Τον διαχρονικό ρόλο των συντεχνιών στην υπεράσπιση των εργατικών δικαιωμάτων, αλλά και την ανάγκη προσαρμογής τους στις νέες εργασιακές συνθήκες, ανέδειξαν τα αποτελέσματα έρευνας της ΠΕΟ με θέμα τις αντιλήψεις για το συνδικαλιστικό κίνημα της Κύπρου, με το 85% των μελών συντεχνιών και το 65% μη μελών να συμφωνούν ότι οι συντεχνίες είναι απαραίτητες.
Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν την Τετάρτη από την ΠΕΟ κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.
Στην εισαγωγική της ομιλία, η Γενική Γραμματέας της ΠΕΟ, Σωτηρούλα Χαραλάμπους, είπε ότι εδώ και αρκετά χρόνια βιώνουμε μια μεγάλη ανατροπή στο σύστημα εργασιακών σχέσεων της χώρας, η οποία εντάθηκε την περίοδο της οικονομικής κρίσης, καθώς η οργάνωση σε συντεχνίες και η ρύθμιση των όρων απασχόλησης μέσα από συλλογικές συμβάσεις εργασίας έχουν υποχωρήσει, ενώ παρατηρήθηκε μετακίνηση σε προσωπικά συμβόλαια, σε ατομικές ρυθμίσεις με όρους απασχόλησης που στη μεγάλη τους πλειοψηφία είναι σαφώς υποδεέστεροι από αυτούς που προνοούνται στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.
«Μπροστά σε αυτό το σκηνικό η ΠΕΟ έχει διαμορφώσει ολοκληρωμένο πλαίσιο θέσεων που στοχεύουν σε μέτρα πολιτικής από το κράτος με στόχο να στηριχθούν οι συλλογικές συμβάσεις, η εφαρμογή των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, το δικαίωμα της οργάνωσης και της πρόσβασης στους χώρους εργασίας, επαρκή κατώτατο μισθό και κατοχύρωση βασικών εργασιακών δικαιωμάτων όπως ΑΤΑ, ωριαία απόδοση, 13ο μισθό, υπερωριακή αποζημίωση και ταμεία προνοίας για όλους τους εργαζόμενους», ανέφερε στη συνέχεια.
Συμπλήρωσε ότι με αυτές τις βασικές κατευθύνσεις η συντεχνία έχει διαμορφώσει τις δράσεις που περιλήφθηκαν στο έργο «Ενίσχυση της ικανότητας της ΠΕΟ στην Αντιμετώπιση Σύγχρονων Προκλήσεων του Συνδικαλιστικού Κινήματος και των εργαζομένων γενικότερα» το οποίο υλοποιεί στο πλαίσιο του προγράμματος Πολιτικής Συνοχής «Θάλεια 2021-2027», ενώ μέρος των δράσεων του έργου είναι και η ποιοτική και ποσοτική έρευνα με τίτλο «Οι αντιλήψεις και η γνώμη για το Συνδικαλιστικό Κίνημα της Κύπρου» που πραγματοποίησε η εταιρία CYMAR για λογαριασμό της ΠΕΟ.
«Από τις απαντήσεις αναδεικνύεται ότι τόσο οι εργαζόμενοι που ανήκουν σε συντεχνίες, όσο και οι μη οργανωμένοι αναγνωρίζουν τον διαχρονικό ρόλο των συντεχνιών στην υπεράσπιση των εργατικών δικαιωμάτων, για καλύτερους μισθούς και καλύτερες συνθήκες εργασίας, το ρόλο τους στην προστασία των εργαζομένων. Σημειώνουν ως λόγους της μείωσης της οργανωτικότητας μεταξύ άλλων την έλλειψη ενδιαφέροντος από τους νέους εργαζόμενους, την άρνηση των εργοδοτών να οργανωθεί το προσωπικό τους αλλά και αδυναμίες από τις συντεχνίες, ενώ σημειώνεται δυσπιστία και ερωτηματικά για την αποτελεσματικότητα του συνδικαλιστικού κινήματος», σημείωσε ακολούθως.
Προσέθεσε πως η έρευνα καταγράφει τους τομείς που θεωρούν οι εργαζόμενοι ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στις μελλοντικές διεκδικήσεις, όπως και τι αναμένουν ότι πρέπει να κάνουν οι συντεχνίες για να είναι πιο αποτελεσματικές ως, συμπληρώνοντας πως είναι επίσης εμφανές από τις δυο έρευνες ότι η αντίληψη και η στάση απέναντι στο συνδικαλιστικό κίνημα διαφέρει ανάμεσα στους οργανωμένους και μη οργανωμένους εργαζόμενους, καθώς και ανάμεσα στους πιο νέους και τους μεγαλύτερους σε ηλικία.
