Αφθώδης πυρετός: Έρχονται χρονοδιαγράμματα για επαναλειτουργία μονάδων - Πάνω από 80.000 θανατώσεις ζώων

Ενδεικτικές ημερομηνίες για την επαναδραστηριοποίηση κτηνοτροφικών μονάδων που επηρεάστηκαν από τον αφθώδη πυρετό αναμένεται να ανακοινωθούν τις επόμενες ημέρες, υπό προϋποθέσεις. Αυτό ανέφερε την Τρίτη ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Γεωργίας ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Γεωργίας, Ανδρέας Γρηγορίου, προσθέτοντας ότι οι κτηνοτρόφοι θα ενημερωθούν με σχετική ανακοίνωση.

Ο κ. Γρηγορίου είπε ότι η προτεραιότητα του Υπουργείου μετατοπίζεται από τη διαχείριση της νόσου στην επαναδραστηριοποίηση των κτηνοτρόφων. Όπως ανέφερε, κάθε Τρίτη πραγματοποιείται ευρεία σύσκεψη για τον προγραμματισμό, ενώ στόχος είναι η οργανωμένη επανεκκίνηση και η επιστροφή του κλάδου σε πιο βιώσιμη βάση. Αναγνώρισε τη δυσαρέσκεια των κτηνοτρόφων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, έχουν καταγραφεί 126 μολυσμένες εκτροφές και θανατωθεί πέραν των 80.000 ζώων: 53.403 αιγοπρόβατα, 3.061 βοοειδή και 24.483 χοίροι. Οι απώλειες αντιστοιχούν στο 11,9% των ενήλικων αιγοπροβάτων, στο 3,5% των βοοειδών και περίπου στο 7,8% των χοίρων.

Το εμβολιαστικό πρόγραμμα έχει ολοκληρωθεί περίπου στο 97% των εκμεταλλεύσεων βοοειδών και αιγοπροβάτων, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η πρώτη αναμνηστική δόση, μετά τις δύο αρχικές δόσεις και την πάροδο έξι μηνών. Ο κ. Γρηγορίου ανέφερε ότι η Κυβέρνηση καλύπτει το κόστος συνέχισης του προγράμματος και ότι το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε δαπάνη μέχρι €5,1 εκατ. για την προμήθεια εμβολίων για το 2026 και το 2027.

Για τις αποζημιώσεις, έχουν καταβληθεί συνολικά €20,26 εκατ. Από αυτά, €16,53 εκατ. αφορούν θανατώσεις ζώων, €1,6 εκατ. καταστροφή ζωοτροφών και €778.243 καταστροφή γάλακτος σε 64 περιπτώσεις. Πρόσθετη στήριξη 15%, ύψους €914.588, καταβλήθηκε σε 78 επηρεαζόμενους αιγοπροβατοτρόφους. Έχει επίσης ολοκληρωθεί η καταβολή αποζημιώσεων στους τέσσερις επηρεαζόμενους για τους οποίους είχε ζητηθεί νομική αρωγή από τη Νομική Υπηρεσία. Παραμένουν εκκρεμότητες: τέσσερις συνδέονται με την ολοκλήρωση της καταστροφής χονδροειδών ζωοτροφών και σε άλλες τρεις περιπτώσεις αναμένονται στοιχεία από τους επηρεαζόμενους για την καταβολή των ποσών που δικαιούνται.

Στήριξη για απώλεια εισοδήματος

Έχει διαμορφωθεί μεθοδολογία οικονομικής στήριξης για απώλεια εισοδήματος, η οποία συζητήθηκε στις δύο τελευταίες συνεδριάσεις της Ειδικής Συμβουλευτικής Επιτροπής Αποζημιώσεων, με τη συμμετοχή Αγροτικών Οργανώσεων και εκπροσώπων κτηνοτρόφων. Αναμένεται να υποβληθεί τις επόμενες ημέρες στο Υπουργείο Οικονομικών για έγκριση.

