Σήμερα, ο συνολικός αριθμός των κτηνοτροφικών μονάδων στις οποίες έχουν εντοπιστεί κρούσματα ανέρχεται σε 37. Στον αριθμό αυτό δεν περιλαμβάνεται η μία παράνομη μονάδα βοοειδών στα Λειβάδια (38 στο σύνολο)
Τα τρία εξ αυτών είναι πρόσθετα κρούσματα που εντοπίστηκαν χθες το απόγευμα, μετά την ολοκλήρωση των εργαστηριακών εξετάσεων. Τα κρούσματα βρίσκονται στη Δρομολαξιά εντός της ζώνης των 3 χιλιομέτρων και θεωρούνται αναμενόμενα στο πλαίσιο της επιδημιολογικής εξέλιξης της νόσου στην περιοχή. Συγκεκριμένα, πρόκειται για μία μονάδα βοοειδών και δύο μονάδες αιγοπροβάτων.
Ιδιαίτερη μέριμνα για την προστασία της ντόπιας φυλής βοοειδών της Κύπρου ζητούν επιστήμονες από το Υπουργείο Γεωργίας, εν μέσω των μέτρων που λαμβάνονται για την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού. Με επιστολή τους προς την υπουργό Γεωργίας, ο αναπληρωτής καθηγητής Εκτροφής και Διατροφής Μηρυκαστικών Ζώων του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, Δρ. Ουράνιος Τζαμαλούκας, και η καθηγήτρια Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής Αγροτικών Ζώων, Δρ. Δέσποινα Μιλτιάδου, προειδοποιούν ότι τα υφιστάμενα μέτρα ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την ίδια την επιβίωση της φυλής.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η ντόπια φυλή βοοειδών (Cyprus Bovine Breed) αποτελεί μοναδικό γενετικό πόρο σε παγκόσμιο επίπεδο και επιδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως σπάνια φυλή. Όπως σημειώνουν, δεν υπάρχει δυνατότητα ανασύστασης ή αντικατάστασης του πληθυσμού από το εξωτερικό, γεγονός που καθιστά επιτακτική την προστασία της.
Στο μεταξύ, ο συνολικός αριθμός των κτηνοτροφικών μονάδων στις οποίες έχουν εντοπιστεί κρούσματα ανέρχεται σε 37. Στον αριθμό αυτό δεν περιλαμβάνεται η μία παράνομη μονάδα βοοειδών στα Λειβάδια (38 στο σύνολο) Τα τρία εξ αυτών είναι πρόσθετα κρούσματα που εντοπίστηκαν χθες το απόγευμα, μετά την ολοκλήρωση των εργαστηριακών εξετάσεων. Τα κρούσματα βρίσκονται στη Δρομολαξιά εντός της ζώνης των 3 χιλιομέτρων και θεωρούνται αναμενόμενα στο πλαίσιο της επιδημιολογικής εξέλιξης της νόσου στην περιοχή. Συγκεκριμένα, πρόκειται για μία μονάδα βοοειδών και δύο μονάδες αιγοπροβάτων.
Μόλις 1.304 ζώα σε όλη την Κύπρο
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτουν στην επιστολή τους, ο συνολικός πληθυσμός της φυλής ανέρχεται σήμερα σε μόλις 1.304 ζώα σε όλη την Κύπρο, εκ των οποίων 737 είναι θηλυκά και 82 αρσενικά άνω των δύο ετών, σύμφωνα με την τελευταία καταμέτρηση του Υπουργείου Γεωργίας το 2024.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι μια σημαντική μείωση αυτού του αριθμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε γενετική κατάρρευση και έντονη ομομειξία, γεγονός που θα απειλήσει μακροπρόθεσμα την επιβίωση της φυλής.
Εισηγήσεις για ειδική μεταχείριση
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνουν την υιοθέτηση σειράς μέτρων ειδικά για τη συγκεκριμένη φυλή.
