματα των επόμενων ετών.
