Το κατώφλι του Προεδρικού Μεγάρου πέρασε σήμερα το πρωί ο επικεφαλής της Επιστημονικής Επιτροπής για την Ανασυγκρότηση της Κτηνοτροφίας στην Κύπρο, Σταύρος Μαλάς. Παρέδωσε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, την πολυαναμενόμενη Μελέτη, πάνω στην οποία θα βασιστούν οι αποφάσεις της κυβέρνησης για την επόμενη μέρα του αφθώδους πυρετού. Τόσο για άμεσες εφαρμογές, όπως το ποιες πληγείσες κτηνοτροφικές μονάδες θα επαναλειτουργήσουν, μετά την απολύμανση και το πράσινο φως των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών (σύμφωνα με τους επιστήμονες, εάν δεν υπάρξει ενεργό κρούσμα αφθώδους πυρετού, η επαναλειτουργία τοποθετείται μεταξύ Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου), όσο και για απώτερες, σε βάθος δεκαετίας, που σχετίζονται με την παραγωγικότητα και ανθεκτικότητα του κλάδου.
Στην ουσία πρόκειται για μία δέσμη δύο Εκθέσεων, που αφορούν:
- Tην επαναδραστηριοποίηση των πληγεισών κτηνοτροφικών μονάδων ανά κτηνοτροφική περιοχή και τοποθεσία.
- Tην ανασυγκρότηση της κυπριακής κτηνοτροφίας μετά την κρίση του αφθώδους πυρετού, περιλαμβανομένου του προτεινόμενου δωδεκαετούς Προγράμματος Ανάκαμψης και Ανασυγκρότησης 2027–2038.
Μετά την παραλαβή των ευρημάτων, τα οποία παρουσιάζουν μία ολοκληρωμένη αξιολόγηση του πώς είναι δομημένη η κτηνοτροφία της Κύπρου σήμερα και ποιες τομές πρέπει να γίνουν, απομένει να αποφασίσει η κυβέρνηση αν θα τα αποδεχτεί και υλοποιήσει στην ολότητά τους, δεδομένου ότι, σύμφωνα με πληροφόρηση, απαιτούνται τεράστιες οικονομικές δαπάνες και εκτενής προγραμματισμός.
Μετακινήσεις και αποζημιώσεις
Ενδεικτικά, ένα λεπτό σημείο στην πρώτη Έκθεση, αφορά την άμεση απόφαση του κράτους για το ποιες πληγείσες από τον αφθώδη πυρετό μονάδες θα επαναλειτουργήσουν. Όπως είναι σε θέση να γνωρίζει ο «Π», η Έκθεση της Ομάδας Μαλά περιλαμβάνει προδιαγραφές χωροθέτησης, με καταγεγραμμένη την ελάχιστη απόσταση μεταξύ των κτηνοτροφικών μονάδων, ώστε να μην επαναληφθούν στο μέλλον τα φαινόμενα της ταχείας, σε μορφή ντόμινο, μετάδοσης ενός ιού σε εφαπτόμενες μονάδες, μία εικόνα που επικρατεί σήμερα.
«Με βάση αυτό το κριτήριο αλλά και τις δηλώσεις που έγιναν από πληγέντες κτηνοτρόφους για επιθυμία επαναδραστηριοποίησης, θα πρέπει να γίνει κάποιος σχεδιασμός», ανέφερε στον «Π» άριστος γνώστης της Έκθεσης Μαλά και εμπλεκόμενος στους σχεδιασμούς. «Συνεπώς κάποιοι θα πρέπει να μετακινηθούν από τις περιοχές που δραστηριοποιούνταν μέχρι σήμερα», τόνισε. Αυτό όμως προϋποθέτει πολιτικές αποφάσεις για αποζημιώσεις και αντίσταση σε έξωθεν πιέσεις.
Αν μέχρι τον Νοέμβριο δεν προκύψει ενεργό κρούσμα του αφθώδους πυρετού, κάποιοι κτηνοτρόφοι θα επαναδραστηριοποιηθούν με βάση μία προτεραιοποίηση, λόγω του ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις της απόστασης από άλλες μονάδες. Για εκείνους που θα μείνουν πίσω, θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος μέχρι την επαναδραστηριοποίηση. Την ίδια ώρα, εάν υλοποιηθεί κατά γράμμα η Έκθεση, σε κτηνοτροφικές περιοχές συνωστισμού, όσοι κτηνοτρόφοι διατηρούσαν μέχρι σήμερα μονάδες με μικρούς αριθμούς ζώων, παραδείγματος χάριν, από 5 μέχρι 50 ζώα, αυτές θα πρέπει να συνενωθούν με άλλες.
