Κουρεμένο το πέναλντι στις συντάξεις: Μέσο όφελος 6% για περίπου 40 χιλιάδες συνταξιούχους

Σε διπλή ενίσχυση των συντάξεων, για όσους έχουν ήδη υποστεί την αναλογιστική μείωση, οδηγεί στην πράξη η προωθούμενη ρύθμιση για τον περιορισμό του λεγόμενου «πέναλτι» του 12%. Η κυβερνητική πρόταση προβλέπει τη μείωση της αναλογιστικής μείωσης κατά 4,5 ποσοστιαίες μονάδες, από 12% σε 7,5% μόνο στο βασικό μέρος της σύνταξης. Παράλληλα, οι επηρεαζόμενοι θα επωφεληθούν και από τις αυξήσεις που προβλέπει συνολικά η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση.

Ο υπουργός Εργασίας Μαρίνος Μουσιούττας ανέφερε ότι, σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες αλλαγές, η σύνταξη των επηρεαζόμενων αναμένεται να αυξηθεί κατά μέσο όρο περίπου 6%.

Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο της χθεσινής συνεδρίασης του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος, όπου η κυβέρνηση παρουσίασε αναλυτικά την πρότασή της και οι κοινωνικοί εταίροι κατέθεσαν τις δικές τους θέσεις. Η συζήτηση για το 12% αποτελεί ένα από τα πλέον ευαίσθητα σημεία της μεταρρύθμισης, καθώς αφορά δεκάδες χιλιάδες συνταξιούχους που επέλεξαν ή υποχρεώθηκαν να αποχωρήσουν από την εργασία τους πριν από το 65ο έτος.

Σήμερα, περίπου 40.000 από τους 120.000 υφιστάμενους συνταξιούχους, έχουν υποστεί κάποια μορφή αναλογιστικής μείωσης. Παράλληλα, εκτιμάται ότι περίπου άλλες 40.000 περιπτώσεις θα προκύψουν την επόμενη πενταετία, μεταξύ άλλων, λόγω της γήρανσης του πληθυσμού.

Η αύξηση

Σύμφωνα με την πρόταση της κυβέρνησης, η βελτίωση για όσους ήδη λαμβάνουν μειωμένη σύνταξη δεν θα προέλθει από μία μόνο πηγή. Οι σημερινοί δικαιούχοι θα έχουν στην πράξη διπλό όφελος.

Από τη μία πλευρά, θα περιοριστεί η αναλογιστική μείωση από το 12% στο 7,5% στο βασικό μέρος της σύνταξης. Αυτό σημαίνει ότι ένα μέρος της σύνταξης που σήμερα χάνεται λόγω της πρόωρης συνταξιοδότησης, θα επανέλθει.

Από την άλλη, οι ίδιοι συνταξιούχοι θα επωφεληθούν από τις γενικότερες αυξήσεις που περιλαμβάνει η μεταρρύθμιση στις βασικές συντάξεις. Επομένως, η τελική αύξηση που θα δουν δεν θα αφορά μόνο την άμβλυνση του «πέναλτι», αλλά θα προστίθεται και η αύξηση που προκύπτει από την αναπροσαρμογή των βασικών συντάξεων.

Το κόστος της συγκεκριμένης ρύθμισης υπολογίζεται σε €24 εκατ. για τους υφιστάμενους συνταξιούχους και σε περίπου €12 εκατ. επιπλέον, σωρευτικά, για την επόμενη πενταετία. Η κυβέρνηση έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο εσωτερικών αλλαγών στην πρόταση, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα αυξηθεί το συνολικό κόστος της μεταρρύθμισης.

Πότε καταργείται το πέναλτι

Το νομοσχέδιο της μεταρρύθμισης που έθεσε σε δημόσια διαβούλευση χθες το Υπουργείο Εργασίας, προβλέπει μια ριζική αναδιαμόρφωση του πλαισίου της πρόωρης συνταξιοδότησης και της αναλογιστικής μείωσης («πέναλτι»), η οποία συνδυάζεται με μια πενταετή μεταβατική περίοδο επανυπολογισμού των παροχών.

Ειδικότερα, διατηρείται μεν το δικαίωμα εξόδου στο 63ο έτος, εφόσον ο εργαζόμενος έχει συμπληρώσει θεμελιωτική βασική ασφάλιση ίση τουλάχιστον με το 70% των ετών της περιόδου αναφοράς, ποσοστό που από το έκτο έτος εφαρμογής του νόμου θα αυξάνεται σταδιακά κατά 2,5 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως, μέχρι να φτάσει το 80%, δηλαδή στα 38 χρόνια απασχόλησης, από 33 σήμερα. 

Η ουσιαστικότερη αλλαγή αφορά τη δομή του ίδιου του "πέναλτι". Για τους νέους συνταξιούχους, μετά το 2031, η αναλογιστική μείωση (0,5% για κάθε μήνα πρόωρης αφυπηρέτησης πριν από τη συντάξιμη ηλικία) καταργείται πλήρως για το σκέλος της βασικής σύνταξης και περιορίζεται εφ’ όρου ζωής, αποκλειστικά και μόνο στη συμπληρωματική σύνταξη.

