Ο Ξυλιάτος είναι ένα μικρό χωριό στους πρόποδες του Τροόδους, σχεδόν στο κέντρο του χάρτη της Κύπρου. Οι μόνιμοι κάτοικοί του δεν ξεπερνούν τους 180, ωστόσο το χωριό διαθέτει μια ιδιαίτερη γοητεία που προσελκύει ολοένα και περισσότερους επισκέπτες. Αν και δεν φημίζεται για τα παραδοσιακά του κτήρια ή για έντονη εμπορική κίνηση, ο Ξυλιάτος αποτελεί έναν ξεχωριστό προορισμό για όσους αναζητούν την επαφή με τη φύση και την ηρεμία της κυπριακής υπαίθρου.
Ανάμεσα σε εκείνους που επέλεξαν να ζήσουν στον Ξυλιάτο τα τελευταία είκοσι χρόνια είναι η εκπαιδευτικός και συγγραφέας Βασιλική Νεοφύτου και ο σύζυγός της, πολιτικός μηχανικός Νεόφυτος Νεοφύτου, ο οποίος ασχολείται ερασιτεχνικά με τη φωτογραφία. Το ζευγάρι εγκαταστάθηκε εδώ πριν από δύο δεκαετίες, αναζητώντας έναν τόπο που να συνδυάζει φυσική ομορφιά, γαλήνη και ανθρώπινη ζεστασιά.
Ο «Π» τους επισκέφθηκε στον δικό τους μικρό παράδεισο, στο σπίτι τους που περιβάλλεται από δέντρα, λουλούδια και το άγγιγμα της φύσης. Η Βασιλική Νεοφύτου, μιλώντας για την εμπειρία ζωής της στο χωριό, τονίζει πως ο Ξυλιάτος έχει μια μοναδική δύναμη να εμπνέει όσους τον επισκέπτονται.
«Ο τόπος αυτός μπορεί να είναι μικρός, όμως κρύβει μια μεγάλη ομορφιά. Η φύση γύρω από το χωριό, οι ήχοι του νερού και του αέρα, αλλά και η απλότητα της καθημερινότητας προσφέρουν έμπνευση και γαλήνη», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Φύση και ηρεμία
Σημείο αναφοράς για το χωριό αποτελεί το φράγμα του Ξυλιάτου, ένας χώρος που έχει καθιερωθεί ως αγαπημένος προορισμός για εκδρομές. Οι επισκέπτες απολαμβάνουν ένα τοπίο που θυμίζει ελβετικά τοπία, με γαλανά νερά και πλούσια βλάστηση, ενώ γύρω από το φράγμα υπάρχει μονοπάτι της φύσης, ιδανικό για περίπατο και χαλάρωση.
Ο Νεόφυτος Νεοφύτου, που συχνά φωτογραφίζει τα τοπία της περιοχής, περιγράφει το μέρος με ενθουσιασμό.
«Το φράγμα είναι ένα από τα πιο φωτογενή σημεία της περιοχής. Το φως αλλάζει συνεχώς μέσα στη μέρα και δημιουργεί εικόνες που κάθε φορά είναι διαφορετικές. Για έναν άνθρωπο που αγαπά τη φωτογραφία, ο Ξυλιάτος είναι ανεξάντλητη πηγή εικόνων», αναφέρει.
Μετά τον περίπατο γύρω από το φράγμα, η περιδιάβαση κατέληξε στον εκδρομικό χώρο που απλώνεται κάτω από αυτό. Εκεί, κάτω από τις πυκνές φυλλωσιές των δέντρων, το δροσερό αεράκι της χαράδρας δημιουργεί έναν χώρο απόλυτης χαλάρωσης, όπου οι καθημερινές σκοτούρες μοιάζουν να χάνονται. Κι όμως, τα φυσικά αξιοθέατα του Ξυλιάτου δεν σταματούν εδώ.