Η στήριξη αφορά εκμεταλλεύσεις στις οποίες θανατώθηκε όλος ο ζωικός πληθυσμός, καλύπτει περίοδο 12 μηνών και θα υπολογίζεται με βάση οικονομικά ή φορολογικά στοιχεία του 2024 ή του 2025. Για τις μικρές αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις προβλέπεται απλοποιημένη διαδικασία. Προϋπόθεση είναι να επανέλθει τουλάχιστον το 30% του παραγωγικού ζωικού κεφαλαίου μέσα σε οκτώ μήνες. Το 30% της στήριξης θα καταβάλλεται με τεκμηριωμένη παραγγελία των απαιτούμενων ζώων και το υπόλοιπο 70% μετά την επιβεβαίωση της επαναδραστηριοποίησης από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες.

Παράλληλα, προωθούνται σχέδια οικειοθελούς αποχώρησης κτηνοτρόφων με μικρές μονάδες βοοειδών και αιγοπροβάτων στις επηρεαζόμενες περιοχές, με στόχο τη μείωση της πυκνότητας των μονάδων και την ενίσχυση της βιοασφάλειας. Στη συμβουλευτική επιτροπή έχει παρουσιαστεί σχέδιο ανασύστασης του ζωικού πληθυσμού, ενώ προωθούνται εισηγήσεις από τη μελέτη Μαλά για τη βιώσιμη ανάπτυξη της κτηνοτροφίας. Ο κ. Γρηγορίου διευκρίνισε ότι το κράτος δεν θα αναλάβει την αγορά ζώων.

Η ποσόστωση στο χαλλούμι

Ο κ. Γρηγορίου ανέφερε ότι εξακολουθεί να ισχύει η πρόνοια σύμφωνα με την οποία το καλοκαίρι του 2029 το αιγινό γάλα θα πρέπει να υπερτερεί του αγελαδινού. Έχει προηγηθεί επικοινωνία μεταξύ των ενδιαφερομένων και τυχόν αίτηση τροποποίησης της ποσόστωσης θα εξεταστεί από τον Υπουργό Γεωργίας, ο οποίος θα αποφασίσει αν θα την προωθήσει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Επιτροπή έχει ενημερώσει ότι η εξέταση ενός τέτοιου αιτήματος χρειάζεται περίπου δύο χρόνια.

Οι θανατώσεις συνεχίζονται, παρά την απουσία ενεργού ιού

Ο Διευθυντής των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, Χριστόδουλος Πίπης, ανέφερε ότι δεν εντοπίζεται ενεργός ιός, διευκρινίζοντας πως αυτό δεν σημαίνει ότι σταματούν οι θανατώσεις. Ένα περιστατικό θεωρείται θετικό είτε όταν εντοπίζεται ενεργός ιός είτε όταν ανιχνεύονται αντισώματα από το άγριο στέλεχος και υπάρχει σύνδεση με άλλα θετικά περιστατικά. Στα μικρά μηρυκαστικά, πρόσθεσε, η εργαστηριακή διερεύνηση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ενδέχεται να μην εμφανιστούν συμπτώματα. Χαρακτήρισε τον αφθώδη πυρετό νόσο κατηγορίας Α, για την οποία προβλέπονται αυστηρά μέτρα λόγω του κινδύνου για το ζωικό κεφάλαιο και των οικονομικών επιπτώσεων. Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, είπε, είναι υποχρεωμένες να εφαρμόζουν την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Για τις εκκρεμότητες που επηρεάζουν την επανεκκίνηση, ο κ. Πίπης ανέφερε ότι στη Δρομολαξιά η μετακίνηση παχύουρων ζώων προς τα Κλαυδιά, για την οποία εξασφαλίστηκε έγκριση από το Κτηματολόγιο, αναμένεται να επιτρέψει την επαναδραστηριοποίηση μονάδων. Στην Ορόκλινη και τα Λειβάδια εκκρεμεί καθαρισμός μονάδας, ενώ στην Αραδίππου και την Αθηένου πρέπει να ολοκληρωθούν η διαχείριση συγκεκριμένης εκτροφής και η καταστροφή δεμάτων σανού, για τα οποία έχει βρεθεί χώρος στα Κελιά.

