Καταγράφοντας ότι η ανταπόκριση της Κυπριακής Δημοκρατίας όσον αφορά τη διαχείριση των υδάτων και των αποβλήτων, αλλά και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, εξακολουθεί να υστερεί, η ΕΕ έχει ζητήσει υλοποίηση στοχευμένων μέτρων, ώστε να βελτιωθούν οι οικονομικές επιδόσεις της χώρας.
Στο πλαίσιο της ετήσιας διαδικασίας αξιολόγησης των οικονομικών πολιτικών και μεταρρυθμίσεων, η οποία καταλήγει στην έκδοση συστάσεων από το Συμβούλιο σχετικά με την οικονομική, κοινωνική, διαρθρωτική και δημοσιονομική πολιτική και την πολιτική απασχόλησης του κάθε κράτους μέλους, η αντιμετώπιση της λειψυδρίας, η κυκλική χρήση υλικών και τα μέτρα απέναντι σε κλιματικούς κινδύνους και ακραία καιρικά φαινόμενα εντάσσονται στις πλέον πιεστικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Κύπρος.
Η συμπερίληψη αυτών των τριών πυλώνων στην τελική δέσμη συστάσεων απηχεί τη μεγάλη ανησυχία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει μέχρι σήμερα η Κύπρος τη λειψυδρία και γενικότερα τους κλιματικούς κινδύνους, με αποτέλεσμα να απειλούνται βασικές οικονομικές δραστηριότητες, όπως ο τουρισμός και η γεωργία. Την ίδια ώρα βλέπει την κυκλική οικονομία να προχωρά με πολύ αργούς ρυθμούς. Θεωρεί ότι η Κύπρος κινδυνεύει να μην επιτύχει τους στόχους για τα αστικά απόβλητα και τα απορρίμματα συσκευασίας απαιτώντας πρόσθετες επενδύσεις. Δεδομένα τα οποία δεν είναι καθόλου ασύνδετα με τους «ρυθμούς χελώνας» των προετοιμασιών για το «Πληρώνω Όσο Πετώ», το οποίο έχει βαλτώσει στις μελέτες για αναβαθμίσεις στις ΟΕΔΑ και τη δημιουργία υποδομών κατάληξης των απορριμάτων, ώστε αυτά να σταματήσουν να θάβονται κατά συντριπτική πλειοψηφία, κατά παράβαση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Διαβάστε επίσης:
- Από κόσκινο όλος ο σχεδιασμός για αφαλατώσεις: Μελέτες βιωσιμότητας και οικονομικής ανταποδοτικότητας πριν το τελικό πράσινο φως
- Θεραπεία στην απόρριψη και καύση πλαστικών γεωργικής χρήσης - Ενώπιον της Βουλής η νομοθεσία για δημιουργία συστήματος συλλογής και ανακύκλωσης
- «Πληρώνω Όσο Πετώ»: Στη δεύτερη φάση οι διαγωνισμοί για τον εξοπλισμό - Η κυπριακή βιομηχανία πλαστικών ανησυχεί για τους όρους του σχεδίου
Το Συμβούλιο ζητά από την Κύπρο «να βελτιώσει τη διαχείριση των υδάτων, των λυμάτων και των αποβλήτων ενισχύοντας τις επενδύσεις σε υποδομές, αυξάνοντας τη διοικητική ικανότητα των τοπικών Αρχών, προωθώντας βιώσιμες πρακτικές χρήσης των υδάτων και επεκτείνοντας τη χωριστή συλλογή των αστικών αποβλήτων και των απορριμμάτων συσκευασίας. Να βελτιώσει το θεσμικό πλαίσιο που διέπει την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή».
«Οι επιδόσεις στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων υστερούν σε σχέση με τους στόχους της ΕΕ, για παράδειγμα, η κατά κεφαλήν παραγωγή αστικών αποβλήτων στην Κύπρο είναι από τις υψηλότερες στην ΕΕ».