Μεταξύ άλλων εισηγούνται:
- Καθολικό εμβολιασμό όλων των ζώων της φυλής σε όλη την Κύπρο, και όχι μόνο στις εκτροφές που βρίσκονται εντός της ζώνης των 10 χιλιομέτρων γύρω από κρούσματα.
- Έκτακτη οικονομική στήριξη ή παροχή ζωοτροφών προς τους εκτροφείς, ώστε να μπορέσουν να διατηρήσουν τα ζώα τους σε περίοδο απαγόρευσης βόσκησης.
- Περιορισμό της πρόσβασης ανθρώπων και οχημάτων για δραστηριότητες αναψυχής σε περιοχές όπου εκτρέφονται ζώα της φυλής, όπως το Λιβάδι Ακρωτηρίου.
- Εξαίρεση των εκτροφών της φυλής από το μέτρο της ολικής θανάτωσης ζώων σε περίπτωση εντοπισμού κρούσματος, με αντ’ αυτού εφαρμογή αυστηρής καραντίνας και βιοασφάλειας.
Εκτροφές που βασίζονται αποκλειστικά στη βόσκηση
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η εκτροφή της ντόπιας φυλής γίνεται κυρίως εκτατικά, δηλαδή με βόσκηση σε φυσικούς βοσκότοπους.
Ως εκ τούτου, η απαγόρευση βόσκησης που επιβλήθηκε από τις 26 Φεβρουαρίου επηρεάζει δυσανάλογα τους συγκεκριμένους παραγωγούς, καθώς πολλές μονάδες δεν διαθέτουν κατάλληλες εγκαταστάσεις για εγκλεισμό των ζώων.
Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες που μεταφέρουν οι ερευνητές, αρκετοί εκτροφείς έχουν ήδη προχωρήσει σε μαζικές σφαγές νεαρών ζώων, καθώς η διατήρησή τους με αγορασμένες ζωοτροφές καθίσταται οικονομικά ασύμφορη.
Κίνδυνος από την εφαρμογή ολικής σφαγής
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται και για το ενδεχόμενο εφαρμογής της πρακτικής της ολικής σφαγής σε μονάδες όπου εντοπίζονται κρούσματα.
Όπως αναφέρεται στην επιστολή, η άνιση κατανομή των ζώων μεταξύ των μονάδων σημαίνει ότι η απώλεια μιας μεγάλης εκτροφής θα μπορούσε να έχει δυσανάλογες επιπτώσεις. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι ένας παραγωγός στην περιοχή της Κοφίνου διαθέτει πάνω από το 10% του συνολικού πληθυσμού της φυλής.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, προειδοποιούν, ο συνολικός αριθμός των ζώων θα μπορούσε να πέσει κάτω από το όριο που απαιτείται για τη διατήρηση της φυλής.
Πρόβλεψη και από ευρωπαϊκό κανονισμό
Οι επιστήμονες επισημαίνουν επίσης ότι το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο επιτρέπει εξαιρέσεις από τη θανάτωση ζώων σε τέτοιες περιπτώσεις.
Συγκεκριμένα, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2020/687 για νοσήματα κατηγορίας Α, όπως ο αφθώδης πυρετός, προβλέπει ότι οι αρμόδιες αρχές μπορούν να μην εφαρμόσουν την ολική θανάτωση όταν πρόκειται για ζώα που είναι επίσημα καταχωρισμένα ως σπάνιες φυλές ή διαθέτουν υψηλή γενετική ή πολιτιστική αξία.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, προβλέπεται η εφαρμογή αυστηρών μέτρων βιοασφάλειας, καραντίνας και κλινικής παρακολούθησης.
Οι δύο επιστήμονες δηλώνουν διαθέσιμοι να παράσχουν περαιτέρω επιστημονικές διευκρινίσεις στις αρμόδιες αρχές, επισημαίνοντας ότι η προστασία της ντόπιας φυλής βοοειδών αποτελεί ζήτημα διατήρησης ενός πολύτιμου γενετικού κεφαλαίου για την Κύπρο.