Η υποβάθμιση του κρέατος έφερε τον αφθώδη πυρετό
Η χωροθέτηση αφορά μόνο έναν άξονα των ευρημάτων της Επιτροπής Μαλά, μεταξύ πολλών. Άξιας προσοχής είναι η ανάλυση της απουσίας στρατηγικής για τη βιομηχανία του κρέατος. Μέχρι σήμερα όλη η κυπριακή κτηνοτροφία στηρίζεται αποκλειστικά στην εξαγωγή του χαλουμιού, υποβαθμίζοντας σε τεράστιο βαθμό το κρέας. Σύμφωνα με την Έκθεση Μαλά, εδώ εντοπίζεται ο λόγος για τον οποίο έφτασε ο αφθώδης πυρετός. Η μη σταθερή ανάπτυξη της παραγωγής κρέατος από την αιγοπροβατοτροφία, οδήγησε σε παράνομες συναλλαγές με τα κατεχόμενα. Σύμφωνα με γνώστη της Έκθεσης, δεδομένου ότι η κτηνοτροφία μέχρι σήμερα είναι κατευθυνόμενη αποκλειστικά στην παραγωγή χαλουμιού, οι παραγωγοί έπρεπε να βρουν τρόπο να διαθέσουν τα πλεονάσματα του κρέατος. Το αποτέλεσμα ήταν να τα προωθούν μέσα από παράνομες διαδικασίες στις κατεχόμενες περιοχές.
Πιο παραγωγικά και ανθεκτικά ζώα
Ένας άλλος κύριος άξονας είναι η χαμηλή παραγωγικότητα της κυπριακής αιγοπροβατοτροφίας και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί. Άλλη θεματική είναι η αποδυνάμωση της γενετικής ταυτότητας των τοπικών ζωικών πληθυσμών. Στην ουσία, η Επιτροπή Μαλά έρχεται να προτείνει την αξιοποίηση όσο το δυνατόν πιο παραγωγικών ζώων, ανθεκτικών επίσης στο στρες που τους δημιουργεί το ζεστό κλίμα της Κύπρου. Συγχρόνως, ένα άλλο κεφάλαιο στα ευρήματα αφορά την ανεπαρκή έρευνα για ανάπτυξη και καινοτομία σε σχέση με τον κτηνοτροφικό κλάδο.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και οι συναρμόδιοι υπουργοί, ενημερώθηκαν την Πέμπτη το πρωί στο Προεδρικό από τον επικεφαλής της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής για την ανασυγκρότηση του κτηνοτροφικού τομέα, Σταύρο Μαλά, για τα ευρήματα της Επιτροπής.
Ακολουθεί δημόσια παρουσίαση
Πέραν του Προέδρου της Δημοκρατίας, παρόντες στην σημερινή παρουσίαση ήταν και οι συναρμόδιοι υπουργοί. Στη συνάντηση, επεξηγήθηκαν αναλυτικά τα κύρια ευρήματα της Επιστημονικής Επιτροπής.
Σε ανακοίνωσή του μετά την παράδοση των ευρημάτων, ο κ. Μαλάς αναφέρει ότι με οδηγίες του ΠτΔ έχει συμφωνηθεί όπως, η μελέτη και οι προτάσεις της Επιτροπής παρουσιαστούν δημόσια, εντός των επόμενων ημερών, με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων και των ενδιαφερόμενων μερών.
Στόχος, σημειώνει, είναι να υπάρξει πλήρης ενημέρωση και ουσιαστικός διάλογος γύρω από τις προτάσεις για την ανάκαμψη, τον εκσυγχρονισμό και τη μακροπρόθεσμη ανασυγκρότηση της κυπριακής κτηνοτροφίας.
«Η δημόσια παρουσίαση των εκθέσεων θα αποτελέσει την αφετηρία για την ευρύτερη συζήτηση που απαιτείται, ώστε η μεγάλη κρίση που προκάλεσε ο αφθώδης πυρετός να μετατραπεί σε ευκαιρία ουσιαστικής αναδιοργάνωσης και δημιουργίας ενός πιο παραγωγικού, βιώσιμου και ανθεκτικού κτηνοτροφικού τομέα για την Κύπρο», τόνισε.
Μεταξύ άλλων, υπογράμμισε ότι κανένα από τα μέλη και τους συμμετέχοντες στην εργασία της Επιτροπής δεν έλαβε οποιαδήποτε πρόσθετη αμοιβή ή άλλο οικονομικό όφελος για τη συμμετοχή και τη συνεισφορά του.
Λετυμπιώτης: Ανταλλαγή απόψεων πριν την οριστικοποίηση
Σε δηλώσεις του ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, ανέφερε ότι με οδηγίες του Προέδρου της Δημοκρατίας θα γίνει παρουσίαση των ευρημάτων σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ούτως ώστε να γίνει μία εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων, για να καταλήξει η Μελέτη στην οριστική της μορφή. Ακολούθως θα προχωρήσουν, είπε, στο επόμενο στάδιο, που είναι η υιοθέτηση και εφαρμογή των προνοιών των ευρημάτων.