Αναλυτικά το έγγραφο της σύστασης αναφέρει ότι «η Κύπρος αντιμετωπίζει σημαντικές και επίμονες περιβαλλοντικές προκλήσεις. Η λειψυδρία έχει φτάσει σε κρίσιμο επίπεδο, καθώς οι δείκτες εκμετάλλευσης των γλυκών υδάτων και παραγωγικότητας των υδάτων τοποθετούν την Κύπρο ανάμεσα στις χώρες με τις χειρότερες επιδόσεις στην ΕΕ. Παρά τις προσπάθειες στο πλαίσιο του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και της πολιτικής συνοχής, οι επενδύσεις σε υποδομές ύδρευσης δεν επαρκούν μέχρι στιγμής για να αντιμετωπιστούν τα συστημικά τρωτά σημεία που σχετίζονται με το πόσιμο νερό και την επεξεργασία των λυμάτων. Ομοίως, οι επιδόσεις στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων υστερούν σε σχέση με τους στόχους της ΕΕ, για παράδειγμα, η κατά κεφαλήν παραγωγή αστικών αποβλήτων στην Κύπρο είναι από τις υψηλότερες στην ΕΕ. Διάφορα μέτρα, τα οποία έχουν εγκριθεί στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης του 2021 για την κυκλική οικονομία και στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, στοχεύουν στη μείωση των αποβλήτων, στη βελτίωση της διαλογής αποβλήτων και στην αύξηση της ανακύκλωσης, αν και δεν έχουν αξιοποιηθεί ακόμη πλήρως οι δυνατότητές τους. Η βελτίωση της διοικητικής ικανότητας των τοπικών και περιφερειακών Αρχών είναι επίσης εξαιρετικά σημαντική για τη στήριξη του σχεδιασμού και του συντονισμού των επενδύσεων στη διαχείριση των υδάτων και των αποβλήτων σε ολόκληρη την Κύπρο».
Το πρόγραμμα αφαλατώσεων
Το σημείο στο οποίο βρίσκονται οι ενέργειες της Κύπρου για τη διαχείριση του υδατικού προβλήματος, περιέγραψε η τέως υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Μαρία Παναγιώτου, πριν την αποχώρησή της από το υπουργείο. Σε απαντητική επιστολή (11 Αυγούστου 2026), προς τη βουλεύτρια Λευκωσίας, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, η οποία υπέβαλε σχετικό κοινοβουλευτικό ερώτημα. Ανέφερε ότι λειτουργούν ήδη τέσσερις κινητές μονάδες αφαλάτωσης (ΚΜΑ). Σε Λιμάνι Λεμεσού, Κισσόνεργα, Μονή και κοίτη ποταμού Γαρύλλη, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η εγκατάσταση της ΚΜΑ στην Επισκοπή, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2026.
Επιπρόσθετα, τον Ιανουάριο του 2026 εγκρίθηκε από το Υπουργικό η αύξηση της δυναμικότητας των κινητών μονάδων αφαλάτωσης στην Επισκοπή και Αγία Νάπα και της ΚΜΑ στο Βασιλικό αλλά και η εγκατάσταση ΚΜΑ στον Μαζωτό και πλωτής μονάδας αφαλάτωσης στη Γερμασόγεια. Οι μονάδες στο Βασιλικό και τον Μαζωτό βρίσκονται σε διαγωνιστική διαδικασία και αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία εντός του 2027. Επιπλέον, προωθείται η εγκατάσταση μόνιμης μονάδας αφαλάτωσης στην Αγία Νάπα (περιοχή Αγίας Θέκλας), αντικαθιστώντας την προγραμματιζόμενη ΚΜΑ.