Έτοιμες μονάδες υπάρχουν στην Ορόκλινη, τη Δρομολαξιά, την Αραδίππου και την Πάχνα, είπε ο κ. Πίπης. Για την Πάχνα ανέφερε ότι οι κτηνοτρόφοι συμμορφώθηκαν τελικά και αποδέχθηκαν τον εμβολιασμό των ζώων. Έχει προχωρήσει η εξεύρεση ζώων-δεικτών, τα οποία αναμένεται να εισαχθούν στις μονάδες μετά από εργαστηριακό έλεγχο.

Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ, Λίνος Παπαγιάννης, άσκησε κριτική στους χειρισμούς των αρμόδιων υπηρεσιών, λέγοντας ότι σε αρκετές περιπτώσεις δεν υλοποιήθηκαν υποσχέσεις προς τους κτηνοτρόφους. Ζήτησε να λαμβάνονται υπόψη οι δυσκολίες και η ψυχολογική πίεση που αντιμετωπίζουν οι επηρεαζόμενοι και να γίνονται παρεμβάσεις όπου χρειάζεται. Ακολούθησε έντονη αντιπαράθεση με τον κ. Πίπη, όταν εκείνος ανέφερε ότι υπηρεσίες από την Ελλάδα ζήτησαν ενημέρωση για τη διαχείριση του ιού, ώστε να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Κύπρου. Ο κ. Παπαγιάννης απέρριψε ότι η κυπριακή διαχείριση μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα, ενώ ο κ. Πίπης είπε ότι είναι εύκολο να ασκείται κριτική από κάποιον που βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά.

Βουλευτές και οργανώσεις ζητούν σαφή χρονοδιαγράμματα

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Γεωργίας, Γιαννάκης Γαβριήλ, είπε ότι υπάρχει πρόβλημα στην επαναδραστηριοποίηση των μονάδων, σημειώνοντας ότι έχουν περάσει εννέα μήνες και ότι πρέπει να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες για την ταχύτερη επιστροφή των κτηνοτρόφων στην εργασία τους. Ανέφερε ότι μονάδες δεν μπορούν να τοποθετήσουν ζώα, επειδή δεν έχουν ολοκληρωθεί οι εμβολιασμοί σε γειτονικές μονάδες. Ανακοίνωσε συνάντηση με τον Υπουργό Γεωργίας την ερχόμενη Τρίτη, κατά την οποία θα ζητηθούν σαφή χρονοδιαγράμματα.

Ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Χαράλαμπος Παζαρός ρώτησε αν λαμβάνονται όλα τα αναγκαία μέτρα για την αποφυγή ανάλογων περιστατικών. Ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Πρόδρομος Αλαμπρίτης αναφέρθηκε σε καταγγελίες για μη τήρηση μέτρων βιοασφάλειας και σε καθυστερήσεις αποζημιώσεων, υποστηρίζοντας ότι το κράτος πρέπει να ανταποκρίνεται ταχύτερα. Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Εφραίμ Χρίστου ρώτησε αν η απουσία ενεργού ιού συνεπάγεται και τερματισμό των αποζημιώσεων. Η βουλευτής του Κινήματος ΑΛΜΑ Λίτσα Δρουσιώτου ζήτησε διευκρινίσεις για το πότε θα επαναδραστηριοποιηθούν οι κτηνοτρόφοι και αν ολοκληρώθηκε το εμβολιαστικό πρόγραμμα.

