Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε ότι το δίκαιο της ΕΕ αντιτίθεται στην ουγγρική νομοθεσία που προβλέπει χρηματική αποζημίωση για την κατάργηση δικαιωμάτων επικαρπίας επί γεωργικών γαιών, όταν αυτή υπολογίζεται αποκλειστικά με βάση την αγοραία αξία των γαιών κατά τον χρόνο διαγραφής των δικαιωμάτων από το κτηματολόγιο.
Η υπόθεση αφορά τη νομοθεσία που θέσπισε η Ουγγαρία το 2013, με την οποία καταργήθηκαν από την 1η Μαΐου 2014 δικαιώματα επικαρπίας σε γεωργικές γαίες όταν οι δικαιούχοι δεν είχαν συγγενική σχέση με τον ιδιοκτήτη. Το 2019, το ΔΕΕ είχε αποφανθεί ότι η ρύθμιση αυτή παραβίαζε τόσο την ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων όσο και το δικαίωμα ιδιοκτησίας που κατοχυρώνεται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Σε συμμόρφωση με την απόφαση εκείνη, η Ουγγαρία υιοθέτησε νέα νομοθεσία το 2021, παρέχοντας τη δυνατότητα επανεγγραφής των δικαιωμάτων επικαρπίας και χρηματικής αποζημίωσης στους θιγόμενους.
Στο πλαίσιο αυτό, η ουγγρική εταιρεία BRANDL πέτυχε την επανεγγραφή των δικαιωμάτων της, ωστόσο προσέφυγε στη δικαιοσύνη υποστηρίζοντας ότι η προβλεπόμενη αποζημίωση δεν κάλυπτε επαρκώς τη ζημία που υπέστη. Σύμφωνα με την ουγγρική νομοθεσία, η αποζημίωση υπολογίζεται βάσει του 1/20 της αγοραίας αξίας του ακινήτου κατά τον χρόνο διαγραφής του δικαιώματος, πολλαπλασιαζόμενου με τα έτη που μεσολάβησαν έως την επανεγγραφή.
Το ΔΕΕ έκρινε ότι ένα τέτοιο σύστημα δεν διασφαλίζει την προσήκουσα αποκατάσταση της ζημίας, καθώς δεν λαμβάνει υπόψη το διαφυγόν κέρδος που ενδεχομένως απώλεσε ο επικαρπωτής από την εκμετάλλευση ή εκμίσθωση των γεωργικών γαιών κατά την περίοδο που στερήθηκε τα δικαιώματά του.
Το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι, μολονότι τα κράτη μέλη διαθέτουν ευρύ περιθώριο διακριτικής ευχέρειας στον καθορισμό των κριτηρίων αποζημίωσης, οι σχετικοί κανόνες πρέπει να εξασφαλίζουν αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών και αποζημίωση ανάλογη προς την πραγματική ζημία που υπέστησαν.
Σύμφωνα με την απόφαση, η αποκλειστική χρήση της αγοραίας αξίας του ακινήτου ως κριτηρίου υπολογισμού της αποζημίωσης καθιστά υπερβολικά δυσχερή την πλήρη αποκατάσταση της ζημίας και, συνεπώς, δεν είναι συμβατή με το δίκαιο της Ένωσης.
ΚΥΠΕ
