Η Ολομέλεια της Βουλής ψήφισε, την Πέμπτη, με 29 ψήφους υπέρ και 13 αποχές των παριστάμενων Βουλευτών του ΑΚΕΛ τον «Περί Δημόσιων Συγκεντρώσεων και Παρελάσεων (Τροποποιητικός) Νόμο του 2026», με στόχο την εναρμόνιση της υφιστάμενης νομοθεσίας με τις προϋποθέσεις που τέθηκαν σε πρόσφατη νομική γνωμάτευση του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ).
Παράλληλα, η Ολομέλεια καταψήφισε σχετικές τροπολογίες που είχε καταθέσει το ΑΚΕΛ.
Η πρόταση νόμου κατατέθηκε από τη Βουλευτή Λευκωσίας Ειρήνη Χαραλαμπίδου και αναθεωρήθηκε έπειτα από διαβούλευση με το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξεως, τη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας και ακαδημαϊκούς, πριν οδηγηθεί στην Ολομέλεια για ψήφιση.
Μεταξύ των βασικών αλλαγών, διευκρινίζεται ότι ο ορισμός διοργανωτή για τη διεξαγωγή συγκέντρωσης ή παρέλασης δεν είναι υποχρεωτικός. Σε περίπτωση που έχει οριστεί διοργανωτής, αυτός δεν φέρει οποιαδήποτε ευθύνη για πράξεις ή παραλείψεις συμμετεχόντων.
Παράλληλα, ξεκαθαρίζεται ότι μεμονωμένες πράξεις βίας που μπορούν να περιοριστούν δεν καθιστούν αυτομάτως μια συγκέντρωση μη ειρηνική ούτε αποτελούν λόγο διάλυσής της. Τονίζεται επίσης ότι οι ρυθμίσεις του νόμου δεν αναιρούν την υποχρέωση του κράτους να διασφαλίζει το δικαίωμα του συνέρχεσθαι ειρηνικώς.
Ο νέος νόμος διαγράφει τον όρο «έκτακτη συγκέντρωση», τον καθορισμό των 20 προσώπων ως ελάχιστου αριθμού για να θεωρείται μια συνάθροιση «συγκέντρωση» ή «παρέλαση», τους όρους «δημόσια ήθη» και «συνταγματική τάξη» από τους λόγους επιβολής περιορισμών.
Διευκρινίζεται επίσης ότι ο όρος «δημόσιος χώρος» δεν περιλαμβάνει οποιονδήποτε εσωτερικό χώρο κτιρίου.
Περιορίζονται επίσης οι πληροφορίες που δύναται να αποστέλλει ο διοργανωτής στον Αρχηγό της Αστυνομίας, ενώ προστίθεται ρητή πρόνοια ότι η μη αποστολή ειδοποίησης ή όλων των προβλεπόμενων πληροφοριών δεν επηρεάζει τη νομιμότητα της συγκέντρωσης ή παρέλασης ούτε επιφέρει κυρώσεις στον διοργανωτή.
Ο Αρχηγός της Αστυνομίας υποχρεούται να κοινοποιεί τυχόν απόφαση επιβολής περιορισμών στον διοργανωτή και στην αρμόδια αρχή τοπικής διοίκησης τουλάχιστον τρεις ημέρες πριν από την προγραμματισμένη εκδήλωση, ενημερώνοντας τον διοργανωτή για το δικαίωμά του να προσβάλει την απόφαση.
Οι παράγοντες που μπορούν να ληφθούν υπόψη για την επιβολή περιορισμών περιορίζονται στους απολύτως αναγκαίους, ενώ προστίθεται ρητά και ο βαθμός επικινδυνότητας της συγκέντρωσης ή παρέλασης.
Θεσπίζεται υποχρέωση της Αστυνομίας Κύπρου να τηρεί επικαιροποιημένο μητρώο για τις αποφάσεις που λαμβάνονται βάσει του νόμου, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.