Τονίζοντας ότι στόχος είναι η ανασυγκρότηση ενός νευραλγικού τομέα, είπε ότι το εύρος αλλά και το βάθος στο οποίο έχουν υπεισέλθει οι επιστήμονες της Επιτροπής Μαλά είναι πολύ μεγάλο. Τα ευρήματα που έχουν παρουσιαστεί σήμερα, ανέφερε ο κ. Λετυμπιώτης, είναι τόσο συγκεκριμένα αλλά και με ορίζοντα μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο.
Στηρίζουν οι αγροτικές οργανώσεις
Οι αγροτικές Οργανώσεις ΠΕΚ, ΕΚΑ, Παναγροτικός, Νέα Αγροτική και Ευρωαγροτικός στηρίζουν, με ανακοίνωσή τους, το προτεινόμενο πρόγραμμα για την Ανασυγκρότηση της Κυπριακής Κτηνοτροφίας 2027-2038, το οποίο υποβλήθηκε σήμερα στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας από την Επιτροπή Μαλά.
«Είναι γεγονός και κατανοητό στο καθένα, ότι η κρίση του Αφθώδους Πυρετού μας υποχρεώνει πλέον να προχωρήσουμε σε ριζοσπαστικές αποφάσεις με μακροπρόθεσμες αλλαγές, για την ανάπτυξη της Κτηνοτροφίας», αναφέρεται στην ανακοίνωση. Προστίθεται ότι «μετά την μεγάλη κατάκτηση και την κατοχύρωση του Χαλλουμιού ως Π.Ο.Π επιβάλλεται όπως η Κυπριακή Δημοκρατία προχωρήσει με πρόγραμμα σε σημαντικές επενδύσεις, στην Αιγοπροβατοτροφία και την Αγελαδοτροφία».
Σημειώνουν ότι η Βιοασφάλεια, η ευημερία των ζώων, η περιβαλλοντική φροντίδα, η γενετική βελτίωση και η επιστημονική υποστήριξη των παραγωγών, «είναι από τα πρώτα βήματα που θα πρέπει να γίνουν».
Αναφέρουν επίσης ότι «η προτεινόμενη ανάπτυξη οργανωμένων παραγωγών κρέατος και μονάδων πάχυνσης, όπου η Κύπρος αυτή την στιγμή υστερεί, θα δημιουργήσουν όλες εκείνες τις προοπτικές για ανάπτυξη και σε αυτό τον τομέα».
«Έτσι η οικονομία της Κύπρου θα έχει επιπρόσθετα έσοδα, ενώ οι κτηνοτροφικές μονάδες θα είναι πιο βιώσιμες», συμπληρώνουν.
«Καλούμε την Κυβέρνηση, όπως αφού μελετήσει την προτεινόμενη πρόταση, προχωρήσει άμεσα στην εφαρμογή των προτάσεων», καταλήγει η ανακοίνωση.
Το πλήγμα και η «επόμενη μέρα»
Η Μελέτη της Επιτροπής Μαλά έγινε με αφορμή την κρίση του αφθώδους πυρετού, η οποία από τις 20 Φεβρουαρίου, όταν εντοπίστηκε το πρώτο κρούσμα, έχει επιφέρει βαρύ πλήγμα στον κτηνοτροφικό κλάδο και την Οικονομία. Συγκεκριμένα, τα μολυσμένα αιγοπρόβατα, τα οποια οδηγήθηκαν σε θανάτωση, ανήλθαν σε 52.632, αποτελώντας το 11,5% του συνολικού πληθυσμού, οι χοίροι 24.483 (7,8%) και τα βοοειδή 3.018 (3,5%). 121 συνολικά κτηνοτροφικές μονάδες μολύνθηκαν από τον ιό. Σύμφωνα με τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, οι οποίες θεωρούν ότι αυτήν τη στιγμή δεν υπάρχει ενεργός ιός στην Κύπρο, οι διαδικασίες καταστροφής των εν δυνάμει μολυσματικών υλικών σε αυτές τις μονάδες αναμένεται να ολοκληρωθούν στο τέλος του Σεπτεμβρίου.
Ακολούθως θα τοποθετηθούν ζώα – μάρτυρες για διάστημα περίπου 40 ημερών. Εάν αυτά δεν νοσήσουν και νοουμένου ότι η περιοχή μίας μονάδας θα είναι καθαρή από τον ιό, στο διάστημα μεταξύ των μηνών Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες θα ανάψουν το πράσινο φως για επαναλειτουργία μίας μονάδας. Τότε είναι που αρχίζει και η «επόμενη μέρα της κυπριακής κτηνοτροφίας», η οποία εδράζεται στη μελέτη και τις προτάσεις της Ομάδας Μαλά.