Με την ολοκλήρωση των ανωτέρω ΚΜΑ, θα έχουν προστεθεί επτά ΚΜΑ συνολικής ημερήσιας δυναμικότητας 122.000 κ.μ./ημέρα. Σε συνδυασμό με τη σημερινή παραγωγή των ΜΜΑ (235.000 κ.μ./ημέρα), η συνολική δυναμικότητα θα αυξηθεί κατά περίπου 52%. Επιπρόσθετα, με την ολοκλήρωση τουλάχιστον τριών νέων ΜΜΑ (Δεκέλεια, Ανατολική Λεμεσός, Αγία Νάπα), καθώς και με τις υπό εξέλιξη επεκτάσεις των υφιστάμενων μονάδων, αναμένεται ότι θα καλυφθούν πλήρως οι υδρευτικές ανάγκες παγκύπρια.
Η μη διασύνδεση υποστατικών με υφιστάμενα δίκτυα αποχέτευσης στερεί από γεωργούς 22 ΕΚΜ/έτος πρόσθετου ανακυκλωμένου νερού.
Στερούνται νερό οι γεωργοί
Την ίδια ώρα ανέφερε ότι η μη ολοκλήρωση των απαιτούμενων αποχετευτικών έργων και η μη σύνδεση όλων των υποστατικών με τα αντίστοιχα συστήματα αποχέτευσης έχει στερήσει από τον γεωργικό τομέα σημαντικές ποσότητες νερού τριτοβάθμιας επεξεργασίας, το οποίο θα μπορούσε να αξιοποιείται για σκοπούς άρδευσης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η πλήρης διασύνδεση των υποστατικών με τα υφιστάμενα δίκτυα αναμένεται να επιτρέψει την παραγωγή πρόσθετης ποσότητας ανακυκλωμένου νερού της τάξης των 22 εκ. κ.μ./έτος. Η κ. Παναγιώτου επεσήμανε ότι η Κύπρος τελεί σε καθεστώς ευρωπαϊκής παράβασης από το 2012, λόγω μη ολοκλήρωσης των απαιτούμενων αποχετευτικών έργων. Όλες οι προαναφερθείσες ενέργειες υλοποιούνται, σημείωσε, στο πλαίσιο ευρείας διατομεακής συνεργασίας και εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των ΕΟΑ, οι οποίοι αποτελούν τους καθ’ ύλην αρμόδιους φορείς για τη διαχείριση, λειτουργία και ολοκλήρωση των αποχετευτικών δικτύων.
Ελλιπής θωράκιση για τους κλιματικούς κινδύνους
Την ίδια ώρα το Συμβούλιο παρατηρεί ότι η Κύπρος εξακολουθεί να είναι ευάλωτη σε κλιματικούς κινδύνους, όπως οι πυρκαγιές, οι πλημμύρες, οι ξηρασίες και η διάβρωση ακτών, που απειλούν τη βιοποικιλότητα, την κοινωνική ανθεκτικότητα και την οικονομία της χώρας. Εδώ σημειώνει ότι «η επικαιροποιημένη εθνική στρατηγική προσαρμογής 2025-'50 οριστικοποιήθηκε το 2025, αλλά η έγκριση σε επίπεδο υπουργών εκκρεμεί ακόμα, καθυστερώντας τη λήψη κρίσιμων μέτρων. Επιπλέον, ένα βελτιωμένο σύστημα διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην εθνική στρατηγική θα μπορούσε να επιφέρει συνοχή και αποτελεσματικότητα στο θεσμικό πλαίσιο έναντι της κλιματικής αλλαγής αλλά η θέσπισή του αντιμετωπίζει επίσης καθυστερήσεις. Περαιτέρω μέτρα, όπως ορισμένα που υποστηρίζονται από την πολιτική συνοχής, εστιάζουν στην ανάπτυξη αντιπλημμυρικών υποδομών και στη διαχείριση κινδύνων πυρκαγιών και καταστροφών. Ωστόσο, οι επενδύσεις της Κύπρου για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή υπολείπονται των πραγματικών αναγκών».