«Παρά τις κριτικές επισημάνσεις, το 85% των ερωτηθέντων απαντά ότι οι συντεχνίες είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση δίκαιων εργασιακών συνθηκών. Τα συμπεράσματα των δυο ερευνών μάς δημιουργούν ακόμα μεγαλύτερη ευθύνη. Με δράσεις να ανατρέψουμε αντιλήψεις που αφορούν την αποτελεσματικότητα μας στις διεκδικήσεις, να ανατρέψουμε την δυσπιστία και τις επιφυλάξεις που καταγράφονται, τον φόβο που εκφράζει ιδιαίτερα το μη οργανωμένο κομμάτι των εργαζομένων, έτσι που να ανταποκριθούμε στις σύγχρονες απαιτήσεις των εργαζομένων», κατέληξε.
Ακολούθησε η παρουσίαση από την Εκτελεστική Γραμματέα και συντονίστρια του έργου Μαρίνα Σταυρινού Κούκου, η οποία ανέφερε ότι στόχος του είναι η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού και των υποδομών της ΠΕΟ και η ενίσχυση της επιστημονικής τεκμηρίωσης των θέσεων της Ομοσπονδίας, ώστε να μπορέσει να εντατικοποιήσει, να επεκτείνει και να συστηματοποιήσει την στρατηγική ανάπτυξη της και να βελτιώσει της αποτελεσματικότητα της συμμετοχής της στον κοινωνικό διάλογο και σε άλλες θεσμικές διεργασίες.
Όπως ανέφερε, το έργο περιλαμβάνει δράσεις γύρω από έξι άξονες, την ανάπτυξη της νομικής συμβουλευτικής, την προώθηση της συλλογικής διαπραγμάτευσης και σύναψης συλλογικών συμβάσεων, τη στήριξη των ευάλωτων εργαζομένων, την επιστημονική υποστήριξη της δουλειάς της ΠΕΟ, την ενίσχυση των υποδομών επικοινωνίας και τεχνολογίας της ΠΕΟ και τις εκπαιδεύσεις του ανθρώπινου δυναμικού της ΠΕΟ (επαγγελματικού και εθελοντικού).
Είπε επίσης ότι το έργο περιλαμβάνει διάφορες δραστηριότητες επικοινωνίας των επιμέρους δράσεων, όπως εκστρατείες ενημέρωσης και προβολής των δράσεων του έργου, κατασκευή και ανάρτηση ιστοσελίδας του έργου και παραγωγή και διάχυση μέσων πληροφόρησης και προβολής (έντυπων, εικόνας και ήχου) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Από την πλευρά του, ο Διευθυντής Ερευνών της CYMAR, Χρίστος Μαραγκός, παρουσιάζοντας αρχικά τα αποτελέσματα της ποσοτικής έρευνας, είπε ότι οι κύριοι λόγοι οργάνωσης σε συντεχνία για τους ερωτηθέντες-μέλη συντεχνιών είναι η υπεράσπιση των εργασιακών δικαιωμάτων, η κάλυψη από συλλογική σύμβαση και η προστασία από εκμετάλλευση εκ μέρους του εργοδότη, ενώ αντίστοιχα, οι λόγοι μη οργάνωσης είναι η μη ύπαρξη συντεχνίας στον οργανισμό όπου εργάζονται, η δυσπιστία προς τις συντεχνίες και η απουσία προσέγγισης.
Σύμφωνα με τον κ. Μαραγκό, παρουσιάστηκαν διαφοροποιήσεις στις απαντήσεις μεταξύ μελών και μη μελών συντεχνιών, με τους μεν να δηλώνουν ευχαριστημένοι από τη βελτίωση μισθών σε ποσοστό 48% και την προστασία από απολύσεις σε ποσοστό 59%, έναντι 19% και 30% αντίστοιχα.
Παρομοίως, είπε ότι τα μέλη συντεχνιών δηλώνουν ευχαριστημένοι αναφορικά με την τοποθέτηση νέων σε θέσεις εργασίας σε ποσοστό 37% έναντι 14% των μη μελών, ως προς τη διασφάλιση ασφάλειας και υγείας στην εργασία τα μέλη συντεχνιών δηλώνουν ευχαριστημένοι σε ποσοστό 60% έναντι 33% των μη μελών, ενώ ως προς τη διαμόρφωση και εφαρμογή εργασιακών νομοθεσιών τα μέλη συντεχνιών δηλώνουν ευχαριστημένοι σε ποσοστό 59% έναντι 30% των μη μελών αντίστοιχα.
Προσέθεσε ως λόγους διαχρονικής μείωσης της οργάνωσης σε συντεχνίες την έλλειψη ενδιαφέροντος από νέους εργαζομένους, την άρνηση εργοδοτών να οργανωθεί το προσωπικό και τις νέες μορφές εργασίας
Αναφορικά με την εικόνα του συντεχνιακού κινήματος, ο κ. Μαραγκός είπε ότι το 85% των μελών συντεχνιών και το 65% μη μελών συμφωνούν ότι οι συντεχνίες είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση δίκαιων εργασιακών συνθηκών, ενώ αντίστοιχα μόλις το 17% των μελών και το 23% των μη μελών θεωρούν πως οι συντεχνίες εμποδίζουν την οικονομική ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα της Κύπρου.