Λίγο έξω από το χωριό μάς περίμεναν τρεις μεγάλες εκπλήξεις της φύσης. Η πρώτη είναι η γηραιότερη ελιά της Κύπρου, ηλικίας άνω των επτακοσίων ετών. Παρά την προχωρημένη ηλικία της, συνεχίζει να καρποφορεί. Ο κορμός της, γεμάτος ρόζους και στροφές, μοιάζει με φυσικό γλυπτό, ενώ η κουφάλα της είναι τόσο μεγάλη ώστε μπορεί να χωρέσει μέχρι και δεκαπέντε άτομα. Όσοι μπαίνουν μέσα, αισθάνονται σαν να ακούν την ψυχή της αιωνόβιας ελιάς να αφηγείται ιστορίες από ξηρασίες, καταιγίδες και χιονοπτώσεις που δεν τη λύγισαν. «Αυτή η ελιά είναι ένα ζωντανό μνημείο της Κύπρου», σχολιάζει η Βασιλική Νεοφύτου.
Μνημεία της φύσης
Αφήνοντας πίσω την ελιά, ανηφορίσαμε προς την αντίθετη κατεύθυνση για να συναντήσουμε τον Στητόροτσο ή αλλιώς την Οχτή Πέτρα. Πρόκειται για έναν τεράστιο βράχο ύψους περίπου 30 μέτρων, που μοιάζει να έχει καρφωθεί στο έδαφος. Ο εντυπωσιακός αυτός γεωλογικός σχηματισμός δημιουργήθηκε από τις ηφαιστειακές δραστηριότητες του πυθμένα της θάλασσας, από τον οποίο αναδύθηκε η Κύπρος πριν από περίπου 90 εκατομμύρια χρόνια. Σήμερα δεσπόζει στην περιοχή και προσφέρει τη δυνατότητα θέας προς τον κόλπο της Μόρφου από το παρατηρητήριο που βρίσκεται δίπλα του.
Κατηφορίζοντας προς το χωριό, φτάνουμε στο πάρκο της πλατείας του Ξυλιάτου. Πρόκειται, όπως αναφέρει ο Νεόφυτος Νεοφύτου, για έναν μεγάλο κήπο με περιποιημένα παρτέρια, μονοπάτια περιπάτου και παγκάκια κάτω από σκιερά δέντρα. Από τη μία πλευρά ξεχωρίζουν τα κοινοτικά κτήρια και από την άλλη το Κέντρο Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ενώ σε ύψωμα δεσπόζει η εκκλησία του Αγίου Μάμαντος.
Η περιήγηση ολοκληρώθηκε με ακόμη ένα ιδιαίτερο θέαμα: τη λίμνη που δημιουργήθηκε στο εγκαταλειμμένο μεταλλείο Μεμί, γνωστή ως «η λίμνη με τα χίλια χρώματα». Οι χωματόλοφοι που την περιβάλλουν αντανακλώνται στα νερά με αποχρώσεις ώχρας, πράσινου και γαλανού, δημιουργώντας ένα μοναδικό φυσικό μωσαϊκό.
«Κάθε εποχή και κάθε ώρα της ημέρας αλλάζει τα χρώματά της. Είναι σαν ένας ζωντανός πίνακας ζωγραφικής», λέει ο Νεόφυτος Νεοφύτου.
Πριν αποχαιρετήσουμε το χωριό, σταθήκαμε στο σιντριβάνι της λιμνούλας στην πλατεία. Εκεί, δύο πίδακες νερού δημιουργούν πολύχρωμες αντανακλάσεις που σπινθηρίζουν στο φως, θυμίζοντας ένα μικρό Βόρειο Σέλας.
Η Βασιλική Νεοφύτου συνοψίζει την εμπειρία ζωής στον Ξυλιάτο λέγοντας πως «εδώ μαθαίνεις να εκτιμάς τη σιωπή, τη φύση και την απλότητα». Έτσι, το μικρό αυτό χωριό στο κέντρο της Κύπρου αποδεικνύει ότι δεν χρειάζονται μεγάλα μνημεία ή έντονη τουριστική ανάπτυξη για να προσφέρει αυθεντικές εμπειρίες. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι κατά την Αγγλοκρατία είχε επιλεγεί αρχικά για σανατόριο, επιλογή που τελικά εγκαταλείφθηκε λόγω της αντίδρασης των κατοίκων και μεταφέρθηκε στην Κυπερούντα.