Το μηνιαίο ποσό σύνταξης υπολογίζεται με συντελεστή που κλιμακώνεται από 1,1 στην ηλικία των 63 ετών, έως 1,5 στην ηλικία των 67 ετών (με αύξηση κατά 0,1 ανά έτος για τις ενδιάμεσες ηλικίες 64, 65 και 66), εφαρμοζόμενο για κάθε μήνα εγγεγραμμένης ασφάλισης (με βάση 12 μήνες ανά έτος). Το όριο συνταξιοδότησης παραμένει στην ηλικία των 65 ετών. Αν κάποιος επιλέξει να συνεχίσει να εργάζεται μέχρι τα 67 έτη, θα μπορεί να λάβει αυξημένη σύνταξη με την ανάλογη καταβολή εισφορών μέχρι τα 67 έτη.

Η μετάβαση στο νέο αυτό καθεστώς, θα υλοποιηθεί σταδιακά εντός πέντε ετών, μέσω ετήσιου επανυπολογισμού, κατά τον οποίο το τελικό ποσό της σύνταξης γήρατος θα προκύπτει από τη στάθμιση παλαιών και νέων διατάξεων: ξεκινώντας με αναλογία 70% νέων και 30% παλαιών διατάξεων το πρώτο έτος, 60%-40% το δεύτερο, 70%-30% το τρίτο, 80%-20% το τέταρτο, καταλήγοντας στο 100% της πλήρους εφαρμογής του νέου νόμου το πέμπτο έτος.

Προς αποφυγή απωλειών, το νομοσχέδιο ενσωματώνει δικλείδα ασφαλείας, σύμφωνα με την οποία, εάν το προκύπτον ποσό είναι χαμηλότερο από εκείνο που ελάμβανε ο συνταξιούχος πριν από τη μεταρρύθμιση, διατηρείται το προηγούμενο, ευνοϊκότερο ύψος σύνταξης.

Το αίτημα των συντεχνιών

Στη χθεσινή συνεδρίαση, οι συντεχνίες παρουσίασαν μια διαφορετική προσέγγιση για την αναλογιστική μείωση, σε σχέση με την πρόταση της κυβέρνησης. Οι συντεχνίες ζητούν περιορισμό της αναλογιστικής μείωσης και στο αναλογικό μέρος της σύνταξης. Πρόκειται για παρέμβαση, η οποία έχει υψηλότερο δημοσιονομικό κόστος. 

Η ΠΕΟ αναγνωρίζει ότι η νέα κυβερνητική πρόταση είναι βελτιωμένη σε σχέση με προηγούμενη εκδοχή, εξακολουθεί όμως να εκφράζει προβληματισμό, επειδή η μείωση αφορά μόνο το βασικό μέρος της σύνταξης. Η ΣΕΚ, από την πλευρά της, έχει καταθέσει κοστολογημένη πρόταση για σταδιακή άμβλυνση της αρνητικής επίδρασης του 12%, υποστηρίζοντας ότι μπορούν να συνδυαστούν στοιχεία από τις διαφορετικές προτάσεις ώστε να εξευρεθεί κοινά αποδεκτή λύση.

Πέρα από το 12%, οι κοινωνικοί εταίροι ζητούν να έχουν ενώπιό τους την πλήρη οικονομική εικόνα της μεταρρύθμισης. Η κυβέρνηση αναμένεται να παρουσιάσει τα συνολικά δεδομένα σε επόμενη συνεδρία, με τη συμμετοχή του υπουργού Οικονομικών, καθώς παραμένουν ερωτήματα για το ύψος της κρατικής συνεισφοράς, το κόστος για το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων και τη μελλοντική χρηματοδότηση του συστήματος.

Η αύξηση των εισφορών

Παράλληλα, το προσχέδιο αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο αύξησης των εισφορών, εφόσον η αναλογιστική μελέτη που θα πραγματοποιηθεί σε πέντε χρόνια, καταδείξει ότι απαιτούνται πρόσθετοι πόροι για τη διατήρηση των συνταξιοδοτικών ωφελημάτων. Σε περίπτωση που απαιτηθεί αύξηση, η κυβέρνηση αναφέρει ότι θα συνεισφέρουν και τα τρία μέρη.

Για όλους τους νέους συνταξιούχους, μετά την πενταετή μεταβατική περίοδο, δηλ. από το 2032 και εντεύθεν, θα ισχύει ο συντελεστής απόδοσης της συμπληρωματικής σύνταξης 1,34% οριζόντια για όλους τους εν λόγω συνταξιούχους, με την προσθήκη πρόνοιας στο νόμο για δυνητική αύξηση εισφορών, αναλόγως των οικονομικών αποτελεσμάτων που θα καταδείξει αναλογιστική μελέτη που θα διενεργηθεί πριν από το 2032.