Τοποθετήσεις Βουλευτών
Η Βουλευτής Λευκωσίας, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, δήλωσε ότι η αρχική μορφή της νομοθεσίας παραβίαζε στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα, επισημαίνοντας πως το δικαίωμα της ειρηνικής συνάθροισης και η ελευθερία της έκφρασης αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά μιας πλουραλιστικής κοινωνίας. Τόνισε ότι τα κράτη έχουν υποχρέωση να προστατεύουν, να σέβονται και να διευκολύνουν την άσκηση αυτών των δικαιωμάτων, κάτι που, όπως ανέφερε, δεν διασφαλιζόταν επαρκώς από το υφιστάμενο πλαίσιο.
Η κ. Χαραλαμπίδου σημείωσε ότι απέστειλε τον νόμο στον Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) και ότι οι ανησυχίες επιβεβαιώθηκαν μέσω 32σέλιδης νομικής γνωμάτευσης των εμπειρογνωμόνων του οργανισμού. Όπως ανέφερε, σύμφωνα με τη γνωμάτευση, ο νόμος δεν κατάφερνε να προστατεύει, να σέβεται και να διευκολύνει επαρκώς το δικαίωμα των ειρηνικών συναθροίσεων. Πρόσθεσε ότι με τις τροποποιήσεις αφαιρέθηκαν διατάξεις που επέτρεπαν αυθαίρετους περιορισμούς, εκφράζοντας ευχαριστίες προς τον πρόεδρο της Επιτροπής Νομικών για την πολιτική βούληση που επέδειξε ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία, καθώς και προς τους τεχνοκράτες που συνέβαλαν στη βελτίωση του κειμένου. «Σήμερα καταφέρνουμε να αλλάξουμε έναν νόμο που δεν περιποιούσε τιμή στην Κυπριακή Δημοκρατία», ανέφερε.
Από την πλευρά του, ο μεμονωμένος σοσιαλιστής Βουλευτής, Κωστής Ευσταθίου, τόνισε ότι αποτελεί βασική αρχή του δικαίου, ιδιαίτερα σε μια ευνομούμενη δημοκρατική πολιτεία, οι νόμοι που αφορούν την ατομική ελευθερία να ερμηνεύονται με τρόπο που να ευνοεί την εφαρμογή της ελευθερίας και όχι τον περιορισμό της. Όπως σημείωσε, για τον λόγο αυτό είχε καταψηφίσει την προηγούμενη εκδοχή της νομοθεσίας. Προσέθεσε, ωστόσο, ότι η τροποποιημένη πρόταση νόμου συμβάλλει πλέον ουσιαστικά στην άσκηση της συγκεκριμένης ατομικής ελευθερίας και δήλωσε ότι θα την υπερψηφίσει «με μεγάλη χαρά».
Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Γιώργος Κουκουμάς, ανέφερε ότι ήταν προβλέψιμο πως η Βουλή θα επέστρεφε στη συζήτηση για τη συγκεκριμένη νομοθεσία, υποστηρίζοντας ότι ο νόμος που είχε αρχικά ψηφιστεί ήταν αντιδημοκρατικός και συγκρουόταν εμφανώς με διεθνείς συμβάσεις. Όπως είπε, όλες οι προειδοποιήσεις και οι τροπολογίες που είχε καταθέσει το ΑΚΕΛ απορρίφθηκαν από την πλειοψηφία. Αν και η νέα πρόταση νόμου βελτιώνει το πλαίσιο, πρόσθεσε, δεν απαντά σε ορισμένα κρίσιμα ζητήματα που παραμένουν προβληματικά και διατηρούν, κατά την άποψή του, αντιδημοκρατικά χαρακτηριστικά.
Έθεσε ερωτήματα για τη διατήρηση ξεχωριστής πρόνοιας για αυθόρμητες συγκεντρώσεις, διερωτώμενος γιατί χρειάζεται ειδική ρύθμιση αφού, όπως υποστηρίζει η Κυβέρνηση, όλες οι συναθροίσεις προστατεύονται. Σημείωσε επίσης ότι δεν αποτυπώνεται σχετική σύσταση του ΟΗΕ αναφορικά με τη διάλυση διαδηλώσεων για λόγους «δημόσιας ηθικής», τονίζοντας ότι οι διεθνείς συστάσεις καλούσαν είτε σε σαφή προσδιορισμό του όρου είτε σε διαγραφή του.