Οι εκπρόσωποι κτηνοτρόφων ζητούν επιτάχυνση

Ο Χριστόδουλος Φωτίου, εκ μέρους του Συνδέσμου Χοιροτρόφων, ζήτησε διευκρινίσεις για τη συνέχιση της δωρεάν διάθεσης εμβολίων και την ολοκλήρωση του σχεδιασμού για τις αποζημιώσεις και την επαναδραστηριοποίηση. Ο εκπρόσωπος της ΠΟΑ Νίκος Παπακυριακού εξέφρασε ανησυχία για παρεμβάσεις άλλων παραγόντων στο έργο των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών. Είπε ότι υπάρχουν μονάδες με ζώα έτοιμα να εισαχθούν, οι οποίες δεν μπορούν να λειτουργήσουν ξανά επειδή εκκρεμούν θανατώσεις παχύουρων ζώων. Ζήτησε οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες να αποφασίζουν χωρίς παρεμβάσεις άλλων φορέων, με ειδική αναφορά στον Σταύρο Μαλά, και διερωτήθηκε γιατί δεν έγινε νωρίτερα η μετακίνηση των ζώων. Έθεσε επίσης το θέμα της αποζημίωσης απώλειας εισοδήματος και ζήτησε να ενημερωθούν οι παραγωγοί.

Ο Πρόεδρος του Παναγροτικού Συνδέσμου Κύπρου, Κυριάκος Καϊλάς, αναφέρθηκε στις καθυστερήσεις καταστροφής των δεμάτων σανού. Είπε ότι οι κτηνοτρόφοι παραμένουν απλήρωτοι, καθώς δεν τους έχει επιτραπεί να θάψουν τα δέματα και δεν μπορούν να εξοφλήσουν τους γεωργούς από τους οποίους τα αγόρασαν. Έθεσε και το ζήτημα καθυστερήσεων στην τρίτη δόση εμβολιασμών, λέγοντας ότι ορισμένοι κτηνοτρόφοι δεν ζήτησαν εμβολιασμό επειδή θα έπρεπε να πληρώσουν τους κτηνιάτρους ή επειδή δεν το επιθυμούσαν.

Ο Πρόεδρος της «Φωνής των Κτηνοτρόφων», Νεόφυτος Νεοφύτου, ζήτησε την άμεση ολοκλήρωση των εμβολιασμών και να μη συνδεθεί η αποζημίωση απώλειας εισοδήματος με την επαναδραστηριοποίηση. Ανέφερε ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα ζώα στην Κύπρο για ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου και ζήτησε ενέργειες για εξεύρεσή τους στο εξωτερικό. Ζήτησε τη συμβολή όλων στην ανασύσταση των αιγοπροβατοτροφικών μονάδων και εξέφρασε αντίθεση σε ενδεχόμενη αλλαγή της ποσόστωσης του χαλλουμιού.

Ο Πρόεδρος της Κλαδικής των Κτηνοτρόφων, Χριστόδουλος Χριστοδούλου, είπε ότι τα κρούσματα ανέρχονται πλέον σε 126, από 121 τον Σεπτέμβριο, και ότι η κατάσταση εξακολουθεί να δημιουργεί προβλήματα. Ρώτησε για εκκρεμότητες σε περιοχές όπως το Γέρι και αν η άρνηση ενός κτηνοτρόφου να εμβολιάσει τα ζώα του μπορεί να εμποδίσει την επαναδραστηριοποίηση γειτονικών μονάδων.

Ο Γενικός Γραμματέας της ΕΚΑ, Πανίκος Χάμπας, αναφέρθηκε στη διαχείριση της νόσου στις κατεχόμενες περιοχές και υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει διαφορετικά τη συνεργασία με τους Τουρκοκύπριους για το χαλλούμι ΠΟΠ και τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού. Ζήτησε σαφές χρονοδιάγραμμα επαναδραστηριοποίησης από την αρχή και αναφέρθηκε στις προδιαγραφές εισαγωγής ζώων από το εξωτερικό. Ο εκπρόσωπος της ΠΕΚ Μιχάλης Λύτρας απέδωσε μέρος των καθυστερήσεων στον κατακερματισμό των υπηρεσιών. Είπε ότι ο καθαρισμός των μονάδων έπρεπε να είχε γίνει με τη συνδρομή της Αστυνομίας, ώστε να μην υπάρχουν περιθώρια άρνησης συμμόρφωσης. Εξέφρασε αντίθεση σε τροποποίηση του φακέλου του χαλλουμιού και ζήτησε να επιταχυνθεί η ανάπτυξη της αιγοπροβατοτροφίας.

Πηγή: ΚΥΠΕ