Συμπλήρωσε ότι οι ερωτηθέντες απάντησαν πως για να είναι οι συντεχνίες αποτελεσματικές μελλοντικά πρέπει να προσαρμοστούν στις ανάγκες των νέων εργαζομένων, να ενημερώνουν καλύτερα τους εργαζομένους για τα δικαιώματά τους και να συνεργάζονται περισσότερο μεταξύ τους.
Στη συνέχεια, o κ. Μαραγκός παρουσίασε τα αποτελέσματα της ποιοτικής έρευνας, σύμφωνα με την οποία οι λόγοι οργάνωσης σε συντεχνία περιλαμβάνουν την προστασία από αυθαίρετες απολύσεις και από αυθαίρετες μειώσεις απολαβών και την ύπαρξη συλλογικών συμβάσεων, τις μισθολογικές διεκδικήσεις, την ένταξη σε ταμεία προνοίας και άλλα ωφελήματα.
Προσέθεσε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ερωτηθέντων μελών συντεχνιών συμφωνεί ότι εάν βρισκόταν και πάλι στην αρχή της επαγγελματικής σταδιοδρομίας θα επέλεγε ξανά να οργανωθεί σε συντεχνία, ενώ ένας μικρός αριθμός οργανωμένων σε συντεχνία εκφράζει ενδοιασμούς ως προς το κατά πόσο θα εγγράφονταν ξανά σε συντεχνία, λόγω του ότι κάποιες διεκδικήσεις είναι χρονοβόρες και δεν έχουν πάντοτε επιτυχές αποτέλεσμα.
Συμπλήρωσε ότι για τους μη οργανωμένους σε συντεχνία οι κύριοι λόγοι μη ένταξης έχουν να κάνουν με εργοδότες που δεν θέλουν τους υπαλλήλους τους να είναι οργανωμένοι σε συντεχνία. Επίσης, σε χώρους με περιορισμένο αριθμό υπαλλήλων και όπου η εταιρεία είναι μικρού μεγέθους, υπάρχει η αντίληψη ότι δεν υπάρχει χώρος για συντεχνία, ενώ υπάρχουν και αντιλήψεις ότι οι συντεχνίες δεν προσφέρουν κάτι ουσιώδες, δεν είναι αξιόπιστες ή δεν τολμούν να έρθουν σε ρήξη με το μεγάλο κεφάλαιο.
Σύμφωνα με τον κ. Μαραγκό, τόσο οι οργανωμένοι όσο και οι μη-οργανωμένοι θεωρούν ότι οι εργατικές συντεχνίες έχουν ρόλο και πρέπει να συνεχιστεί η λειτουργία τους, ενώ προκειμένου μια συντεχνία να προσελκύσει νέα μέλη θα πρέπει να πείσει για την ανάγκη συμμετοχής, να μπορεί να προσφέρει απτά ωφελήματα το οποία θα δελεάσουν και να εκσυγχρονίσει τον τρόπο επικοινωνίας της.
Η ποσοτική έρευνα αποτέλεσε συνδυασμό τηλεφωνικής έρευνας (CATI) και διαδικτυακής έρευνας (50%) και διεξήχθη μεταξύ 17 Ιουνίου 2025 και 2 Ιουλίου 2025. Η συλλογή δεδομένων έγινε με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου, σε μέγεθος δείγματος 831 ατόμων (50% με οργανωμένους και 50% με μη-οργανωμένους). Δικαίωμα συμμετοχής στην έρευνα είχαν άτομα ηλικίας 20-60 ετών, μέλη της ΠΕΟ, ΣΕΚ, ΔΕΟΚ και ΕΤΥΚ, καθώς και μη μέλη συντεχνίας στον ιδιωτικό τομέα, στον δημόσιο τομέα σε τοπική αυτοδιοίκηση, σε ημικρατικό οργανισμό και ωρομίσθιο προσωπικό στη Δημόσια Υπηρεσία ή σε Σχολικές Εφορίες και άνεργοι, οι οποίοι εργάζονταν προηγουμένως στον ιδιωτικό τομέα ή που έψαχναν για πρώτη φορά εργασία.
Η ποιοτική έρευνα διεξήχθη στη βάση ομαδικών συζητήσεων διάρκειας 2 ωρών, με 8-9 συμμετέχοντες για κάθε μία από τις τέσσερις συνολικά ομάδες, οι οποίες έλαβαν χώρα στις 22 και 23 Οκτωβρίου 2025. Η πρώτη ομάδα περιλάμβανε με οργανωμένους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα και ευρύτερο δημόσιο τομέα, ηλικίας 20-40 χρονών, η δεύτερη με οργανωμένους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα και ευρύτερο δημόσιο τομέα, ηλικίας 41-60 χρονών, η τρίτη ομάδα εργαζόμενους, οργανωμένους στην ΠΕΟ, ΣΕΚ ή ΔΕΟΚ, ηλικίας 20-40 χρονών, και η τέταρτη ομάδα εργαζόμενους, οργανωμένους στην ΠΕΟ, ΣΕΚ ή ΔΕΟΚ, ηλικίας 41-60 χρονών.
Πηγή: ΚΥΠΕ