Σε σχέση με τον διοργανωτή, υποστήριξε ότι ο διευρυμένος ορισμός, που περιλαμβάνει όχι μόνο τον συντονιστή αλλά και όποιον απευθύνει δημόσια πρόσκληση συμμετοχής, δημιουργεί κινδύνους ποινικοποίησης απλών πολιτών. Όσον αφορά την κάλυψη προσώπου ή τη χρήση μεταμφίεσης, ανέφερε ότι δεν μπορεί να εξομοιώνεται εκ των προτέρων με βίαιη πράξη, εισηγούμενος πως ευθύνη θα πρέπει να προκύπτει μόνο εφόσον διαπραχθεί αδίκημα και υπάρξει άρνηση συμμόρφωσης σε νόμιμη υπόδειξη αστυνομικού.
Από πλευράς ΔΗΠΑ, ο κοινοβουλευτικός της εκπρόσωπος, Αλέκος Τρυφωνίδης, τόνισε ότι για το κόμμα του η διαφύλαξη της δημόσιας τάξης και της ασφάλειας των πολιτών είναι αδιαπραγμάτευτη, όπως αδιαπραγμάτευτο είναι και το συνταγματικό δικαίωμα της ειρηνικής συνάθροισης και της ελεύθερης έκφρασης. Όπως ανέφερε, η αρχική υπερψήφιση του νόμου έγινε με στόχο να υπάρξει ένα ρυθμιστικό πλαίσιο για την άσκηση του δικαιώματος, με τη δυνατότητα βελτίωσής του εφόσον προέκυπταν αδυναμίες.
Σημείωσε ότι οι υποδείξεις των αρμόδιων θεσμών και οργανισμών, περιλαμβανομένης της γνωμάτευσης του ΟΑΣΕ, δεν θα μπορούσαν να αγνοηθούν. Όπως είπε, η ΔΗΠΑ στηρίζει τον τροποποιητικό νόμο, επιδιώκοντας την πλήρη εναρμόνιση της Κύπρου με τα δημοκρατικά δικαιώματα και αποδεικνύοντας ότι η Βουλή διαθέτει τα αντανακλαστικά να διορθώνει το νομοθετικό της έργο, διατηρώντας την ισορροπία μεταξύ της ασφάλειας και των ατομικών ελευθεριών.
Η Βουλευτής Λευκωσίας, Αλεξάνδρα Ατταλίδου, ανέφερε ότι η Βουλή τροποποιεί σήμερα έναν νόμο που είχε παρουσιαστεί από την Κυβέρνηση ως ισορροπημένος και επαρκής, ωστόσο περιείχε ασαφείς και γενικές διατάξεις που άγγιζαν τον πυρήνα του δικαιώματος του συνέρχεσθαι. Υποστήριξε ότι η πρόταση Χαραλαμπίδου ενσωματώνει τις εισηγήσεις του ΟΑΣΕ και επιβεβαιώνει πως οι ανησυχίες που είχαν διατυπωθεί ήταν βάσιμες.
Πρόσθεσε ότι η σημερινή τροποποίηση αποτελεί αποτέλεσμα κακής αρχικής νομοθέτησης που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, εάν είχαν ληφθεί υπόψη οι επιφυλάξεις που είχαν εκφραστεί, και υπογράμμισε την ανάγκη θωράκισης του δικαιώματος της ειρηνικής διαμαρτυρίας, ιδιαίτερα στη σύγχρονη συγκυρία.
Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Πανίκος Λεωνίδου, ανέφερε ότι όταν ψηφίστηκε το προηγούμενο νομοσχέδιο του τέως Υπουργού Δικαιοσύνης, Μάριου Χαρτσιώτη, είχαν σημειωθεί περιστατικά στον δρόμο Λευκωσίας – Λεμεσού, όπου πολίτες εμπόδισαν τη διέλευση, παραβιάζοντας τα δικαιώματα άλλων. Τόνισε ότι κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να συναθροίζεται και να εκφράζει τη βούλησή του, αλλά πρέπει να σέβεται τα δικαιώματα των υπολοίπων. Όπως είπε, το σημερινό πλαίσιο έχει στόχο να καθορίσει σαφώς τα όρια και τις προϋποθέσεις για δημόσιες συγκεντρώσεις και παρελάσεις, ώστε να διασφαλίζεται τόσο η δημόσια τάξη όσο και η δυνατότητα ειρηνικής διαδήλωσης. Ανέφερε ότι οι παρατηρήσεις του ΟΑΣΕ ενσωματώθηκαν στη σημερινή πρόταση νόμου και ότι το ΔΗΚΟ καταψήφισε τις τροπολογίες του ΑΚΕΛ, εκτός από την τροπολογία 5, που ενισχύει το δικαίωμα της δημόσιας τάξης.
Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Άριστος Δαμιανού, δήλωσε ότι οι τροπολογίες του ΑΚΕΛ αποδεικνύονται σημαντικές και ότι οι προειδοποιήσεις τους από τον Ιούλιο επιβεβαιώθηκαν, παρόλο που η κυβέρνηση είχε τότε χαρακτηρίσει τις παρατηρήσεις τους παραπληροφόρηση. Υποστήριξε ότι η αρχική νομοθεσία ήταν «έκτρωμα» και ότι η πλειοψηφία των κομμάτων την υπερψήφισε αγνοώντας τις προειδοποιήσεις. Οι τροπολογίες του ΑΚΕΛ, είπε, ήταν απαραίτητες για τη διόρθωση των αδυναμιών της.
Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Ανδρέας Πασιουρτίδης, σημείωσε ότι η σημερινή συνεδρία θα μπορούσε να είναι σύντομη, με δύο παραδοχές και δύο απολογίες από όσους υπερψήφισαν την αρχική νομοθεσία. Υπενθύμισε ότι η απόφαση του ΟΑΣΕ αποτέλεσε σαφή καταδίκη του προηγούμενου νομοθετικού πλαισίου και τόνισε ότι οι τροπολογίες του ΑΚΕΛ είχαν απορριφθεί τότε.
Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ, Σωτήρης Ιωάννου, ανέφερε ότι από την εφαρμογή του νόμου δεν υπήρξε πρόβλημα σε καμία από τις προγραμματισμένες διαδηλώσεις, επικαλούμενος ανακοινώσεις της Αστυνομίας, και διερωτήθηκε γιατί οι Βουλευτές του ΑΚΕΛ σήμερα διαφοροποιούνται, αν και είχαν προηγουμένως δηλώσει ικανοποιημένοι με τις αλλαγές και τη συμφωνία των αρμοδίων φορέων.
Ο Βουλευτής της ΔΗΣΥ, Νίκος Τορναρίτης, υποστήριξε ότι οι Βουλευτές του ΑΚΕΛ δημιούργησαν σύγχυση στην Ολομέλεια, παρουσιάζοντας προτάσεις για ακύρωση της νομοθεσίας και διατυπώνοντας ακατανόητα επιχειρήματα. Τόνισε ότι, ενώ η ελευθερία της έκφρασης και της συναθροίσεως είναι θεμελιώδη δικαιώματα σε μια δημοκρατική κοινωνία, κανένα δικαίωμα δεν ασκείται απόλυτα χωρίς σεβασμό στα δικαιώματα των άλλων πολιτών. Υπογράμμισε ότι οι πολίτες που δεν επιλέγουν να διαδηλώσουν έχουν το ίδιο δικαίωμα να απολαμβάνουν την καθημερινότητά τους χωρίς υπερβολική όχληση ή ανασφάλεια και κατέληξε ότι η Βουλή δεν θα υπερψηφίσει καμία τροπολογία του ΑΚΕΛ, θεωρώντας ότι αποσκοπούν στην ουσιαστική κατάργηση της νομοθεσίας.
Πηγή: ΚΥΠΕ
